جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

آفرینش نوری امیرالمؤمنین علیه السلام با قید کیفی همگون و همراه با آفرینش نوری رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم ، از موارد کاربرد واژگانی نور در میراث مکتوب اسلامی بوده و داده های آن در میراث مکتوب امامی در دو ساحت کلان گزارشهای مأثور و رویکردهای عالمان آن، جلوه گر گشته است. گزارشهای مربوط به این موضوع را ـ که حدیث نور نیز خوانده شده ـ در بسیاری از معتبرترین میراث های مکتوب امامی ـ با وجود جریانهای متنوع حدیثی و کلامی در میان مؤلفان آن ها ـ می توان مشاهده کرد. تنها مسندهای آن با دست کم هجده طریق، از رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم و نیز برخی امامان معصوم علیهم السلام قابل دسترسی است که بر پایه معیارهای سنجش اعتبار حدیث، در دستۀ والاترین گونۀ حدیثی یعنی «احادیث متواتر» طبقه بندی می کردند. در ساحت رویکردهای عالمان امامی در میراث مذکور، علاوه بر همگرایی با ساحت گزارشها، کارکردهایی نیز از آن به ثبت رسیده که از آن جمله می توان به کارکردهای تاریخی، کلامی و تفسیری اشاره کرد.

سخنان پیغمبر اکرم، حضرت محمد(ص)، به عنوان مفسر و مبین کلام الهی، پس از قرآن کریم، ارزشمندترین سخنان برای هدایت و انسان سازی است که در جای جای سخنان حضرت (ص)، انعکاس آیات آسمانی قرآن، مشهود است. در واقع یکى از شاخصه‏هاى کلام پیامبر(ص) که از انس ایشان با آیات قرآن و تسلط آن حضرت بر معارف بلند قرآن نشأت مى‏گیرد، استشهاد به آیات قرآن و به کار بردن تعابیر قرآنى است. در بررسی خطبه غدیر، مشاهده می شود که بیش از 50 مورد چه تصریحا و چه تلویحا به آیات قرآن کریم اشتشهاد شده است. این پژوهش به بررسی و تحلیل «اثر پذیری خطبه غدیر از قرآن کریم» و نمایاندن هماهنگی و ارتباط نزدیک بین قرآن و سخنان پیامبر (ص) و بهره گیری کامل حضرت (ص) از قرآن کریم می پردازد. ذکر این نکته ضروری است که در جستار حاضر به جای محتوای کلام قرآن و خطبه غدیر، بر سبک و چگونگی بیان مطالب تأکیده شده است.

يكی از دلايل متقن و مستند بر امامت و خلافت حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام آيه شريفه مباهله است. در اين آيه خداىْ تعالی به پيامبرش دستور می دهد كه مجادله كنندگان با حق را به مباهله فرا خوانَد تا هردو گروه به همراه فرزندان، زنان و كسانی كه به منزله نفس و جان ايشانند در اين امر شركت كنند. خداىْ تعالی خطاب به رسول خويش می فرمايد: ((إنَّ مَثَلَ عِيسَی عِنْدَ اللهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ* الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلاَ تَكُنْ مِنَ الْمُمْتَرِينَ* فَمَنْ حَاجَّة فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَة مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أبْنَاءَنَا وَ أبْنَاءَكُمْ وَ نِسَاءَنَا وَ نِسَاءَكُمْ وَ أنْفُسَنَا وَ أنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَةَ الله عَلَی الْكَاذِبِينَ* إنَّ هَذَا لَهُوَ الْقَصَصُ الْحَقُّ وَ مَا مِنْ إلَهٍ إلاَّ اللهُ وَإنَّ اللهَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ* فَإنْ تَوَلَّوْا فَإنَّ اللهَ عَلِيمٌ بِالْمُفْسِدِينَ)). و رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم پيرو اين دستور الاهی به همراه حَسنين عليه السلام به عنوان مصاديق «فرزندانمان»، و صديقۀ طاهره عليها السلام، به عنوان مصداق «زنانمان»، و حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام ، به عنوان مصداق «جانمان»، برای مباهله با مسيحيانِ نجران خارج شدند. اما مسيحيان كه از راستی ادعای پيامبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم آگاه بودند و با ديدن اين صحنه بر يقينشان افزوده شده بود، از ترس هلاك، حاضر به مباهله نشدند.

---

---

‫در این پایان نامه سعی شده است که گوشه¬ای از نظام تربیتی اسلام یعنی تربیت اعتقادی بر پاية سیره پیامبر و اهل بیت صلوات الله علیهم به تصویر کشیده شود. پرسش¬هایی که به دنبال یافتن پاسخ آنها بودیم عبارتند از: سیره پیامبر و اهل بیت در تربیت اعتقادی چه بوده است؟ ایشان برای ایجاد شناخت نسبت به اعتقادات اساسی اسلام و تعمیق این شناخت در بین مخاطبان چگونه رفتار می¬کردند؟ در مقابله با شبهات اعتقادی از کدام روش ها استفاده می-کردند؟ در این تحقیق با این روش عمل شد که ابتدا نظرات رایج در باب آن موضوع را جمع آوری و بررسی و جمع بندی شد. سپس آن را به سیره پیامبر و اهل بیت صلوات الله علیهم عرضه کردیم و در پایان به جمع آوری و استنباط حکم موضوع از سیره می¬پردازیم همراه با نقد نظرات رایج در باب موضوع. یافته¬های تحقیق به این شرح است: 1ـ سیره تربیتی معصومین صلوات الله علیهم دارای مبانی، اصول و روش¬های تربيتي است. مبانی و اصول قسمت ثابت و روش¬ها به عنوان الگوهای متغیر قابل توجه هستند. مبانی خاص بدست آمده و اصول آنها عبارتند از: مبنای هدایت از جانب خداوند و اصل طلب هدایت از خداوند، مبنای ارتباط متقابل تربیت اخلاقی و تربیت اعتقادی و اصل تزکیه، مبنای اختیار انسان در انتخاب عقیده و اصل دعوت، مبنای فطری بودن خداشناسی و اصل تذکر و مبنای مکملیت عقل و وحی و اصول تعقل و تعبد. 2ـ مطابق این مبانی و اصول، معصومین صلوات الله علیهم از روش¬های متنوعی در استدلال و اثبات عقاید و همچنین عمق بخشیدن به اعتقادات و حفظ عقاید استفاده می¬کردند. 3ـ همچنین در برخورد با شبهات اعتقادی نیز معصومین صلوات الله علیهم سیرة مشخصی داشته¬اند که شامل دفع و رفع شبهات از جامعه می¬شود. در این پایان¬نامه سعی شده است که بین مبانی و اصول تربیت اعتقادی معصومین و مبانی و اصول تربیتی علمای تعلیم و تربیت غربی مخصوصا در زمان معاصر مقایسه¬ای صورت گیرد. در این تطابق مشخص شد که نگرش الهی معصومان به تربیت اعتقادی با نگرش امانیستی علمای تعلیم و تربیت غیر اسلامی تفاوت¬های اساسی دارد است. از این رو لازم است که درپایه ریزی نظام تربیتی اسلامی به این تفاوت¬ها توجه داشت. کلید واژه¬ها: سیره، تربیت، اعتقادات، اهل بیت، سیرة تربیتی، تربیت اعتقادی، شبهه

---

‫اسلام ديني اجتماعي و پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله و سلم به عنوان اسوه و الگو، در اين زمينه پيشتاز بوده است. رفتار اجتماعي رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم در تعامل با مردم، باعث جذب آنها به دين اسلام شد. اين پژوهش در چهار فصل به دنبال بررسي عمده‌ترين شيوه‌هاي تربيت اجتماعي پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم از نگاه قرآن و سنت است. اصول حاکم بر تربيت اجتماعي، عبارت است از: بندگي خدا، ايجاد بصيرت، عدم تکلّف، عدالت. نويسنده در هر يک از اين اصول، به تبيين سيره تربيت اجتماعي پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم پرداخته است. برخي از روش‌هاي عام و فراگير در تربيت اجتماعي، رفق و مدارا، تکريم، عفو و گذشت، اخوّت، ترغيب، تواضع، و عطوفت و مهرباني است. نويسنده در بحث از رفق و مدارا، به اهميت و جايگاه آن، رابطه رفق و مدارا با تنظيم روابط اجتماعي، و سيره پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم در رفق و مدارا پرداخته است. در بحث از تکريم، به جايگاه و اهميت آن در روابط اجتماعي و سيره پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم در تکريم پرداخته است. در بحث از عفو و گذشت، به سيره آن حضرت و رحمت آن حضرت در عين قدرت پرداخته است. در بحث از اخوت، اهميت و جايگاه آن، پيمان اخوت آن حضرت، پيمان صلح‌آميز ميان مسلمانان و يهوديان و اهميت شناخت حقوق متقابل مؤمنان، بررسي شده است. همچنين سيره تربيتي پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم در هر يک از ترغيب، تواضع، و عطوفت و محبت بررسي شده است. روش‌هاي خاص در تربيت اجتماعي پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم عبارتاند از: سلام دادن به ديگران، تبسم کردن در مواجهه با ديگران، مشورت با ديگران در برخي امور، صله‌رحم و وفاي به عهد. بعضي از مباحث ذيل اين پنج روش عبارتاند از: سلام در سيره پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم و سفارش به آن، کارکردهاي اجتماعي سلام، پيامدهاي اجتماعي گشاده‌رويي، مشورت در سيره عملي پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم ، علل و چرايي مشورت پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم ، جايگاه صله‌رحم در گفتار پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم و امامان(، آثار و کارکردهاي صله‌رحم و قطع رحم، پايبندي به عهد در منش پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم ، و عهد و پيمان در کلام پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم .

‫معاد یکی از اصول و ارکان اساسی اسلام و یکی از اعتقادات همه ادیان الهی است که اهمیت و تاکید برآن در دین مقدس اسلام به اندازه ای است که به نظر محققین نزدیک به یک سوم آیات قرآن درباره این مساله مهم است. البته مساله معاد از جوانب مختلف مورد بررسی قرار گرفته است. چگونگی اثبات آن، امکان ضرورت وقوع، ترسیم و توصیف وقایع قبل و بعد از آن، نحوه حیات و زندگی انسان ها در آن، آثار و نتایح ایمان و باور به معاد درفرد و اجتماع و سرنوشت انسان و سخنان پیامبر (ص) و ائمه اطهار (ع) و بزرگان پیرامون معاد و ... همه از مسائلی است که می توان در بحث معاد مطرح کرد. اما در این رساله از میان بحث های فراوان فقط به سیره و سنت پیامبر اعظم (ص) در یاد کرد معاد توجه شده است. به عبارت دیگر سیره علمی و عملی آن حضرت (به عنوان الگوی تمام عیار و سرمشق نمونه) در یاد آوری و توجه و تذکر این واقعه مهم مورد بحث وبررسی قرار گرفته است و به طورجداگانه در هر فصل به آن پرداخته شده است. در فصل اول کلیاتی مانند مفهوم سیره و معاد و عصمت و ارتباط معاد با توحید و ... بیان شده است. در فصل دوم روش های پیامبر در یاد آوری این روز بزرگ مثل روش تکرار، تشویق و تنبیه، هنری (نمایشی و رسم شکل) و ... مطرح گردیده است. در فصل سوم سخنان پیامبر (ص) پیرامون معاد، مثل توصیف بهشت و جهنم و بهشتیان و دوزخیان و ... و در فصل چهارم مواردی از سیره عملی پیامبر (ص) مثل حضور در تشیع جناره و حضور در قبرستان و .... تبیین شده است. کلید واژه: سیره، معاد. Abstract The resurrection day (ma-ad) is one of the main belief elements in islam religion and all of the god religios too, that this significance shows that the 1/3 of the holly quran verses about the resurrection day.certainly (ma-ad) research in many difference ways: how to demonstration, showing what will happen before and after that, necessity of occurring, special manner of pepole life in that, effect and result of belief and beliving ma-ad in persons and nations and fate of human and words of holy prophet mohammad and imams words about ma-ad …all these is things that could write about ma-ad. But in this dissertation from many discussionsand this just could magnify on the corruption and sunna of the mohammad the great prophet about ma-ad, that could be like a good and prefect for all and this subject is exegesised in many part in some chapters. In the first chapter talked about meaning of curruption and ma-ad and purity and conection between ma-ad and unity and…. In the second chapter talked about corruptions of mohammad the prophet in remembering of this great day (resurrection day) like reapiting, arting (showing and drawing)and …. In the third chapter talked about works of mohammad the prophet about ma-ad, as words about heaven and hell and helish pepole that are and in finaly last chapter talked about works of mohammad the prophet like entering to the funeral and entering to the grave yard and … to remembering the ma-ad to the pepole. Key words: attitude, resurrection day

---