جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

هدف این پژوهش، بررسی روایات تفسیری موجود در دو تفسیر مجمع البیان طبرسی و مفاتیح الغیب فخرالدین رازی در مورد دو پیامبر: داوود و سلیمان (علیهما السلام)، از نظر صحت محتوا و سند است. این پژوهش با مراجعه به منابع اصلی که این روایات از آنها استخراج شده‌اند و بررسی اسناد راویان، میزان اعتبار آنها را بررسی می‌کند تا مشخص شود که آیا آنها راویان قابل اعتمادی هستند یا خیر. این امر منجر به شناسایی مواردی می‌شود که به دلایل خاصی تحریف شده‌اند یا فاقد اعتبار هستند و مواردی که صحیح و مطابق با قرآن کریم هستند. سپس، بررسی تحلیلی و انتقادی بر روی این روایات ذکر شده در دو تفسیر مورد بررسی انجام می‌شود. سپس مقایسه‌ای بین آنها از نظر شباهت‌ها و تفاوت‌ها در انتخاب نظرات و ترجیحات طبرسی و رازی در مورد روایات تفسیری ذکر شده توسط هر یک از دو مفسر انجام می‌شود. تمرکز اصلی این مطالعه بررسی سند و متن است، زیرا صحت سند لزوماً به معنای صحت محتوا نیست. یک روایت ممکن است به راویان موثق نسبت داده شود تا به گزارش اعتبار ببخشد، در حالی که ممکن است آن راویان واقعاً آن را نقل نکرده باشند. ما با رویکرد توصیفی-تحلیلی، به بررسی روایات تفسیری مربوط به حضرت داوود و سلیمان (علیهما السلام) در دو تفسیر مجمع البیان و مفاتیح الغیب، ردیابی سند و مقایسه آنها و تمرکز بر یک نکته اساسی در مطالعه پرداختیم: میزان انطباق این روایات با متن قرآن و فاصله آنها از گزارش‌های مشکوک تحریف‌شده - مانند اسرائیلیات (روایات یهودی-مسیحی) که عصمت انبیا (علیهم السلام) را تضعیف می‌کنند -. در پایان مطالعه، نتایج حاصل از آن، از جمله این واقعیت که اسرائیلیات یکی از منابع تفسیر در میان مفسران محسوب می‌شوند، ارائه شد. بسیاری از آنها روایات و داستان‌هایی از علمای یهود در مورد پیامبران و امت‌های گذشته نقل کرده‌اند و به مرور زمان، این روایات وارد آثار تفسیری شده و مسلمانان آنها را در کتاب‌های اصلی خود پذیرفته‌اند. برخی آنها را به معنای واقعی کلمه پذیرفتند، در حالی که برخی دیگر آنها را مورد تجزیه و تحلیل و بحث قرار دادند و در نهایت یا برخی از آنها را پذیرفتند یا به دلیل تحریف حقایق، دروغ‌ها، ساختگی‌ها و افسانه‌ها، آنها را به طور کامل رد کردند. از جمله توصیه‌های این تحقیق، تشدید مطالعات مربوط به اسرائیلیات، تعمیق تحقیقات در مورد آنها و تلاش برای تشخیص درست از نادرست در میان آنها، بر اساس مطابقت آنها با قرآن کریم، سنت شریف نبوی، اقوال ائمه (علیهم السلام) و صحابه و تابعین (رضوان الله علیهم) است.

نوشتار حاضر، از وجوه مختلفی به بازکاوی قصه منع حضرت داوود از ساختن بیت المقدس پرداخته است. در بررسی سندی، وجود راویان غیرقابل اعتماد و ضعف ارسال در سلسله سند، صلاحیت اعتمادسازی به حدیث از بین برده است. در بخش شناخت شناسی متن نیز وجود چندگانگی معنایی در گزارش‌های متفاوت متنی به گونه‌ای است که پوششی از ضعف اضطراب بر صورت آن سایه انداخته است که بر پایه ساز و کار سنجش درستی یا نادرستی حدیث نمی‌تواند معنای اطمینان سازی از متن بیافریند. بازشناسی‌های عقلی و قرآنی از متن حدیث نیز نشان می‌دهد درون مایه معنایی حدیث با اصول عقلی شناخت شناسی اصالت حدیث هیچ نوع سنخیتی ندارد. عرضه حدیث مذکور به قرآن طبق سنتی ثابت که در چهارچوب دانش حدیث پی نهاده‌اند، حکایت از تباین درون مایه قصه با آیات قرآنی دارد. در پایان با بررسی قصه در تورات روشن شده است آنچه در منابع اسلامی از این قصه وجود دارد بازنشر اقتباسی است که از اخبار نادرست تورات صورت گرفته است.

کتاب حاضر توسط انجمن کلیمیان تهران و بر اساس ترجمه فارسی کتاب مقدس (انجمن پخش کتب مقدسه) تهیه شده و دارای اشکالات فراوان و ایرادات اساسی می باشد. انجمن کلیمیان در مقدمه کتاب چنین ادعا می کند کتاب را تصحیح کرده و واژگان مهجور آن را به روز نموده است. اما این انجمن متاسفانه، تنها اقدام به یهودی سازیِ ترجمه مسیحیان نموده و بطور مثال کلمه «مسیح» را با کلمه «ماشیح» عوض کرده و باقی مطالب را همراه با واژگان مهجورِ آن، ترجمه های غیر قابل فهم و مضامین نا روان، رها نموده است.

نوشتار پیش رو پژوهشی است درباره یکی از مصادیق روایات معروف به "منتقله" که به مسأله ذبیح الله اختصاص دارد. اکثر دانشمندان اهل تسنن روایت ذبح اسحاق (ع) را قبول کرده اند. طبرسی گرچه روایت مورد بحث را نقل کرده اما به نظر می رسد آن را نپذیرفته است. آنچه که در این خصوص مورد غفلت واقع شده، عدم وجود روایت ذبح اسحاق منقول از مجمع البیان در مصادر اولیه حدیثی شیعه و قلت آن در منابع متأخر شیعه است؛ بلکه روایاتی نیز در کتب حدیثی شیعه و در مواردی در کتب اهل تسنن وجود دارد که مخالف آن و بیان کننده ذبیح الله بودن اسماعیل (ع) است. وجود نقل هایی معدود در کتب عامه متقدم مانند ماوردی و نقل بدون سند (مرفوع)، منتقله بودن آن را از کتب عامه توسط امین الاسلام طبرسی محتمل می سازد. بنابراین روایت مورد بحث از امام علی (ع) صادر نشده است؛ بلکه به سبب اغراض سیاسی و تکیه بر سخنان امثال کعب الاحبار چنین نسبتی به ایشان داده شده است.

کتاب حاضر به بررسی بحث نبوت و ضرورت آن برای بشریت می پردازد.

مسأله مصونیت انبیا از گناه و خطا به طور اجمال مورد قبول همه مسلمین، بلکه همه صاحبان ادیان و ملل است؛ ولی در خصوصیات آن اختلاف فراوان و آراء و اقوال گوناگونی وجود دارد. بر اساس ظاهر برخی از آیات قرآن کریم تعدادی از انبیاء الهی دچار خبط و خطا شده‌اند که با مقام رسالت آن‌ها سازگاری ندارد. یکی از این موارد آیاتی است که ظاهراً نشان می‌دهد حضرت داود(ع) در قضاوت خویش دچار خطا شده است از این رو در این مقاله سعی شده به این مسأله پرداخته شود تا ثابت گردد هیچ گونه خبط و خطایی از جانب ایشان صورت نگرفته است بلکه موضوع از این قرار بوده است که وقتی خداوند مقام فصل الخطابی را به پیامبر(ص) ارزانی داشت حضرت داود(ع) به درگاه خدا استغاثه کرد که پروردگارا مردم تاب و تحمل مقام فصل الخطابی را ندارند و بهتر است که به همان شیوه معمول میان آن‌ها داوری شود و در این زمان اتفاقی می‌افتد که او متوجه اشتباهش شده و بلافاصله از درگاه خدا طلب عفو و بخشش می‌نماید.

«وعد» به‌‌طورکلی یعنی وعده دادن برای انجام کاری در زمان یا مکان مشخص در آینده که خیر آن را وعده و شر آن را وعید می‌نامند. طبق مباحث کلامی و آیات مختلف قرآن کریم می‌دانیم که خداوند هرگاه وعده‌ای می‌دهد همیشه طبق آن عمل می‌کند و وعده‌های او تخلف‌ناپذیر است. یکی از روش‌های تشویق مخاطبان برای اطاعت از اوامر و ترک نواهی موضوع وعدۀ الهی است. این پژوهش با رویکرد تطبیقی ـ تحلیلی به بررسی وعده الهی در قرآن و کتب تواریخ ایام پرداخته است؛ وعده‌هایی که خداوند به حضرت داوود علیه السلام و سلیمان علیه السلام می‌دهد و به این نکات دست یافته که آنچه خداوند به حضرت داوود علیه السلام وعده داده بود طبق فرمایش قرآن محقق گشته است؛ اما درباره تحقق یافتن وعدة حضرت سلیمان† قرآن آن را اشاره نکرده است؛ ولی طبق گواهی تاریخ به دست می‌آید که آن نیز محقق شده است.