جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

هایدگر معتقد بود تاریخ فلسفه بر بنیان سوبژکتیویسم متافیزیکی بنا ‌شده و تداوم یافته است. از نظر وی، این نوع نگرش موجب تباین شناخت (انسان) و جهان (هستی)، یا به‌عبارت بهتر، رابطه دوگانه سوبژه‌ـ‌ابژه میان آنها شده است. او پرسش از معنای هستی را امری محوری می‌داند و معتقد است در تاریخ فلسفه، به‌تدریج، مفهوم هستی به فراموشی سپرده شده است. بر این اساس، مقصود هایدگر نقد بنیادین تفکر متافیزیکی، یا به‌عبارت بهتر، گسست از سوبژکتیویسم و نیل به نوعی از اندیشه غیرمتافیزیکی است. او در آثار و اندیشه‌های خویش، از مفاهیم اسطوره‌ای یونانیان باستان بهره برده است. مقاله پیش رو درصدد بررسی ریشه‌های برخی افکار فلسفی هایدگر در مورد هستی، انسان و زمان، در اساطیر یونان باستان است. در اندیشه‌های اسطوره‌ای یونان باستان، هستی در قالب ظهور ایزدان توصیف گردیده است. انسان نیز واجد سرشت الهی است و مفاهیمی چون زمان، تاریخ و تقدیر، پدیده‌هایی ایزدی هستند و در سرگذشت او حضور دارند؛ که بیانگر نوعی وحدت میان انسان و هستی است. هایدگر نیز قائل به وحدت میان هستی و انسان است. بنابراین، با تبیین مفاهیمی همچون رویداد ازآن‌خودکننده (ارایگنیس) در مورد نسبت میان هستی و انسان (دازاین)، اگزیستانس بشری را در وحدت با هستی، یعنی حقیقت به مفهوم نامستوری (آلتیا) می‌داند.

به اعتقاد برخی، فناوری به‌عنوان مهم‌ترین پدیده عصر حاضر شناخته می‌شود. هیدگر به مقوله تکنولوژی به‌عنوان یک مسئله فلسفی نگریسته و با نگاهی عمیق و متفکرانه به موضوعی که به‌ظاهر غیرفلسفی به‌نظر می‌رسد، پرداخته است. او فناوری را موضوعی برای تفکر عمیق فلسفی و وجودشناختی قرار داده و به بررسی ابعاد مختلف آن مبادرت ورزیده است. هیدگر یکی از نخستین متفکرانی است که در دل تکنولوژی، مسائلی وجودشناختی را شناسایی کرده و به بررسی روح حاکم بر آن، ارتباط آن با حقیقت، نسبت آن با علم جدید و همچنین ماهیت و ذات آن پرداخته است. تکنولوژی یک عنصر اصلی در فرهنگ و تمدن معاصر به‌شمار می‌آید و نیازمند فلسفه‌ای مستقل و عمیق است. تحلیل دیدگاه هیدگر نسبت به اثرات منفی تکنولوژی در زیست‌جهان بشر معاصر و تعمیم این دیدگاه در حوزه سینما به‌عنوان عنصر مهم در هنر و اندیشگی، موضوعی است که در این مقاله به آن می‌پردازیم.

مسئلۀ آزادی از مسائل پردامنه و زندۀ تمامی اعصار بوده و هست و کیفیت نگاه به حقیقت فلسفی آن از طرفی متفرع بر مبانی فلسفی فیلسوفان است و از طرفی هم خود متفرع بر مسائل فراوان دیگر فردی-اجتماعی می‌گردد. ملاصدرا و هایدگر دو تن از فیلسوفان بسیار تأثیرگذار به شمار می‌روند که بر اساس مبانی فلسفی آنان، نگاه خاصی به آزادی شکل می‌گیرد. فطرت نزد صدرالمتألهین و وجدان نزد هایدگر متقدم از مهم‏‌ترین مؤلفه‌های این دو فیلسوف در ترسیم آزادی به شمار می‌رود. در این مقاله به‌صورت تحلیلی به نقش فطرت از منظر ملاصدرا در تحقق آزادی و نقش وجدان از منظر هایدگر متقدم در تحقق آزادی پرداخته، و به‌صورت تطبیقی به اشتراکات و افتراقات دیدگاه آنان ورود کرده‌ایم. با بررسی تطبیقی فطرت صدرایی و وجدان هایدگری در ساحت‌های چیستی، مبدأ، مقصد و محتوا، ناظر به نقش آن در تحقق آزادی، این نتیجه حاصل می‌شود که گرچه اشتراکاتی وجود دارد، اما دیدگاه ملاصدرا دارای انسجام و برتری در این امور است: یک) ارائۀ تصویر دقیق از مبدأ فطرت (بر اساس نظریۀ تجلی و وجود رابط)؛ دو) تبیین داشته‌های مشترک (دانشی و گرایشی) فطرت انسان‌ها؛ سه) ارائۀ تصویری جامع از ساحت‌های وجودی انسان (اخلاقی و عرفانی) و تناظر آن‎ها با مراتب آزادی؛ چهار) تبیین وجود حق‌تعالی به‌مثابۀ غایت انسان و غایت آزادی؛ پنج) ارائۀ برنامۀ عملی (شریعت) برای شکوفایی فطرت و تحقق آزادی.

چکیده ماشینی: پژوهشگران سعی کرده‌اند اندیشه فیلسوف آلمانی مارتین هایدگر (۱۸۸۳-۱۹۷۶) را در چند فلسفه مختلف مانند اگزیستانسیالیسم، هرمنوتیک، پدیدارشناسی و فلسفه زبان طبقه‌بندی کنند، اگرچه خود او با این طبقه‌بندی مخالف است و حتی قبول ندارد که فیلسوف نامیده شود. کتاب‌های او به دلیل ارزشی که برای کلمات قائل است متمایز هستند؛ به گونه‌ای که به هر کلمه‌ای که در متونش استفاده می‌کند به عنوان نمونه، به عنوان هویت، به عنوان موجودی با ریشه‌ها، اصالت‌ها، اجزاء و روابط نگاه می‌کند قبل از آن که به آنچه نمادش است برسد، و غالباً هم به این نماد نمی‌رسد و معنا برای خواننده معمولی معلق می‌ماند، زیرا فیلسوف فراموش کرده ابتدا به ما بگوید که کلمه‌ای که انتخاب کرده است بخش از موضوع خاصی نیست، بلکه خود موضوع است.

چکیده ماشینی: مسئله وجود انسانی یکی از مهم‌ترین مسائلیه که فیلسوفان غربی روی میز تحقیقات و تأملات فکری‌شون گذاشتن، چون که از واقعیت تلخی شروع کردن؛ واقعیتی که مخصوصاً در دوران دو جنگ جهانی خودش رو قوی تحمیل کرد و بعدش ویرانی و ناامیدی به همراه آورد، به خاطر نگرانی‌هایی که درباره سرنوشت و وجود پیش اومد. و از اونجایی که متفکر وجدان عصرش بود، بعضی از فیلسوف‌ها تصمیم گرفتن امید رو از عمق درد بیرون بکشن؛ تا ارزش انسان رو بازگردونن و او رو از وضعیت بحرانی که توش بود و اعتمادش به نظریه‌های خشک و دور از واقعیت بدبخت و ناامید رو از بین برده بود، نجات بدن.

چکیده ماشینی: هایدگر تلاش می‌کند در صحبت‌هایش درباره هستی از مسئله خود دوری کند و این از طریق مقابله با کوژیتوی دکارت و من متعالی کانتی است. (کانت) و پس از او (هوسرل) درباره هستی صحبت کرده‌اند اما در چارچوب دوتایی خود-موضوع دکارت؛ به طوری که هایدگر متوجه می‌شود که مثلا کانت درباره آگاهی از هستی توسط دازاین صحبت می‌کند و این آگاهی را به چیزی خارج از خود/من مرتبط می‌داند، و بنابراین وجود اشیاء خارج از خود را برای رسیدن به آگاهی از هستی شرط می‌کند. اما هایدگر روی چیزی که «هستی-در-جهان» می‌نامد شرط می‌بندد؛ از نظر او این کل ساختاری را نمایندگی می‌کند و ویژگی تکمیل‌کنندگی دارد و شکل بنیادی دازاین است؛ و این شکل به وضوح در زندگی روزمره متجلی می‌شود. الگوی هستی روزمره شامل شایعات، کنجکاوی و سردرگمی است؛ و هستی-در-جهان همیشه تنزل یافته است. بنابراین، روزمرگی معمولی دازاین می‌تواند به عنوان هستی در جهانی تنزل‌یافته و گشوده که در آن پرتاب شده و پیش‌بینی می‌کند، مفید باشد.

چکیده ماشینی: این مقاله علمی به مسئله حقیقت می‌پردازد و تصور تثبیت‌شده در اندیشه و عمل در حوزه‌های دانش غربی را زیر سوال می‌برد، تصویری که در قالب نظام‌های فلسفی کلاسیک ارائه شده است؛ تصویری که حقیقت را به عنوان تطابق و سازگاری در نظر می‌گرفت و به دنبال بنیان نهادن حقیقت مطلق و کلی بود. تا به فلسفه معاصر که ابزارهایی برای تخریب و زیر سوال بردن اصول ذهنی و یقین مطلق، ثبات و کلیت فراهم آورد. هدف این تحقیق نشان دادن این است که حقیقت دیگر به صورت کامل و به یک‌صورت ارائه نمی‌شود، بلکه به شکل تعدد ناقص خود را نشان می‌دهد. دیگر تعیین حقیقت به شکل تطابق تنها تعریفی نیست که به آن نسبت داده می‌شود، بلکه حقیقت به معنای گشایش و آشکار شدن است، هم‌چنان که هیدگر به تصویر سنتی حقیقت انتقاد کرد و به تصویری جدید روی آورد و بدین ترتیب انتقال بزرگی از بررسی مسئله حقیقت در چارچوب معرفتی به بررسی آن در زمینه هستی‌شناختی ایجاد شد.

چکیده ماشینی: قلم‌ها از مدت‌ها پیش به این باور پایبند بوده‌اند که این باور معرفتی که در مطالعات انتقادی از منظر غربی مطرح است، درست است و آن را به عنوان حقایقی می‌شناسند که بر اصل یکتا بودن استوارند، نه از نظر حکم یا قضاوت؛ چیزی که باعث شد اکثر پژوهشگران عرب - مگر چند استثناء - طبق این ادعا پیش بروند، گاهی با نیت تقلید محض به این تصور که این نوع طرح واقعاً چیزی جدید است که باید دنبال و نمونه‌برداری شود، و گاهی با نیت ضرورت حداکثری که مستلزم پیروی آنهاست، همان‌طور که گفته شده: «مُکرَه أَخاك لا بطل». بنابراین حکم معرفتی باقی می‌ماند و مورد تأیید در گذر زمان است. آنچه از پشت این ادعای معرفتی که تا حدی آن را درست می‌دانیم می‌خواهیم، این است که میراث زبانی عربی ما و به طور خاص میراث صوفیانه آن، چندین مرحله معرفتی و فلسفی دارد که سرنوشت هستی‌شناسش باعث شده است که این مراحل از منظر معرفتی و روش‌شناسی باقی بمانند، چه از جنبه طبیعت نامحدود تعاریف و چه از جنبه وظایف زمینه‌ای که این مراحل معرفتی ایفا می‌کنند؛ چیزی که باعث شد چنین تصوری در ما ایجاد شود که ایمان به مشروعیت افق قدما و بالاتر از همه صوفیان، مستلزم ایجاد نوعی تلاقی معرفتی و عملی بین آنچه وبلاگ فرهنگی-عرفانی به موضوع مفهوم تأویل در پرتو آنچه بعد گفت‌وگویی ایجاب می‌کند اشاره کرده است، و مفهوم تأویل از دیدگاه اندیشه غربی که دقیقاً در شخصیت مارتین هایدگر (Martin Heidegger) متجسم شده؛ شخصیتی که تا حد زیادی توانست با تأویل بر اساس ابعاد وجودی و کیهانی آن که بر اصل گفت‌وگوی ناگفته در بسیاری از زمینه‌ها مبتنی است برخورد کند، و این همان چیزی است که در این مقاله با جزئیاتی شرح خواهیم داد.