مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

دَساتیر یا دساتیر آسمانی نام نسکی (کتابی) از یکی از پارسیان هند به نام آذرکیوان است که در سده دهم هجری قمری در زمان اکبر شاه گورکانی (هم‌زمان با سلسله صفوی) نوشته شده‌است. آذر کیوان این کتاب را به پیامبری بنام «ساسان پنجم» نسبت داده‌است که به زبانی است که هیچ همسانی و خویشاوندی‌ای با زبان‌های دیگر ندارد اینگونه برمی‌آید که این زبان برساختهٔ خود آذرکیوان بوده است.

سوم سوگواری از وجوه بارز حیات فرهنگی و اجتماعی جوامع مختلف در طول تاریخ بوده و از جمله آدابی است که همة جوامع با ادیان و فرهنگ‌های گوناگون به آن توجه دارند. در ایران نیز این رسم همواره در طول تاریخ تا به امروز، به مناسبت‌های مختلف و با اهمیت خاصی انجام می‌شده است که از جمله می‌توان به مراسم سوگواری زرتشتیان در ایران باستان اشاره کرد. این نوشتار با روش توصیفی ـ تحلیلی مرسوم در تحقیقات تاریخی، و متکی بر داده‌های متون و منابع اصلی و پژوهش‌های انجام‌شده، به بررسی این سؤال می‌پردازد که آداب و رسوم سوگواری (شامل مراسم تطهیر، مراسم تدفین، پوشاک و خوراک) در میان زرتشتیان در ایران باستان چگونه بوده است؟ دستاورد‌های پژوهش حاضر حاکی از آن است که برپایی مراسم سوگواری ساده و به‌دور از تجمل، خودداری از شیون و زاری بسیار، استفاده از خوراک و پوشاک ساده و برگزاری مراسم سوم، از مهم‌ترین آموزه‌های دیانت زرتشتی در برپایی این مراسم بوده است.

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا) دكتر «فريدون فضيلت» استاد فلسفه در نشست نقد و بررسي كتاب كهن «دينكرد سوم» چنین بیان کرد که: كتاب دينكردي كه در سده‌ سوم بازسازي شده‌ است به مدت ٦٠٠ سال گم يا به‌گونه‌اي پنهان مي‌شود و پس از اين مدت در هنگام بازسازي يك بناي كهن در ميان يك ديوار در روستايي از شهر يزد كشف مي‌شود وی سپس اشاره كرد: «دينكرد بن‌نوشته‌اي ايراني و دانشنامه‌اي برجاي ‌مانده ‌از روزگار ساساني است كه در سده‌ سوم به‌ كوشش چند موبد ايراني بازسازي شد.» به‌ گفته‌ مولف كتاب «دينكرد سوم» دينكرد بازسازي‌شده به‌ پيروي از اوستاي روزگار ساساني در سه جلد و هزار فصل نوشته مي‌شود و در آن مسايل فقهي، سياسي، فلسفي، ديني، حقوقي و‌... آمده؛ هرچند بر عكس اوستا در دينكرد، فصل‌ها كوتاه و فشرده است.» وي گفت: «پس از بازسازي بن‌نوشته‌ دينكرد در سه جلد، از آنجايي كه كتابي مقدس بوده ‌جلدهاي ديگري كه دربردارنده‌ نوشتارهايي ديني و... است بر آن افزوده و دينكرد كهن، در ٩ جلد گردآوري مي‌شود.» فضيلت به جلد سوم دينكرد اشاره كرد و گفت: «آ‌ن‌چه پيدا شده تنها جلد سوم از دينكرد است كه در همان هنگام به هندوستان فرستاده مي‌شود. به‌هرحال هم‌اكنون از دينكرد تنها نزديك به ٤٢٠ فصل برجاي مانده ‌است.» به گفته فريدون فضيلت، جلد ٤ و ٥ دينكرد پرسش‌ و ‌پاسخ‌هاي ديني، جلد ٦ اندرزنامه‌ دين زرتشتي، جلد ٧ زندگي‌نامه‌ زرتشت و جلد ٨ و ٩ چكيده‌ اوستاي روزگار ساساني است كه از روزگار كهن به يادگار به گفته فريدون فضيلت جلد ٤ و ٥ دينكرد پرسش‌ و ‌پاسخ‌هاي ديني، جلد ٦ اندرزنامه‌ دين زرتشتي، جلد ٧ زندگي‌نامه‌ زرتشت و جلد ٨ و ٩ چكيده‌ اوستاي روزگار ساساني است كه از روزگار كهن به يادگار مانده است مانده است. فضيلت در پايان به چندين نكته از نكاتي كه در دينكرد به آن پرداخته شده اشاره كرد و گفت: «گفتارهاي علمي همچون برآورد سال خورشيدي و حتي برآورد يك‌سال خورشيدي به ثانيه و كروي بودن زمين از جمله مواردي است كه در دينكرد به آن پرداخته شده و جهان به گونه‌اي سپند و مقدس در آن به‌نمايش درآمده است.» کتاب «دينکرد» که «دانشنامه مزديسنا» ناميده مي‌شود، بزرگ‌ترين کتاب بازمانده به زبان پهلوي و از بنيادي‌ترين و مهم‌ترين منابع براي پژوهش در دين زرتشتي است. در سال 1381 فريدون فضيلت بخش نخست از کتاب سوم دينکرد را ترجمه و منتشر کرد (کتاب‌هاي يکم و دوم دينکرد از بين رفته‌‌ و کتاب سوم، نخستين کتاب موجود دينکرد است.) دکتر ژاله آموزگار نيز که کتاب پنجم دينکرد را همراه با زنده‌ياد دکتر احمد تفضلي ترجمه کرده بود، آن را در سال 1386 به همت انتشارات معين منتشر کرد. همچنين فريدون فضيلت بخش دوم از کتاب سوم دينکرد را نيز ترجمه و منتشر کرده است. اين کتاب 82 فصل از دينکرد را دربرمي‌گيرد که مترجم در 900 صفحه آن، علاوه بر ترجمه فارسي، آوانوشت متن اصلي پهلوي را همراه با توضيحات و تعليقات و با پيشگفتاري مفصل و عالمانه آورده است. اين نخستين آوانويسي از کتاب سوم دينکرد است. اين بخش از دينکرد، منبعي مهم براي بررسي الگوهاي اخلاقي، احکام فقهي و قضايي، تأکيد بر پيوند دين با سياست و جهان‌بيني زرتشتي است كه مي‌تواند راه‌گشاي تاريخ‌پژوهان و علاقه‌مندان فرهنگ و زبان‌هاي باستاني به شمار آيد.

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا) دكتر «فريدون فضيلت» استاد فلسفه در نشست نقد و بررسي كتاب كهن «دينكرد سوم» چنین بیان کرد که: كتاب دينكردي كه در سده‌ سوم بازسازي شده‌ است به مدت ٦٠٠ سال گم يا به‌گونه‌اي پنهان مي‌شود و پس از اين مدت در هنگام بازسازي يك بناي كهن در ميان يك ديوار در روستايي از شهر يزد كشف مي‌شود وی سپس اشاره كرد: «دينكرد بن‌نوشته‌اي ايراني و دانشنامه‌اي برجاي ‌مانده ‌از روزگار ساساني است كه در سده‌ سوم به‌ كوشش چند موبد ايراني بازسازي شد.» به‌ گفته‌ مولف كتاب «دينكرد سوم» دينكرد بازسازي‌شده به‌ پيروي از اوستاي روزگار ساساني در سه جلد و هزار فصل نوشته مي‌شود و در آن مسايل فقهي، سياسي، فلسفي، ديني، حقوقي و‌... آمده؛ هرچند بر عكس اوستا در دينكرد، فصل‌ها كوتاه و فشرده است.» وي گفت: «پس از بازسازي بن‌نوشته‌ دينكرد در سه جلد، از آنجايي كه كتابي مقدس بوده ‌جلدهاي ديگري كه دربردارنده‌ نوشتارهايي ديني و... است بر آن افزوده و دينكرد كهن، در ٩ جلد گردآوري مي‌شود.» فضيلت به جلد سوم دينكرد اشاره كرد و گفت: «آ‌ن‌چه پيدا شده تنها جلد سوم از دينكرد است كه در همان هنگام به هندوستان فرستاده مي‌شود. به‌هرحال هم‌اكنون از دينكرد تنها نزديك به ٤٢٠ فصل برجاي مانده ‌است.» به گفته فريدون فضيلت، جلد ٤ و ٥ دينكرد پرسش‌ و ‌پاسخ‌هاي ديني، جلد ٦ اندرزنامه‌ دين زرتشتي، جلد ٧ زندگي‌نامه‌ زرتشت و جلد ٨ و ٩ چكيده‌ اوستاي روزگار ساساني است كه از روزگار كهن به يادگار به گفته فريدون فضيلت جلد ٤ و ٥ دينكرد پرسش‌ و ‌پاسخ‌هاي ديني، جلد ٦ اندرزنامه‌ دين زرتشتي، جلد ٧ زندگي‌نامه‌ زرتشت و جلد ٨ و ٩ چكيده‌ اوستاي روزگار ساساني است كه از روزگار كهن به يادگار مانده است مانده است. فضيلت در پايان به چندين نكته از نكاتي كه در دينكرد به آن پرداخته شده اشاره كرد و گفت: «گفتارهاي علمي همچون برآورد سال خورشيدي و حتي برآورد يك‌سال خورشيدي به ثانيه و كروي بودن زمين از جمله مواردي است كه در دينكرد به آن پرداخته شده و جهان به گونه‌اي سپند و مقدس در آن به‌نمايش درآمده است.» کتاب «دينکرد» که «دانشنامه مزديسنا» ناميده مي‌شود، بزرگ‌ترين کتاب بازمانده به زبان پهلوي و از بنيادي‌ترين و مهم‌ترين منابع براي پژوهش در دين زرتشتي است. در سال 1381 فريدون فضيلت بخش نخست از کتاب سوم دينکرد را ترجمه و منتشر کرد (کتاب‌هاي يکم و دوم دينکرد از بين رفته‌‌ و کتاب سوم، نخستين کتاب موجود دينکرد است.) دکتر ژاله آموزگار نيز که کتاب پنجم دينکرد را همراه با زنده‌ياد دکتر احمد تفضلي ترجمه کرده بود، آن را در سال 1386 به همت انتشارات معين منتشر کرد. همچنين فريدون فضيلت بخش دوم از کتاب سوم دينکرد را نيز ترجمه و منتشر کرده است. اين کتاب 82 فصل از دينکرد را دربرمي‌گيرد که مترجم در 900 صفحه آن، علاوه بر ترجمه فارسي، آوانوشت متن اصلي پهلوي را همراه با توضيحات و تعليقات و با پيشگفتاري مفصل و عالمانه آورده است. اين نخستين آوانويسي از کتاب سوم دينکرد است. اين بخش از دينکرد، منبعي مهم براي بررسي الگوهاي اخلاقي، احکام فقهي و قضايي، تأکيد بر پيوند دين با سياست و جهان‌بيني زرتشتي است كه مي‌تواند راه‌گشاي تاريخ‌پژوهان و علاقه‌مندان فرهنگ و زبان‌هاي باستاني به شمار آيد.

انسان‌شناسی، یکی از مسائل اساسی در عرصه معارف بشری است. که مکاتب مختلف از زاویه‌های گوناگون به آن پرداخته‌اند. هدف این مقاله، که با روش تحلیلی و با مراجعه به منابع کتابخانه‌ای انجام می‌پذیرد آن است؛ که به مقایسه آراء و اندیشه‌های عزیزالدین نسفی با زرتشت دراین مساله بپردازد. در فرآیند تحقیق با مراجعه و اتکا بر آثار نسفی و زرتشت به این مسأله دست یافته‌ایم که دو طرف مقایسه در مسائلی مانند پذیرش اینکه انسان موجودی مخلوق خداست دارای ابعادی وجودی مانند جان و روان و خرد و بعد فیزیکی است. آدمی موجودی است برخوردار از نیروی اراده و اختیار، خیر و یا شر نیزبه گزینش او باز می‌گردد و اینکه علم و عمل انسان است که سازنده حقیقت اوست. دارای ظرفیت وجودی ویژه است که موجودات دیگر آز آن بی‌بهره‌اند و به دلیل همین ظرفیت وجودی است که نماینده و خلیفه الهی و یاور آفریدگار(به اصطلاح زرتشت) در جهان هستی می‌باشد. گل سر سبد خلقت و از همه برتر است و زمام اختیار و رهبری دیگر موجودات به وی سپرده شده است. از سویی دیگر به تفاوت‌هایی نیز دست یافته‌ایم که موجب تمایز دو نوع انسان‌شناسی می‌گردد مانند اینکه در اندیشه زرتشت، مسأله‌ای به نام فطرت مطرح نشده است اما در اندیشه نسفی این مسأله به خوبی نمود دارد. همچنین در این مسأله که معرفت آدمی نسبت به مبدأ هستی به چه میزان و چگونه میسر است؛آیا انسان می‌تواند نسبت به آفریننده، معرفت اکتناهی داشته باشد؟ نسفی به روشنی این نوع معرفت را نفی کرده است اما زرتشت ساکت است. در اندیشه وی چیزی به چشم نمی‌خورد. همچنین نسفی نگاهی شریعت مدارانه به حوزه رفتار آدمی دارد و پای‌بندی به شریعت را در مراحل سلوکی یک ضرورت می‌شمرد.

در این جستار کوشیده‎ایم با نگاهی تاریخی - تحلیلی و با محوریت آثار شیخ اشراق و ارائۀ برخی قرائن متنی، تبارنامۀ معنوی وی را که خود در کتاب المشارع و المطارحات ترسیم ساخته است، بازکاوی کنیم. ازآنجاکه توصیف مختصات روشنی از تبار و طریقۀ عرفانی- حکمی وی در گرو فهم صحیح مفهوم حکمت و تأله و نیز نمایندگان آن نزد اوست، در این مجال، چرایی حضور اشخاص و اعلام این تبارنامۀ اشراقی را که در قالب دو شاخۀ شرقی (ایرانی) و غربی (یونانی) و با دقت و فراست تمام توسط سهروردی تبیین و توصیف شده‌اند و نیز وجوه تشابه و تمایز حکمت خسروانی و فیثاغوری را از منظر او بررسی خواهیم کرد.