مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

کتاب حاضر درباره حکمت‌های نهج‌البلاغه با رویکرد اندیشه سیاسی تربیتی امیر المومنین (ع) مباحثی را تشریح و تنظیم نموده است. در این اثر نخست با عنوان چرا ورشکستگی اخلاقی به تبیین حکمت 359 پرداخته و خودسازی را در پرتو عبرت اندیشی در تشریح حکمت 366 به بحث می‌گذارد. نویسنده در ادامه به آینده‌نگری علوی پرداخته و اهمیت و ضرورت پرهیزگاری را واکاوی نموده و ضرورت حفظ زبان و سکوت کردن را مورد سفارش قرار می‌دهد. در پایان این پژوهش به مسئولیت سنگین دانشمندان در حکمت 479 اشاره کرده و بدترین دوستان و علامت جدایی را در حکمت‌های دیگر موردتوجه قرار می‌دهد. نشان نابخردی در حکمت 364 از سرفصل‌های قابل بیان در این نوشتار می‌باشد.

با توجه به نقش مهم حکومت­ها در سازمان­دهی جوامع و اداره مردم با جهت­دهی افکار و اعمال آنان و ورود جدی دین به حوزۀ تعیین سرنوشت افراد، بررسی اهداف حکومت­های دینی، ضروری است. در این میان اسلام و مسیحیت به عنوان دو دین زنده و دارای پیروان فراوان در جهان امروز، شایستۀ بررسی دقیق­تری هستند. مقاله پیش­رو با مطالعۀ کتابخانه‌ای و روش توصیفی _ تحلیلی به شناسایی و مقایسۀ اهداف حکومت­های دینی _ اسلامی و مسیحی پرداخته و نتیجه می­گیرد که به­رغم وجود تفاوت­هایی در مبانی و روش­های این دو دین، شباهت­های فراوانی در اهداف اصلی این دو حکومت دینی وجود دارد. براساس این بازنگری نو، اهداف اسلام در حکومت دینی عبارتند از: امنیت و عدالت اجتماعی، کمال انسان و تحقق حکومت خدا در زمین و اهداف مسیحیت در حکومت دین عبارتند از: امنیت و عدالت اجتماعی، رساندن جهان به کمال و تحقق حکومت خدا در زمین.

این نوشتار به بررسی و نقد کتاب «عصر حیرت و امکان حکمرانی دینی در عصر غیبت» تألیف آقای مهدی نصیری اختصاص یافته است. ادعای آقای نصیری در این کتاب را به‌اختصار می‌توان شامل این دیدگاه کلی دانست که در عصر غیبت و یا در عصر حضور غیر مبسوط الید و همراه با تقیه امام معصوم علیه‌السلام به‌ویژه وقتی‌که با سیطره تمدن ماتریالیستی و اومانیستی مدرن همراه می‌شود، نمی‌توان دولت و تمدنی در تراز دین محقق ساخت و حتی اگر هم در عصر غیبت بتوان یک حکومت دینی با محوریت ولایت‌فقیه تأسیس نمود، اما امکان تحقق تمدنی در حد مطلوب و قابل‌قبول که مبتنی بر آموزه‌های دینی مستنبط از قرآن و سنت باشد، وجود ندارد. این ادعا به همراه برخی از مهم‌ترین دیدگاه‌های آقای نصیری در کتاب عصر حیرت، ذیل چند عنوان در نوشتار حاضر مورد تحلیل و نقد قرار گرفته است.

بررسی و ارزیابی جهان بینی زمامداران الهی و کردارهای آنان همواره در منظر پیروان ادیان بوده و جایگاه ارزشی آنان، الگوی ارزنده‌ مؤمنان بویژه حاکمان دینی به شمار می رفته است. در نگاه یهودیان حضرت سلیمان و در نظر مسلمانان به ویژه شیعیان، امام علی‌ علیه السلام دو چهره شاخص حاکمان حکیم و پارسا به شمار می‌روند. آن دو در حکومت زاهدانه‌ی خویش‌ مشغول درگیری های بعضا متفاوت و تمام وقت اقتصادی و اجتماعی از یک سو، و در عین حال، عدم وابستگی به زخارف دنیوی از سوی دیگر بوده‌اند. این پژوهش بر آن است با بررسی تطبیقی الگوی حاکمیتی دو زمامدار آرمانی در دو سنت ابراهیمی، بخشی از جهان بینی ایشان را - بر اساس گفته‌‌های آنان در دو کتاب‌ نهج البلاغه امام علی علیه السلام و جامعه سلیمان ترسیم و مقایسه کند. روش جمع آوری مطالب در این پژوهش به صورت کتابخانه ای بوده و روش پردازش آن ها تطبیقی است. بر اساس واکاوی‌‌های این جستار، جز آن که در این دو اثر،‌ همانند دیگرکتب حکمی، شباهت‌های مضمونی‌ دیده می‌شود و همسویی درخداشناسی، فرجام شناسی و حکمت عملی نیز به چشم می‌خورد، ولی شگفتا همانندی‌‌های بسیار در جملات و عبارات‌ نیز یافت می‌شود.