مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

آن‌چه انسان امروزی را بیشتر رنج می‌دهد، خلأ وجودی و احساس بی‌هدفی و بی‌معنایی در زندگی است که در واقع، ناشی از فراموشیِ خدا به عنوان مبدأ و معاد به عنوان مقصد زندگی است. از آنجا که اعتقاد به خدا و حیات پس از مرگ، در معنا‌دار یا بی‌معنا بودن زندگی اثر دارد، این نوشتار با معرفی خدا از نظر متکلمان امامیه، به عنوان خدایی واحد، نا‌متناهی، قائم به ذات، عادل، قادر مطلق، حکیم، شنوا وبینا به بررسی نقش این اندیشه در بینش انسان موحّد می‌پردازد .سپس تبیین می‌شود که انسان موحد با ایمان به خدایی حکیم، به آفرینش هدفمند معتقد ‌گردیده و در پرتو آن نسبت به نظام آفرینش و قوانین آن خوش ‌بین می‌گردد و از اندیشه پوچی رها می‌شود و با ایمان به خدایی عادل قوانین هستی را عادلانه تصور‌کرده، روح امیدواری در او دمیده‌ می‌شود. با ایمان به خدایی عالم، اجزای جهان را آگاه و معنا ‌دار می‌یابد و با اعتقاد به خدایی قادر، شور و نشاط درونی-اش با قدرتی ماورایی گره خواهد ‌خورد تا به اهدافش در زندگی دست‌یابد، با اعتقاد به خدایی رحیم و رحمن و امید به رحمت واسعه‌ی الهی و بهره‌مندی آن، هم در این دنیا و هم در آخرت، زندگی امیدورانه و با‌ نشاط و معنا‌داری خواهد‌ داشت و در پرتو امید به خدای غفور و توّاب، از اضطراب و یأس و نا‌امیدی رها می‌گردد و در پرتو خدای رزّاق و بهره‌مندی از رزق دنیوی و اخرویِ او، از اضطراب و تلاطم حرص و آز نجات ‌یافته و با آرامش بیشتری زندگی معنا‌دار را طی خواهد‌کرد و با اعتقاد به خدایی محب، ملالت زیستن و زندگی یکنواخت و تکراری‌اش به زندگی با ‌نشاط و پویا و با‌ شور تبدیل خواهد‌شد. پس از آگاهی و شناخت مبدأ هستی، اعتقاد به معاد و مقصد نهایی، نقش اساسی در جهت‌ دادن و معنا‌ دادن به زندگی ایفا می‌کند، معاد از نظر متکلمان امامیه اعتقاد به بر‌انگیخته ‌شدن انسان بعد از مرگ است که انسان مجدداً زنده شده و در حیاتی جدید به حساب اعمال او رسیدگی می‌شود و هرکس به ثواب یا کیفر اعمال خود می‌رسد. باور داشتن اصل معاد و اعتقاد به زندگی پس از مرگ، می‌تواند پوچی نظری را از زندگی انسان دور ‌ساخته و با اصل جاودانگی و توجّه به حیات ابدی به احساس بی‌نهایت‌طلبی انسان، پاسخ‌ داده، زندگی او را هدفمند می‌گرداند. به اعمال و رفتار او جهت صحیح می‌دهد. با نگرش مثبت نسبت به مرگ، چهره‌ی وحشت‌انگیز مرگ را به عنوان دریچه‌ای به سوی بقا، تغییر ‌داده، درد و رنج‌ها و مصایب و مشکلات این‌ دنیایی را معنا دار و قابل تحمّل می‌سازد.

کتاب حاضر، ترجمة فارسی کتاب «الخواجه نصیرالدین الطوسی، آراؤه الفلسفیه و الکلامیة»،‌ نوشتة دکتر «هانی نعمان فرحات» است که در آن، ضمن بیان سرگذشت‌نامه‌ای از «محمدبن محمد نصیرالدین طوسی» (597 ـ 672ق.)، به تبیین اندیشه‌های فلسفی و کلامی وی پرداخته می‌شود. در این بررسی با تأملی در آثار طوسی مواضع او در مباحث شناخت خدا؛ صفات خدا؛ آفرینش جهان؛ ماده؛ زمان؛ مکان؛ انسان؛ اخلاق؛ پیامبری و امامت، مورد تفسیر واقع شده است.

شرح و بررسی عقاید اسلامی با رویکردی عقلانی است. در این نوشتار به شرح و بررسی امور عامه به جهت موارد متعدد استعمال آن در مسایل اعتقادی به ویژه توحید و خداشناسی پرداخته شده است. در همین زمینه نویسنده ابتدا به بحث در مورد مباحث مربوط به وجود و عدم پرداخته و اشتراک معنوی وجود، زیادتی وجود بر ماهیت، اقسام وجود، احکام آن، تلازم وجود و شیئیت، نفی واسطه بین وجود و عدم، ویژگی موجود مطلق و مقید، بساطت وجود و نسبت بین وجود و عدم در بین نسبت‌های چهارگانه منطقی را مورد شرح و بررسی قرار داده است. آنگاه به بحث در مورد مواد ثلاث (امتناع، امکان و وجوب) و رابطه آن‌ها با وجود پرداخته و احتیاج داشتن وجود ممکن به وجود واجب و معنای امکان استعدادی را بررسی نموده است. در ادامه نویسنده به خواص موجود واجب و موجود ممکن اشاره نموده و تصور وجود عدم یا ممتنع الوجود را بر اساس ضوابط عقلی بیان کرده است. بررسی احکام مربوط به ماهیت، وحدت و کثرت، وجود بسیط و مرکب، علت و معلول و اقسام علل از دیگر مندرجات مهم مطرح شده در این نوشتار است.

کتاب حاضر فرصت ارزشمند انتخاب است. فرصت اختيار عالي‌ترين باورهاي اعتقادي و آن هم در زماني که ايده‌هاي رنگارنگ و مکاتب ريز و درشت به گونه‌هاي مختلف و گاه بسيار جذاب و دل‌نشين بر طبل نظريات ناموزون خود مي‌کوبند و انحرافات اعتقادي و شبهات چون تيرهاي زهرآگين توده‌ها و خصوصاً نسل جوان را هدف قرار داده‌اند. اعتقاد هر انسان تعيين‌کننده رفتارهايش نيز است و نقش اساسي آن در سعادت فرد و سلامت جان جامعه نيازمند تفسير نيست. کتاب حاضر با تکيه بر دلايلي از آيات و روايات و در قالب دو فصل، پاورقي‌هاي مهم و متعدد و منابع معتبر ديني مي‌کوشد برترين مطالب اعتقادي را با بياني ساده اما عميق به مخاطبان عرضه کند.

کتاب حاضر در خصوص کلام شیعه امامیه و عقاید اسلامی شرح آن‌ها به زبان عربی تهیه و تألیف شده است. در این اثر ابتدا در اثبات صانع (خداوند) تعالی و صفات و آثار او جلّ و علا پرداخته و قدرت و اختیار و علم خداوند را مورد کاوش و شرح قرار می‌دهد. در ادامه نویسنده شریک‌هایی که درباره خداوند متصور می‌شود را نفی کرده و اقوال رؤیت خداوند را مورد نقد و بررسی قرار می‌دهد. در پایان نوشتار پیش رو مؤلف مباحثی مانند قضا و قدر، هدایت و ضلالت (گمراهی)، تکلیف، لطف (مهربانی)، ألم (درد) را درباره خداوند تحقیق کرده و موضوعات دیگری را مورد مطالعه قرار می‌دهد. جود (بخشش) خداوند متعال از جمله مباحث قابل توجه در این مجموعه به شمار می‌رود.