جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

تاریخ الإمامیة و أسلافهم من الشیعة با نام کامل «تاریخ الإمامیة و أسلافهم من الشیعة منذ نشأة التشیع حتی مطلع القرن الرابع الهجری»، تألیف عبدالله فیاض، اثری است که تاریخ شکل گیری مذهب امامیه و عقاید اساسی آن و همچنین شیوه مبارزه امامان شیعه با غلات را مورد بررسی قرار داده است. سید محمدباقر صدر بر این کتاب مقدمه نوشته است. نویسنده منابع مورد استفاده اش را این گونه توصیف می کند: منابع و مراجعی که در گردآوری این کتاب از آن ها استفاده کرده ام، گوناگون است، ولی به طور کلی می شود آن ها را به سه دسته تقسیم کرد: کتاب های فرق، حدیث و تاریخ. در گردآوری و تألیف این کتاب از مراجع جدید بسیاری نیز بهره گرفتم که در بین آن ها کتاب های دکتر کامیل شیبی در مورد شیعه و تصوف بیشترین بهره را داشت و در رابطه با بحث علمی از بزرگ ترین اعتماد نیز برخوردار است. سید محمدباقر صدر مقدمه اش بر کتاب را با این عبارت آغاز کرده است که «برخی از پژوهشگران معتقدند تشیع پدیده‏ای است عارض بر جامعه اسلامی و نسبت فرقه شیعه به پیکر امت اسلامی آن است که حوادث و تحولات اجتماعی خاصی که در جامعه اسلامی روی داده، منجر به پیدایش یک فکر و مذهب خاصی (مکتب تشیع) شده که به صورت بخشی از آن پیکر بزرگ درآمده و به تدریج توسعه یافته است». وی عامل اصلی این تفکر را اندکی شیعیان در صدر اسلام دانسته است. سپس این که بر مبنای زیادی نفرات اسلام غیرشیعی اصل شمرده شود و اسلام شیعی به سبب کمی پیروان آن، پدیده ای عارضی تصور شود که بعدها به وجود آمده را اشتباه می داند چراکه این مبنا با طبیعت تقسیمات اعتقادی ناسازگار است. وی در ادامه مقدمه، سه راه برای ادامه دعوت پیامبر پس از رحلت آن حضرت متصور دانسته است.

تهذيب الآثار و تفصيل الثابت عن رسول‌الله(ص) من الأخبار، اثر ابوجعفر محمد بن جریر بن یزید طبری (متوفی 310ق/923م)، مفسر و تاریخ‌نگار بلندآوازه ایرانی است. در این اثر، بخشی از کتاب «تهذيب الآثار»، با نام «مسند علي بن أبي‌طالب(ع)» ارائه شده و با تحقیق و استخراج احادیث به قلم محمود محمد شاکر، به چاپ رسیده است. کتاب با مقدمه محقق آغاز شده و مطالب دربردارنده مجموعا 43 روایت می‌باشد. «تهذيب الآثار»، مجموعه ناتمامی است که مسندهای عشره مبشره و اهل‌بیت(ع) و بخشی از مسند ابن عباس، در آن فراهم آمده و نویسنده پیش از آنکه آن را به سرانجام رساند، درگذشته است

ینابیع الموده لذوی القربی کتابى است در زندگانى اهل‌بیت پیامبر(ص)، به‌خصوص حضرت على(ع) که توسط قندوزى یکى از عالمان اهل سنت در قرن سیزدهم هجرى نوشته شده است. مؤلف، هدف خود را از تألیف این کتاب، اداى دین به پیامبر دانسته است؛ زیرا خداوند، دوستى نزدیکان آن حضرت را مزد رسالت او مى‌داند. این کتاب مطالبى را درباره مناقب امیرالمؤمنین على(ع) و چند تن از اهل‌بیت پیامبر، مانند امام حسن و امام حسین و امام عصر نقل کرده است. قندوزى کتاب خود را بر اساس منابع مهم اهل سنت نوشته است. برخى از این منابع عبارتند از: صحاح سته، مناقب ابونعیم، مناقب ابن مغازلى، فرائد السمطین، مناقب خوارزمى. شیوه مؤلف، نقل از منابع پیش از خود است. مجموع ابواب کتاب، یک‌صد باب است که هر باب به موضوع خاص یا مطالب کتابى خاص مى‌پردازد. هرچند قندوزى از منابع مختلف و متعددى استفاده کرده و روایات خود را به آن کتب استناد داده و نام آنها را هم آورده است، لیکن در بخش‌هایى که یک باب را به کتاب خاصى اختصاص داده از آثار زیر بهره برده است: مقتل ابومخنف، الصواعق المحرقه، فصل الخطاب خواجه پارسا نجارى، دره المعارف بسطامى، الدر المنظم محمد بن طلحه حلبى، المطالب العالیه، المحجه فی ما نزل فی القائم الحجه و آثارى از این دست که بسیارى از آنها جزو منابع کهن و معتبر بشمار نمى‌روند. مؤلف در موارد زیادى یک روایت را تکرار کرده است. ینابیع الموده ترتیب و تنظیم خاصى ندارد؛ مثلاً در بین نقل فضائل على(ع) باب دیگرى درباره فضائل همه اهل‌بیت آورده و دوباره به مهدى پرداخته است. قندوزى در تألیف این اثر از منابع شیعه نیز استفاده کرده است. از اینکه مطالبى درباره حروف و خواص آنها بیان مى‌کند، پیداست که مؤلف علاقه‌اى به این موضوعات داشته است.

ترجمه و کوتاه شده کتاب ینابیع المودة لذوی القربی نوشته سلیمان بن ابراهیم قندوزی حنفی از عالمان و بزرگان حدیثی اهل‎ سنت در سده13قمری است. این خلاصه حاوی بخشی از احادیث نقل شده از منابع و متون حدیثی اهل سنت در صد باب، در منزلت، فضیلت و مقام اهل‎بیت پیامبر(ص) و جایگاه و مصادیق اهل‎بیت(ع) است. متن روایات در سمت راست و ترجمه آن در سمت چپ صفحات آمده است. روایات این کتاب شامل همان مضامینی است که در متون و منابع حدیث شیعه هم نقل شده است از جمله در باره شرافت نیاکان پیامبر روایاتی آمده سپس احادیث معروفی چون حدیث کشتی نوح، حدیث ثقلین، حدیث غدیر، حدیث منزلت و حدیث سد الابواب در باره فضائل و مقامات امام علی(ع) گزارش شده است. برخی از احادیث مربوط به فضائل امام علی و اهل بیت در ذیل آیات و تفاسیر مورد استناد قرار گرفته که در این کتاب هم بازتابی از این نوع روایات به چشم می آید. از جمله در ذیل آیه تطهیر، داستان و حدیث کسا در بیان منزلت پنج تن آل عبا مطرح گردیده است.در ادامه احادیثی در بیان دوست داشتن اهل‎بیت از منابع اهل‎سنت نقل شده است.در برخی ابواب کتاب، مدایح شافعی در باره اهل بیت مورد استشهاد قرار گرفته سپس به نقل از کتاب الصوعق المحرقه، مجموعه‎ای از روایات در باره مقام و برتری دیگر امامان شیعه از حضرت سجاد تا امام مهدی(ع) گزارش شده است. مطالب سپسین کتاب، بیان روایاتی در کرامات و معجزات حضرت مهدی و ظهور ایشان از منابع مختلف اهل ‎سنت است.