مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

‫پژوهش حاضر ديدگاه‌هاي ملاصدرا و پيروان حکمت متعاليه در مقوله علم خداوند متعال و ماهيت و اقسام آن را شرح مي‌دهد. نگارنده در هفت فصل ابعاد اين موضوع را از منظر فلاسفه و متکلمان بررسيده و با توجه به مباني و اصول کلي مباحث فلسفي در حکمت متعاليه، به تبيين ماهيت علم خداوند متعال مي‌پردازد. وي نخست تعريف لغوي و اصطلاحي علم را ارائه داده، سپس اقسام علم اعم از حصولي و حضوري، فعلي و انفعالي، ذاتي و فعلي و تابع و متبوع را وصف مي‌کند. آن‌گاه ديدگاه‌هاي فلاسفه و متکلمان قبل از ملاصدرا مانند اشاعره، معتزله و اماميه همچون: ابوالحسن اشعري، ابوبکر باقلاني، عبدالقاهر بغدادي، ابوحامد غزالي، فخرالدين رازي، عضدالدين ايجي، واصل بن عطا، قاضي عبدالجبار معتزلي، شيخ طوسي، خواجه نصيرالدين طوسي، علامه حلي، شيخ صدوق و شيخ مفيد و فلاسفه مشا و اشراق و عارفان شيعي را درباره علم خداوند تعالي منعکس مي‌سازد. وي در ادامه مباحث و مفاهيم اساسي موجود در فلسفه حکمت متعاليه همچون: بحث اصالت‌الوجود، تشکيک در وجود، عينيت علم با وجود و اتحاد علم و عالم و معلوم را مطرح کرده و با توجه به اين پيش‌فرض‌ها در حکمت متعاليه به تفسير ماهيت علم خداي متعال در حکمت متعاليه پرداخته و کيفيت علم خداوند قبل از خلق و ايجاد نسبت به غير خود را شرح داده و بر اساس قاعده بسيط‌الحقيقة به تبيين ماهيت و مراتب علم خداوند به ساير موجودات غير از خود مي‌پردازد. آن‌گاه کيفيت علم يافتن خداوند به امور مجرد و مادي و همچنين علم به جزئيات را بررسيده و ديدگاه‌هاي صدرالمتألهين و ابن‌سينا را در اين زمينه با هم مقايسه کرده است. نويسنده، نوع علم خداوند به همه وقايع و جزئيات موجود در عالم را از نوع علم حضوري دانسته و از اين مسأله دفاع مي‌کند.