جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

آثار چاپی فارسی و عربی‌ شیخ شهاب الدین سهروردی الالواح العمادیه/به تصحیح و مقدمه نجفقلی حبیبی. سه رساله از شیخ اشراق-تهران:-اسلام‌آباد:مرکز تحقیقات‌ فارسی ایران و پاکستان،1984-1363. مجموعه آثار فارسی شیخ‌ اشراق-تهران:انستیتوی فرانسوی پژوهش‌های علمی‌ در ایران،قسمت ایران‌شناسی،1348. مجموعه آثار فارسی شیخ اشراق-تهران:انستیتوی‌ فرانسوی پژوهش‌های علمی در ایران،قسمت ایران‌شناسی، 1348. مجموعه آثار فارسی شیخ اشراق-تهران:انستیتوی‌ فرانسوی پژوهش‌های علمی در ایران،قسمت ایران‌شناسی، 1348. مجموعه مصنفات شیخ اشراق-تهران: انجمن فلسفه ا یران،1355. مجموعهء دوم مصنفات‌ شیخ اشراق شهاب الدین یحیی سهروردی در حکمت الهی. مجموعه‌ مصنفات شیخ اشراق-تهران:انجمن فلسفه ایران،1355. مجموعه آثار فارسی شیخ اشراق-تهران:انستیتوی فرانسوی‌ پژوهش‌های علمی در ایران،قسمت ایران‌شناسی،1348. مجموعه‌ دوم مصنفات شیخ اشراق-تهران:انستیتو ایران و فرانسه،قسمت‌ ایران‌شناسی،1331. مجموعه آثار فارسی شیخ اشراق-تهران: انستیتوی فرانسوی پژوهش‌های علمی در ایران،قسمت‌ ایران‌شناسی،1348. سه رساله از شیخ اشراق:الالواح العمادیه،کلمه‌ التصوف،اللمحات/شهاب الدین یحیی سهروردی؛به‌ به تصحیح و مقدمه نجفقلی حبیبی. سه رساله از شیخ اشراق:الالواح العمادیه،کلمه‌ التصوف،اللمحات/شهاب الدین یحیی سهروردی؛ به تصحیح و مقدمه نجفقلی حبیبی. مجموعه دوم‌ مصنفات شیخ اشراق-شهاب الدین یحیی سهروردی در حکمت الهی. مجموعه مصنفات شیخ اشراق-تهران:انجمن فلسفهء ایران، 1355. سه رساله از شیخ اشراق-تهران:انجمن فلسفه ایران، 1356. سه رساله از شیخ اشراق-تهران:انجمن فلسفه ایران، 1356. مجموعه آثار فارسی شیخ اشراق شهاب الدین‌ یحیی سهروردی/به تصحیح و تحشیه و مقدمه حسین‌ نصر؛مقدمه و تجزیه و تحلیل فرانسوی هنری کربین. مجموعه دوم مصنفات شیخ اشراق شهاب الدین‌ یحیی سهروردی در حکمت الهی/با تصحیحات و مقدمه بزبان فرانسه به قلم هنری کربین. مجموعه مصنفات شیخ اشراق/شهاب الدین یحیی‌ سهروردی؛به تصحیح و مقدمه هنری کربین. مجموعه مصنفات شیخ اشراق/شهاب الدین یحیی‌ سهروردی؛به تصحیح و مقدمه هنری کربین.

"اما شیخ اشراق درست در نقطه مقابل پاسکال قرار گرفته و به معنای دقیق کلمه از فیلسوفان بزرگ محسوب می‌شود که درتمام مباحث و مسائل فلسفه بحث و تحقیق نموده تا جایی که نظریات ابداعی گوناگونی چه در فلسفه نیز از خود به یادگار باقی گذاشته است. (12)5-از ویژگیهای مشترک آنها این است که شهود را نقطه آغازی برای اثبات بی‌واسطه واقعیب و سر منشأ شناخت آن به حساب می‌آورند (13) از نظر آنان شهود باطنی طریقی در مقابل استدلال و بخشی از علم در مقابل علم حصولی(البته از نظر شیخ به معنای دقیق‌تر برای دستیابی به معرفت‌های حقیقی، معرفی شده است. (18)و اما نقاط افتراق این دو شخصیت از این قرار است:1-از آنجا که پاسکال در باره ادراک حسی و عقلی تردید روا می‌دارد و دست آنها را از شناسایی عالم فوق طبیعی و مباحث الهیات کوتاه می‌کند و صریحا می گوید که عقل ما نمی‌تواند در مورد هستی و یا عدم وجود خدا و نیز چیستی او چیزی ادراک کند. 2-قلمرو معرفتهای حسی و عقلی از نظر پاسکال نهایتا در ریاضیات و هندسه و علوم تجربی است و خارج از مرزهای یاد شده حس و عقل کار آیی ندارند، بلکه این دل است که امور مربوط به ما بعد الطبیعه را درک می‌کند. 83-24(18)-مجموعه مصنفات شیخ اشراق ج 3، پیشین، ص 431- 429-447-446 و محمد شهرزوری(1372)شرح حکمة الاشراق، ص 509، و فلاسفه بزرگ، پیشین ص 66-65 و اندیشه‌ها و رسالات، بلز پاسکال(1351)ترجمه رضا مشایخی، ص 433."

"آنچه در اینجا بسیار جالب است تلاشی است که شیخ الاشراق‌ برای آمیختن حکمت مشاء و بحثی،با کشف و شهود و اشراق از باطن در کتب خود نشان میدهد،او میکوشد به تصوف و عرفان جنبهء فلسفی بدهد، حتی از کلمهء«حکمة الاشراق»و نامی که برای مهمترین کتابش از نظر بیان عقاید شخصی خود انتخاب میکند بخوبی روشن است،همان کلمهء حکمت را که دیگران با فلسفهء مشاء مرادف میگرفتند با کلمهء اشراق ضمیمه میکند. در این کتاب شیخ حقائق را در داستان رؤیائی که برای او پیش‌ آمده بیان میکند،در خواب می‌بیند با جمعی از شیوخ که از مکانی وراء مکان‌ آمده بودند روبرو میشود،در اولین برخورد احساس خوف شدید میکند و ناگزیر از همه علائق جسمانی قطع علاقه میکند(شیوخ دهگانه این رؤیا اشاره به عقول عشره است و حکیمی که با او گفتگو میکند عقل فعال‌ خواهد بود)دربارهء روح و پر جبرئیل سئوالاتی میکند و جوابها میشنود، آنگاه گوید:اکنون کلام الله را بمن تعلیم ده،گوید:تا وقتی درین شهری به‌ حقائق کتاب الله نرسی ولی ابجدی را باو تعلیم میدهد،از او میخواهد علم‌ خیاطت را تعلیم دهد جواب میدهد این علم برای تو و نوع تو میسر نیست‌ بلی باندازه‌ای که بتوانی خرقه پشمینه‌ات را وصله کنی تعلیم دهم(مقصود از خیاطت نظام کون و تدبیر عالم است که از وظائف عقل فعال و جبرئیل است) 2 بال جبرئیل مقصود از بال راست جنبه یلی الرب و نورانیت و وجوب است‌ و بال چپ جنبه یلی الخلق و ظلمانیت و امکان،مطالب این کتاب آنقدر رمزی و تمثیلی بیان شده که در کتاب شخصیات چنین گوید:و لا مناص‌ لنا من الاعتراف بانه لو لا الشرح الذی وضعه لها شخص مجهول الاسم لما کان‌ فی استطاعتنا ان نفهم معنی کلماته و اشاراته."

هدف: این مقاله به بررسی و نقد خوانش ملاصدرا از شیخ اشراق در مسئلۀ رابطۀ نور و وجود می‌پردازد. روش: در این ‌تحقیق از روش تحلیلی توصیفی که در پژوهشهای نظری مد نظر است، بهره برده‌ایم. یافته‌ها: ملاصدرا نور مورد نظر شیخ اشراق را با وجود، یکی می‌داند. این اعتقاد پایه‌ای می‌شود تا همۀ آرای شیخ اشراق را وجودی تفسیر کند؛ در حالی که دلایل چندی نشان می‌دهد نور مورد نظر شیخ اشراق با وجود صدرایی یکی نیست؛ دلایلی از جمله: «1. اقسام نور و وجود یکی نیست؛ 2. تقابل وجود و ماهیت با تقابل نور و ظلمت به یک نحو نیست؛ 3. تشکیک انوار با تشکیک وجود متفاوت است؛ 4. وجود در نزد شیخ اشراق اعتباری، ولی نور امری حقیقی است؛ 5. ملاصدرا خود گاهی به سعۀ وجود نسبت به نور اعتراف دارد؛ و...». نتیجه‌گیری: آنچه شیخ اشراق را به تعبیر نور می‌رساند، شروع فلسفه از نفس است؛ بر خلاف روش صدرا که از رویکردی عالم‌محورانه و در نتیجه از تمایز «وجود و ماهیت»، فلسفۀ خود را سامان می‌دهد. اگر تفاوت در شروع فلسفه را از ویژگی‌های تفاوتهای ساختاری دو مکتب بدانیم، هم اقتضای تفاوت در ساختار دو حکمت و هم دلایل محتوایی اشاره شده ثابت می‌کند نور مورد نظر سهروردی با وجود یکی نیست و در نتیجه، خوانش ملاصدرا از شیخ اشراق تأویل‌گرایانه است.

بحث مربوط به نخبهها را میتوان در ذیل عوامل تغییرات اجتماعی، در حوزه جامعه شناسی تاریخی قرار داد که اهم آن به خصوص در ایران مربوط به نخبه کشی می شود. در یک تقسیم بندی کلی نخبه ها به دو دسته تقسیم میشوند: 1- نخبه های خارج از قدرت. 2- نخبه های در قدرت. نخبههای خارج از قدرت از بافت اصلی جامعه هستند و تلاش میکنند خود را به راس هرم قدرت برسانند. در تاریخ ایران به عنوان یک نخبه خارج «( شهاب الدین یحیی سهروردی (شیخ اشراق » میتوان از از قدرت که تلاش میکرد در قدرت رخنه کند یاد کرد. اما چه شد که او در این راه ناکام ماند؟ هدف از این پژوهش ریشهیابی قتل سهروردی و پاسخ به این سوال است که قتل سهروردی چگونه با جامعه شناسی نخبهکشی پیوند میخورد؟ یافته های تحقیق حاکی از آن است که فرهنگ توسعه نیافته بستر لازم برای ناکامی نخبه های خارج از قدرت را در تاریخ فراهم کرده است؛ زیرا آنها به واسطه اینکه بسیار جلوتر از زمان خود حرکت میکردند، هیچگاه به معنای واقعی درک نشده و شکاف بین آنها و جامعه منجر به ناکامی این عده شده است. با توجه به ماهیت موضوع روش تحقیق در این مقاله مبتنی برتوصیف و تحلیل وقایع است.

هدف از نگارش مقاله حاضر آن است تا نشان دهد، سهروردی فیلسوفی است که مکتب فلسفی اشراق را به وجود آورده ، و در فلسفه اش از اندیشه های عرفانی، ذوقی، و فلسفه افلاطون و افلاطونیان تاثیر پذیرفته و نگرش او به عالم هستی بر خلاف مشائیان بود و این حکمت از عرفای پیش از آن خصوصا عرفان ابن عربی تاثیر عمده ای گرفته و از آن جمله ، این دو متفکر هر دو قائل به قاعده امکان اشرف هستند و حقیقت را به صورت تشکیکی تصور میکنند. سهروردی ازین حقیقت تشکیکی به حقیقت نور و ابن عربی به حقیقت وجود تعبیر می کند ولی هر دو به نور الانوار قائلند، و سهروردی به اصالت نور معتقد است و وجود را مفهومی ذهنی و از اعتبارات عقلی می داند. بدین ترتیب ، در نگارش این مقاله بررسی تاثیر مساله عرفان ابن عربی بر افکار شیخ اشراق و توضیح و بسط آن محور اساسی است .