مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

توحيد و خداشناسي که مشتمل است بر اثبات وجود خدا و صفات و احکام او، مهم‌ترين اصل از اصول شريعت اسلام است. اين رکن که بر پايه تفکر منطقي و بهره‌گيري از قوع عاقله انسان بنا مي‌شود، نگاه او به زندگي و در نتيجه اعمال و رفتار و منش او را شکل مي‌دهد و به همين دليل است که با شبهات فراوان مورد هجمه قرار گرفته است. در نوشتار حاضر تلاش شده تا با دقت و موشکافي به اثبات مبدأ عالم و احکام و صفات او پرداخته شود.

در کتاب حاضر، مؤلف ژرف‌ترین مباحث مطروحه در تصوف را بررسی کرده، منابع و مصادر تصوف اسلامی را از دو منشأ: هند و یونان می‌داند و بر آن است که مسلمانان برای اخذ تصوف از یونان و هند سه مسیر طی کرده‌اند: «مکتب حسین بن منصور حلاج که بیش از دیگران بی‌واسطه از تفکر هند بهره برده است»، «مکتب جندی‌شاپور» و «مکتب اخوان‌الصفا». در هر سه مورد به‌اختصار بحث می‌کند. نظر «حلاج» را درباره وحدت وجود توضیح می‌دهد، مکتب «جندی‌شاپور» را معرفی می‌کند. به بررسی مکتب «اخوان‌الصفا» که از اندیشه‌های نوافلاطونی سرچشمه گرفته است، می‌پردازد. درعین‌حال تاریخچه‌ای از نظریه وحدت وجود در اندیشه اسلامی را به دست می‌دهد. روش تجربه‌گرایان و عقل‌گرایان را توضیح می‌دهد، سپس به روش تصوف می‌پردازد. در پایان عمده‌ترین مسائل تصوف را به چهار مسئله منحصر می‌کند: جبر و اختیار، علم الهی، حدوث جهان و جوهر فرد. مؤلف آخرین فصل کتاب را به پرآوازه‌ترین طرفدار وحدت وجود در اسلام، حلاج وقف می‌کند.

بررسی برکات وجودی پیامبر اسلام(ص) با استناد به آیات و روایات و ادله عقلی است. این پژوهش در پی آن است که با بررسی ابعاد گوناگون نفس بشری و تبیین استعدادهای شگرف انسانی، کارکردهای خارق‌العاده نفس را بیان نموده و از این راه، برخی از اعتقادات شیعیان همچون: توسل به وجود مبارک رسول خدا و استفاده از برکات وجودی نفس ایشان، را تبیین نموده و به بعضی از شبهات وارد شده در این زمینه پاسخ گوید. از این رو نگارنده نخست تعریفی از نفس و قوای آن ارایه نموده و ماهیت نفس را از منظری فلسفی و کلامی بررسی نموده است. آنگاه مراتب کمال نفس و رابطه ان با بدن را تبیین نموده و نسبت بین نفس با ولایت تکوینی را شرح داده است. وی در ادامه به قابلیت‌های نفس انسانی در عوالم پس از مرگ نیز اشاره نموده و صدور برخی از کرامات از نفوس اولیای الهی حتی بعد از مرگ آنان را نیز اثبات کرده است. وی آنگاه به جایگاه نفس پیامبر اکرم در نظام خلقت اشاره نموده و نفس ایشان را دارای ولایتی تکوینی دانسته و اهمیت و آثار توسل به ایشان را به جهت داشتن نفسی متعالی و بزرگ و نیز قدرتمند را بررسی کرده و مشروعیت توسل به ایشان پس از رحلت او را نیز از منظری روایی، تاریخی و عقلانی اثبات کرده است.

کتاب حاضر، پژوهشی است که با هدف تقویت دیدگاه توحیدی تهیه شده است. ضرورت و اهمیت این پژوهش از این نظر شایان‌ذکر است که فرض وجود خدا در مقابل عدم او، نقش اساسی در نگرش اساسی انسان نسبت به زندگی و نحوه زیستن انسان دارد و نتایج نظریه نوشتار می‌تواند در این زمینه اثرگذار باشد. مهم‌ترین هدف این کتاب آن است که نشان دهد با وجود انتقادهای متعددی که در طول تاریخ بر استدلال‌های فلسفی وجود خدا وارد شده است، بااین‌حال همچنان می‌توان در یک زمینه عقلانی و فلسفی از اعتبار این براهین دفاع کرد.

مروری بر مهمترین استدلال‌های عقلی و تجربی مربوط به اثبات وجود صانع حکیم است. در این اثر سعی شده است با مراجعه به آرای فلاسفه مسلمان، مهمترین براهین اقامه شده از سوی آنان در زمینه اثبات وجود خدا بیان شده و دلایل منطقی، فلسفی و تجربی آنان در این زمینه تبیین شود. نویسنده نخست به بیان برهان نظم و تقریر این برهان در اثبات وجود خدا پرداخته و برخی از اشکالات وارد شده در این زمینه را مطرح و پاسخ داده است. آن گاه به تبیین برهان فطرت و نحوه استدلال به آن در اثبات وجود خدا پرداخته و به تشریح مفاد این برهان پرداخته و برخی از ایرادات وارد شده بر این برهان را ذکر نموده و پاسخ آن‌ها را داده است. در بخش‌های دیگری از کتاب حاضر، نویسنده به بیان برهان‌های تجربی، برهان امکان و وجوب، برهان صدیقین، برهان وجودی، برهان حدوث، برهان حرکت و برهان اخلاقی کانت مبنی بر اثبات وجود خدا پرداخته و نحوه استدلال به این براهین را تبیین نموده است.

«ابوالمعالی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی»، از عارفان شاعر قرن دوازدهم است که یکی از مآخذ و موارد توجه او در خلق آثار عرفانی، تألیفات «شیخ محی‌الدین ابن عربی» بوده است. کتاب حاضر پژوهشی دربارة تطبیق آرا و اندیشه‌های ابن عربی و بیدل دهلوی است که در آن به موضوع‌های هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی عرفانی پرداخته شده است. بخش نخست اثر به «حضرات وجود» و بخش دوم به «انسان کامل» اختصاص یافته است. در این پژوهش نگارنده در تبیین گزینش‌هایی که از آثار بیدل دهلوی داشته، با نگاهی عرفانی و تأویل‌مدار به آثار او نگریسته و با کنار هم قرار دادن آثار این دو، به تبیین اندیشه‌های بیدل در این دو حوزه پرداخته است.

در کتاب حاضر که برای نوجوانان و جوانان تنظیم شده، به بررسی و شرح موضوع «خداشناسی و اثبات حقانیت خدا»، پرداخته می‌شود. این بررسی با مثالی از نظم و بی‌نظمی حاکم در جهان آغاز می‌شود و با تکیه بر مباحث ریاضیات، به ویژه قانون احتمالات، نظم‌های منطقی حاکم در جهان تبیین و حقانیت خدا اثبات می‌گردد. همچنین در این مسیر، به بررسی پدیده‌های گوناگون با روش علمی نیز پرداخته می‌شود.