جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

‫امام حسين( در قرآن و روايات، با عناويني مانند فرزند رسول خدا(، داراي طهارت و عصمت، واجب الاطاعه، مظلوم و صاحب نفس مطمئنه معرفي شده است. قيام امام حسين( از منظر سنت داراي مباني مهمي مانند اصلاح‌طلبي، امر به معروف و نهي از منکر، و تشکيل حکومت اسلامي است. اما از منظر قرآن، اين قيام از جهات متعددي قابل بررسي است؛ از يک‌سو، امام حسين( مفسر، وارث معارف و مجري احکام قرآن است، که دلايل قرآني و حديثي بر آن دلالت داشته، و به‌دليل امامت، عصمت و رضايت پيامبر از آن حضرت قيام ايشان بر محور قرآن تلقي مي‌شود. از سوي ديگر، قرآن و امام حسين(، که در واقع يک حقيقت هستند، در اداي رسالت الهي همگام بوده، و نقاط مشترک بسياري مانند عدم فرسودگي با گذشت زمان، نورانيت دائمي، پيشوايي همه انسان‌ها، انحراف ناپذيري، پربرکت بودن، جداکنندگي حق از باطل، حجيت براي جهانيان، عظمت وجودي و انطباق با حق، ميان آن‌ها وجود دارد. همچنين سيره اخلاقي، سياسي و اجتماعي امام نيز برگرفته از قرآن بوده و کاملاً با آموزه‌هاي قرآني هماهنگ است. يکي ديگر از بهترين شيوه‌هايي که به‌وسيله آن مي‌توان به مباني قرآني قيام امام حسين( پي برد توجه به سخنان، خطبه‌ها و نامه‌هاي آن حضرت در مقاطع مختلف نهضت، از مدينه تا کربلا است، که دائماً ريشه حرکت اصلاحي خود را با استناد به آيات قرآن روشن ساخته است. انطباق رفتار امام با قرآن در طول نهضت به‌ويژه از بُعد مبارزه با ظلم و نظام طاغوتي، با توجه به مطالبي که در کلام ايشان آمده و قرآن نيز به آن تصريح نموده، قابل اثبات است. از طرف ديگر، اصول و معيارهاي قرآني فراواني مانند توحيد، عبوديت، ولايت و رهبري، عدالت‌خواهي و عزت‌طلبي، بر اين نهضت حاکم است که آن را از ساير نهضت‌ها متمايز مي‌کند. شبهاتي هم بر اين نهضت وارد شده، که دلايل فراواني بر رد آن‌ها دلالت دارد.

صرفه جویی به معنای درست مصرف کردن، به جا مصرف کردن، ضایع نکردن مال و مصرف را کارآمد وثمربخش کردن مقام « . است معظم .» رهبری از موثرترین راه های جلوگیری از اسراف، راه اعتدال، میانه روی و صرفه جویی است. از این جهت، تعالیم حیاتبخش اسلام، این راه را برای جلوگیری و پیشگیری از اسراف و نیز راه نجات انسان ها از معضل خطرناک و بیماری زیان آور اسراف توصیه کرده و بر آن تاکید ورزیده است. دین اسلام همواره به خاطر هدایت و راهنمایی و تأمین سعادت و خوشبختی، انسان ها را در همه امور زندگی اعم از دینی و دنیوی و اخروی به راه اعتدال، صرفه جویی و میانه روی توصیه و به دوری جستن از افراط و تفریط و پرهیزبه » حضرت لقمان « از هرگونه اسراف و زیاده روی سفارش و تاکید نموده است؛ لذا می بینیم در قرآن کریم آمده که در رفتار و اعمال خود میانه روی و ؛» و اقصد فی مشیک « : فرزندش- آن هم به صورت امر و طلب- توصیه می کند صرفه جویی را اختیار کن. آری اعتدال صفتی است بسیار عالی و پسندیده، منطقی و عقلی و موزون و مطبوع که مورد نظر شارع مقدساسلام می باشد. از آن جا که اعتدال با سرشت و فطرت پاک انسانی پیوند معنوی و ارتباط خلقتی و ریشه ای دارد، خداوند، روح آدمی و طبع انسان ها را نیز به گونه ای بسیار معتدل و میزان آفریده که با اعتدال تناسب و سازگاری دارد و اعتدال را به عنوان یک اصل عقلی و فطری در هر امری بهتر می پذیرد. پس بنابراین، انسان عاقل و با ایمان باید تلاش و جدیت نماید تا این صفت عالی )اعتدال و صرفه جویی( را کهمورد پسند خداوند متعال و انبیای الهی است، خوب به دست آورد و در حفظ آن سعی نماید؛ تمام حرکت های فکری و رفتاری خود را چه درونی و چه بیرونی در همه ی امور زندگی )مادی و معنوی(، بر محور صرفه جویی و میانه روی قرار دهد.چنان که قرآن کریم در آیه ی شریفه ی را می ستاید و راه اعتدال و اقتصاد را نیکو می داند و آن را تاکید می کند و هرگونه افراط و تفریط و تجاوز از اعتدال » روو عدالت را مذمّت و نکوهش می نماید. و همچنان که حضرت علی )ع در خطبه ی بسیار ارزشمندهمّام در ضمن بیان و شمارش صفات و پرهیزکاران می فرماید و ملبسهم الاقتصاد پرهیزکاران در پوشاک میانه روی و صرفه جویی می کنند و نیز حدیثی از امام صادق (ع) که فرمود هر کس در زندگی و معیشت خود، جانب اعتدال را رعایت نماید من ابتلا نشدن به فقر را برای او تضمین می کنم باید به این نکته ی مهم عقلی و علمی و اساسی توجه داشت، که اصل حاکم بر طبیعت انسان و هویت وجودی اوو اعتدال است و انسان بر اساس فطرت و طبیعت سالم » صرفه جویی « در ابعاد گوناگون مادی و معنوی، همان اصل اوّلیه خود، تمایلی به افراط و تفریط ندارد و حال آن که اسراف، خروج از حدود الهی، فطرت و گریز از مدار انسانی ومعیارهای عقلی و قانونی و ارزشی است. پس کسی که از مسیر فطرت انسانی و طبیعی و نیز از حقایق و قوانین و ارزش های واقعی خارج شود و راه اعتدال و اقتصاد را از دست دهد، از دیدگاه تعالیم اسلام، اسراف کار و متجاوز وستمگر است و بایستی تحت تعقیب قرار گرفته و مجازات گردد. مقاله حاضر کوشیده بر اساس آموزه های قرآنی و احادیث و روایات، نقش و کارکرد صرفه جویی و قناعت را در پیشرفت اقتصاد اسلامی تبیین نماید.