مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

نويسنده در کتاب حاضر بر ان است تا به توحيد وجود در چهار فصل بپردازد. نفس الرحمان، راه رسولان، جانشين خدا در زمين، سيري در عرفان اسلامي. همچنين به مطالبي چون: تجربه عرفاني، اصحاب صفه، بي‌کران را در دست داشتن، ذهن و ترفندهاي آن را بشناسيم، لوط که بر قومي لوط کار مبعوث شد و ... از جمله موضوعاتي هستند که در اين مجموعه مورد بررسي قرار گرفته است.

کتاب حاضر؛ ترجمة حدیث «مفضّل» ـ حدیثی درباره آموزش خداشناسی از سوی امام جعفر صادق(ع) به یکی از شاگردانش با نام مفضّل بن عمر ـ اختصاص دارد و در چهار فصل تدوین یافته است. آفرینش انسان؛ آفرینش حیوانات؛ خلقت طبیعت؛ علل آفات و بلاها. در بخش از کتاب آمده است: «مهم‌ترین مسأله در زندگی انسان کنونی، شناخت خداوند متعال است و اکثر مشکلات روحی و روانی، مادّی و معنوی، اجتماعی و سیاسی، به مسألة خداشناسی و شناخت مبدأ و معاد مربوط می‌شود. اگر انسان خدا را در زندگانی خود دخیل بداند و به طور واقعی به خدا باور داشته باشد، بر اکثر ناراحتی‌ها و مشکلات غلبه خواهد کرد. برای این‌که به معرفت خداوند دست یابیم چه بهتر که از بیانات رئیس مذهب تشیع به حضرت امام جعفر صادق(ع) به صفات و افعال خداوند آشنا شویم.»

کتاب حاضر مشتمل بر برگردان فارسی کتاب «توحید مفضل» نوشتة «مفضل بن عمر» (قرن دوم ق) و ترجمة «محمدباقر مجلسی» است. در آن کتاب امام صادق (ع) (83 ـ 148 ق) اصول خداشناسی را به مفضل بن عمر معرفی کرده است. در این معرفی به منفعت اطفال، تدبیر آفریده شدن اعضای بدن، چگونگی رسیدن غذا به جمیع بدن، آفریده شدن زن و مرد و حکمت آن، حکمت خلق عناصر چهارگانه، خلق آفت‌ها برای انسان و حیوان، اشجار و گیاه و حکمت آن و... پرداخته شده است.

مولف این کتاب، کوشیده است ذیل مباحث علمی، وجود خدا را اثبات نماید .موضوعات برخی از این مباحث بدین قرار است :گیاه‌شناسی، جانورشناسی و اعمال دستگاه‌های بدن .مباحث کتاب با استناد به آیات قرآنی فراهم آمده است.

در این کتاب، عقاید اسلامی و شیعی در خصوص مباحث توحید از دیدگاه عقل و وحی بحث و بررسی شده است. عناوین فصل‌های کتاب عبارت‌اند از: "اهمیت و ضرورت بحث از اصول عقاید"، "آثار سازنده ایمان به خدا در زندگی انسان"، "جهان‌بینی، ایدئولوژی و مکتب"، "بررسی موضع انکار"، "راه‌های بشر به سوی خدا"، "توحید و مراتب آن"، "شرک و مراتب آن" و "راه‌های بشری به سوی اسما و صفات خدا و آشنایی با آن‌ها".

کتاب حاضر براي شناخت بهتر خدا در هفت فصل تدوين شده است. در ابتدا، شناخت خدا و توحيد را ‌يک معرفت فطري شرح مي‌دهد. آنگاه از نفي تشبيه و توصيف خدا به مخلوقاتش توضيحاتي را‌يادآورمي‌شود. سپس شناخت پروردگار را به واسطه اسماءالحسني بيان مي‌کند. در ادامه به معناي وجه الله و زيارت خدا اشاره مي‌کند.در بخشي نيز افراط و تفريط در فضائل اهل‌بيت را موجب هلاکت برمي‌‌‌‌‌شمرد. دعوتي هم به تعقل در خلقت آيات تکويني داردو درپايان به تفسير و تأويل سوره مبارکه توحيد مي‌پردازد.

تصوف اسلامی تحت تأثیر زمینه‌های نظری، عملی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی شکل گرفت. مکتب زهد با گریز از دنیا و مؤلفه‌های خوف، فقر و توکل آغاز شد و با تغییر شرایط سیاسی، اجتماعی و اقتصادی به مکتب کشف و شهود منجر شد. معرفت، کشف و شهود و فنا و بقا، مهم‌رین مؤلفه‌های این مکتب به‌شمار می‌روند. مکتب وحدت وجود یکی دیگر از نقاط عطف در عرفان اسلامی است. در پژوهش حاضر ابتدا به عوامل پیدایش تصوف اسلامی اعم از نظری، اجتماعی و سیاسی نگاهی اجمالی شده و پس از آن مؤلفه‌های تشکیل‌دهنده نخستین مکتب تصوف شرح داده شده است. سپس عوامل مؤثر در تحول مکتب زهد به مکتب کشف و شهود بررسی شده است.

در کتاب حاضر، مسائل اساسی در باب خداشناسی مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است. مهمترین موضوع دینی، موضوع خداشناسی است. توحید اولین و اساسی‌ترین دعوت همه پیامبران الهی و آسمانی است. مطالب این کتاب در دو بخش اصلی تنظیم شده است. ابتدا موضوع خداشناسی در آثار شهید مطهری بررسی شده و این مباحث در پنج فصل ارائه شده است. حدود توانایی عقل در باب خداشناسی، ادله اثبات وجود خدا، تأملی در تقریر استاد مطهری از برهان صدیقین، تأملی در ادله فلسفی استاد مطهری بر توحید و بررسی پاسخ‌های شهید مطهری به پاره‌ای از سؤالات و شبهات خداشناسی در بخش اول بررسی شده‌اند. در بخش بعدی چند مقاله مهم در باب خداشناسی ارائه شده است. ابتدا مناظره کاپلستون و راسل در باب وجود خدا نقد و بررسی شده، سپس ادله فلسفی اثبات کامل مطلق ارائه شده است. در ادامه پژوهشی در باب علم باری تعالی مطرح شده و بداهت وجود خدا در نگاه علامه طباطبایی بررسی شده است. در نهایت نیز جریان احکام عقلی در افعال باری از منظر علامه طباطبایی گفته شده و کمال نهایی و عامل خوشبختی بودن قرب مورد بحث قرار گرفته است.