مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

مؤسس فلسفه دینی فیلون یهودی است. کلمنت و اوریگن که هر دو از اهالی اسکندریه بودند نیز در عالم مسیحیت از این الگو پیروی کردند. در جهان اسلام نیز ابونصر فارابی به برساخت فلسفه دینی مبادرت ورزید. پرسش محوری تحقیق ما این است که چرا فارابی با وجود آشنایی با آثار افلاطون و ارسطو، به فلسفه دینی نزدیک شد؟ از این پرسش محوری سوالاتی منشعب میشود. یکم) فلسفه دینی چیست؟ و مصادیق آن در منظومه فلسفی فارابی کدام است؟ دوم) هویتی که فارابی از فلسفه و فیلسوف در مجموعه آثارش ارائه کرده چیست؟ سوم) غایت فلسفه از نظر فارابی چیست؟ و چهارم) اینکه نقش دین و فلسفه در اندیشه او چگونه ارزیابی میشود؟ یافتههای ما براساس تحلیلِ مبتنی بر دادههای احصا شده از متن آثار فارابی و شواهد موجود از فضای فکری عصر او، به دست آمده است. نتیجه نیز در حکم استنباط ما از مجموع شواهد و عوامل موجود، بدین قرار است: در الگوی فلسفه دینی، اصول اعتقادی هر یک از ادیان ابراهیمی برای پیروان هر کدام به عنوان اصل موضوعه در نظر گرفته میشود و از میان آموزههای فلسفی آنهایی که با این اصول تقابل نداشته باشند در برساخت یک نظام فلسفی با تنظیمی جدید و سازگار مورد استفاده قرار میگیرد. به گمان ما میتوان طرح اولیهای از نزدیک شدن فارابی به فلسفه دینی را در رساله «فی اغراض مابعدالطبیعه» مشاهده کرد. پیرو این الگو، هویت فلسفه و فیلسوف نیز در اندیشه فارابی همان حکمت و حکیم الهی است؛ در این نگرش حکمت و حکیم در معنای حقیقی به خداوند اختصاص دارد و مجازا برای انسان استعمال میشود. سیر مباحث فلسفی در اهم آثار فارابی از مبدا وجود آغاز میشود و به غایتِ شناخت خدا رهسپار میگردد. با این اوصاف فلسفه در اندیشه او نظر الهی در موجودات است. از عواملی که در نزدیک شدن این فیلسوف به فلسفه دینی نقش داشتند، میتوان به گفتمان فلسفی غالب عصر وی، اساتید او یوحنابن حیلان و متیبن یونس که شارح فلسفه اسکندرانی بودند و قرائت خاص وی از مابعدالطبیعه که متأثر از علائق وجودی-معرفتی او به آموزههای کتاب آسمانی مسلمانان بود، یاد کرد. بعلاوه درکی که از حقیقت داشت از اسباب دیگر تقرب به فلسفه دینی محسوب میشود.

ترجمه ماشینی: از یونانیان تا اعراب و فراتر از آن نوشته هانس دایبر، مجموعه ای شش جلدی از نوشته های پراکنده دایبر، مقالات مجلات، مقالات و مدخل های دایره المعارفی در مورد ترجمه های یونانی-سریایی-عربی، الهیات اسلامی و تصوف، تاریخ علم، اسلام در اروپا، نسخ خطی و تاریخ شرق شناسی. این مجموعه شامل آثار منتشر شده (از سال 1967) و منتشر نشده به زبان های انگلیسی، آلمانی، عربی، فارسی و ترکی، از جمله نسخه هایی از متون عربی و سریانی است. این نشریه منعکس کننده خصلت بین فرهنگی اندیشه اسلامی است و نور جدیدی را بر بسیاری از جنبه های مختلف از دوران پیشاسقراطی یونان تا نقیب العطاس فیلسوف مالزیایی می افکند. نگرانی اصلی تفسیر متون چاپی یا نسخه های خطی است که به دو فهرست (جلد پنجم و ششم) ختم می شود که حاوی توضیحاتی درباره نسخه های خطی تازه کشف شده، عمدتاً عربی، در همه زمینه ها است. جلد I: یونانی-سیریاکا و عربیکا. جلد دوم: فلسفه اسلامی. جلد سوم: از حکمت خداوند تا علم: الف. کلام و تصوف اسلامی. ب- تاریخ علم. جلد چهارم: اسلام، اروپا و فراتر از آن: الف. اسلام و قرون وسطی. ب. نسخ خطی - مبنای دانش و علم. ج. تاریخ رشته; د. درگذشت. E. شاخص ها. جلد V: نسخه های خطی عربی ناشناخته از هشت قرن - شامل یک نسخه خطی عبری و دو نسخه خطی اتیوپی: مجموعه دایبر III. جلد ششم: نسخه های خطی عربی، سریانی، فارسی و لاتین در فلسفه، کلام، علم و ادبیات. فیلم‌ها و آثار: مجموعه دایبر IV. پروفسور دکتر هانس دایبر (متولد 1942)، دکترا (1968)، استاد عربی و اسلام در دانشگاه آزاد آمستردام (1977-1995)، زبان های شرقی در دانشگاه یوهان ولفگانگ گوته فرانکفورت بود. م (1389-1374) تا زمان بازنشستگی. او a.o. آتیوس عربوس (اشتاینر 1980)، کتابشناسی فلسفه اسلامی (3 جلد، بریل 1999؛ 2007) و اندیشه اسلامی در گفتگوی فرهنگها. یک بررسی تاریخی و کتابشناختی (بریل 2012).

ترجمه ماشینی: غنای فکری استثنایی ایران قرن هفدهم صفویه مظهر مکتب فلسفی اصفهان و به ویژه مؤسس ظاهری آن، میرداماد (متوفی 1631) و شاگرد بزرگ او ملاصدرا (ملقب به صدرالدین شیرازی، د. 1636). به همان اندازه برای مکتب، حکمت آپوفاتیک رجب علی تبریزی که بعدها (متوفی 1669/70) دنبال شد، اهمیت دارد. با این حال، علیرغم شهرت این فیلسوفان، شناسایی «مکتب فلسفی اصفهان» تنها در سال 1956 توسط هانری کوربین، ایران شناس مشهور فرانسوی، که به شخصیت متحد کننده نوافلاطونی اسلامی حدود 20 متفکر و شخصیت معنوی اشاره کرد، پیشنهاد شد. این گروه بندی متعاقباً برای حدود پنجاه سال بدون چالش باقی مانده است. در این اثر بسیار بدیع، جنیس اسوتس، مشروعیت اصطلاح «مدرسه» را بررسی می‌کند و در فلسفه‌های پیچیده این سه شخصیت اصلی شیعی می‌کاود و بین آنها مقایسه می‌کند. مؤلف این موضوع را بیان می کند که اندیشه ملاصدرا مستقل و در واقع با اندیشه های میرداماد و رجبعلی تبریزی ناسازگار است. این نه تنها طرز تفکر جدیدی را در مورد چگونگی درک ما از «مکتب اصفهان» ارائه می‌کند، بلکه میرداماد و رجبعلی تبریزی را به‌عنوان پیشگامان خود معرفی می‌کند.