مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

علامه عقل را نفس مدرک انسان می‌داند، و قلب، همان نفس مدرک است، بدین ترتیب دریافت‎کننده وحی؛ نفس مدرک است و از آن با عنوان قلب یا عقل یاد می‌شود. روشن است که عقل در این کاربرد معنای عام‌تری از قوه عقل نظری و استدلالی دارد. ولی آکویناس تنها به جنبه استدلالی عقل اعتقاد دارد. با توجه به تمایزی که آکویناس بین وحی و عقل قائل است، مهمترین اعتقاد رایج مسیحیت، یعنی تثلیث را خارج از ادراک عقلی می‌داند، و نسبت به تقدم ایمان بر عقل تاکید می‌کند. اما علامه، اولا ایمان را در قلمرو عقل عملی تعریف می‌کند ثانیا عقل استدلالی و نظری را مقدم بر ایمان می داند. وجه مشترک علامه و آکویناس درباره جایگاه عقل در توجیه عقاید دینی، اعتقاد دارند؛ بسیاری از عقاید دینی و در رأس همه اثبات وجود خداوند، با عقل قابل توجیه (اثبات برهانی) است، ثانیا عقل و دین، دروازه ورود به عالَم حقیقت‌اند و سبب هدایت انسان برای رسیدن به سعادت هستند. هر دو فیلسوف، فلسفه عقلی – استدلالی ارسطویی را برای اثبات حقایق دینی به خدمت می‌گیرند. در این نوشتار با روش تحلیل و توصیفی به بررسی دیدگاه این دو فیلسوف درباره جایگاه عقل در توجیه عقاید دینی خواهیم پرداخت.

آلستون با تمایز دو دیدگاه توجیهی تجربه حسی؛ یعنی دیدگاه توجیهی مستقیم و غیر مستقیم بر این باور است که تجربه حسی متعلقات خودش را به صورت مستقیم توجیه می‌کند؛ یعنی در تجربه حسی ما مستقیما با عین خارجی در ارتباطیم. آلستون به تبع تجربه حسی، تجربه دینی را نیز از همین سنخ می‌داند و در نتیجه بر این باور است تجربه دینی نیز مستقیم متعلق خودش را توجیه‌پذیر می‌کند. با توجه به دیدگاه آلستون در باب توجیه‌پذیری تجربه حسی و تجربه دینی، چه اشکالات و مناقشاتی در این زمینه مطرح است؟ از دیدگاه آلستون با توجه به تشابهات موجود میان ادراک حسی و ادراک دینی، تجربه حسی و تجربه دینی هر دو از یک ماهیت در نقش معرفتی و توجیهی خودشان برخوردارند، اما در این زمینه مناقشاتی مطرح شده است که به آنها پاسخ داده شده است، مناقشاتی مانند: تجربه حسی نمی‌تواند هیچ باوری را به طور مستقیم توجیه کند. بنا بر نظریه پدیدار، تجربه‌های حسی ما برخی باورهای ما را به طور مستقیم توجیه می‌کند. کسی که قبلا هیچ گونه تجربه‌ای از خداوند نداشته است، چگونه می‌فهمد که متعلق ادراک او خداوند است؟

آیت‌الله جوادی آملی، افزون بر ادله نقلی در اثبات تجسم اعمال، به تثبیت عقلی آن نیز اشاره می‌کند. در این تحقیق به روش توصیفی‌ـ تحلیلی ادله عقلی تجسم اعمال اخلاقی از منظر آیت‌الله جوادی آملی برای وصول به عقلانیت داده‌های دینی بررسی می‌شود. ایشان از جهتی ادله عقلی برخی اندیشمندان در تبیین تجسم اعمال اخلاقی مبنی بر تبدیل انرژی به ماده را نمی‌پذیرد و آن را غفلت از نیت در اخلاق می‌داند و از جهتی دیگر دیدگاه فخر رازی در رد تجسم اعمال مبنی بر عرض بودن اعمال و محال بودن جوهر شدن اعراض را مردود می‌داند و آن را خلط میان حکمت نظری و عملی قلمداد می‌کند. به نظر می‌رسد تبیین عقلی تبدیل انرژی به ماده در نیت نیز قابل ارائه باشد. همچنین از آنجا که عرض در حکمت متعالیه شأنی از جوهر را دارد پس با تبیین حرکت جوهری می‌توان تجسم اعمال را تثبیت عقلی کرد. از این رو تجسم اعمال همچنان به عنوان یکی از ادله واقع‌گرایی اخلاقی قابل پذیرش است.

ترجمه ماشینی : فلسفه مهم است. این پیام این تحقیق بسیار بدیع در رابطه بین علم و دین است. تنها زمانی که پیش‌فرض‌های فکری را که علم و دین بر آن‌ها مبتنی است، با توجه به مبانیی چون حقیقت، عینیت و واقع‌گرایی بررسی می‌کنیم، پیوند بین این دو کار را که برای هر توصیف انسان ضروری هستند، درک می‌کنیم. کتاب شرحی شفاف و روشنگر از جنبش‌های اصلی در فلسفه علم در قرن بیستم ارائه می‌کند و سپس به نشان دادن پیامدهای آنها برای فلسفه دین می‌پردازد. او پس از بررسی تأثیر گسترده و فراگیر پوزیتیویسم و نسبیت گرایی حاصل از آن، هم در علم و هم در الهیات، پیشنهاد می‌کند که تلاش برای ارائه جایگزینی که توسط کارل پوپر انجام شده است، رضایت‌بخش‌ترین راه را در تحقیقات دوجانبه انسان ارائه می‌کند. رابطه او با خدا و با دنیا.

ترجمه ماشینی : عقل و اعتقاد دینی اکنون در ویرایش پنجم خود، به بررسی مسائل همیشگی در فلسفه دین می پردازد. نویسندگان با بهره گیری از بهترین ها در بحث های کلاسیک و معاصر، تجربه دینی، ایمان و عقل، صفات الهی، ادله موافق و مخالف را بررسی می کنند. وجود خدا، فعل الهی (در اشکال مختلف خداباوری)، معرفت شناسی اصلاحی، زبان دینی، تنوع دینی و دین و علم. ویرایش پنجم که برای انعکاس گفتمان فلسفی کنونی تجدید نظر شده و به روز شده است، مطالب جدیدی در مورد الهیات عصبی، «آتئیسم جدید»، جنبش طراحی هوشمندانه، تکامل خداباورانه و خداباوری شکاک ارائه می دهد. همچنین پوشش بیشتری از ادیان غیر غربی - به ویژه بودیسم - و بحث های به روز شده در مورد مدرک گرایی، اراده آزاد، زندگی پس از مرگ، الهیات آپوفاتیک و موارد دیگر. یک مقدمه پیچیده و در عین حال در دسترس، دلیل و اعتقاد دینی، ویرایش پنجم، برای استفاده در مجموعه همراه نویسندگان، فلسفه دین: قرائت برگزیده، چهارم مناسب است.

ترجمه ماشینی: احمد قابل (1954-2012) یکی از چهره‌های کلیدی در جریان تفکر اصلاح‌طلبانه «تفکر دینی جدید» بود که دیدگاه‌های رادیکال او از جسورانه‌ترین دیدگاه‌های نسل او بود و به دنبال عقلانی کردن و مدرن‌سازی قوانین اسلامی بود. لوید ریجون در این کتاب کاملاً تحقیقی و نوشته‌شده، بررسی اصلی نوشته‌های قابل، از جمله اثر مهم شریعت عقلانی (شریعت عقلی) را ارائه می‌کند. قابل در طول زندگی حرفه ای خود از بسیاری از خطوط قرمز سیاسی و مذهبی عبور کرد که منجر به چندین بار زندان و تسریع در مرگ زودهنگام خود در حین بازداشت در بیمارستان شد. فصل‌هایی که موضوعاتی از فقه و سیاست گرفته تا روابط جنسیتی و جامعه را در بر می‌گیرد، جهان‌بینی قابل را باز می‌کند و آثار او را برای همه خوانندگان معرفی و روشن می‌کند. ریجون با ترجمه های مبسوط از تألیفات قابل، شامل دو فصل کامل از شریعت عقلانی، زمینه لازم را برای درک اهمیت پرطنین عقاید و استدلال های قابل ارائه می کند.