مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

إن المتتبع للفلسفة في القرن الرابع هجري وبالتحديد العصر العباسي الثاني يجد نفسه أمام عالم من العلماء الأجلاء وهو أبو حيان التوحيدي خاصة في كونه قدم رسائلا مهمة في القضايا الأساسية التي أسست نظرية الجمال ولعله يعد من الأوائل والسباقين في إعطاء رؤية للجمال والفن ومشكلة الإبداع والتذوق في ثوب عقائدي ( سوف نأتي على ذكر الخيوط المتينة والتقاطعات التي تعير عن التقارب بين الفكر الديني والفكر الجمالي عند هذا العالم ).

در سال ۵۷۹ه‍/۱۱۸۴م. در شهر گرگانج (خوارزم) نوشته شده است. فخررازی این کتاب را پس از المباحث المشرقیة و نهایة العقول نوشته است. تقریباً به اندازه‌ی نصف المباحث المشرقیة حجم دارد ولی گستردگی موضوعی بیش‌تری دارد و از علم منطق نیز به طور مبسوطی بحث کرده است. فخررازی برخلاف ابن‌سینا، از آثار ارسطو یه عنوان الگوی تبویب فلسفه استفاده نکرده است و ساختار بحثی خودش را طرح نموده است. در آخر هر بحثی معمولاً یک نتیجه‌ی انتقادی می‌گیرد (کاری که در المباحث المشرقیة نکرده است) چنان‌که اسمش نشان می‌دهد، این کتاب خلاصه‌ی آراء و مباحث رازی در منطق و فلسفه است. نجم الدین کاتبی شرحی بر این کتاب نوشته است به نام المنصص. نجم الدین یحیی اللبودی نیز کتاب را تلخیص نموده است. پدر وی شمس الدین اللبودی نیز آن را شرح نموده است. اثیرالدین ابهری حواشی‌ای بر کتاب دارد.

از آن‌جا که سنخ وجودیِ علم براساس مبانی هستی‌شناسی حکمت متعالیه، مُجرد (غیر مادی) است، در فرایند ادراک مادیات، باید این امور را به ساحت تجردیِ نفس، نزدیک‌تر نمود تا دریافت علم آسان‌تر و در عین حال دقیق‌تر صورت پذیرد. برای نزدیک‌تر نمودنِ امور مادی به ساحت تجردیِ نفس، وجود پدیده‌هایی که نقش اعدادی برای تجرید امور مادی دارند، ضرورت دارد؛ همچنان که وجود اندام‏هاى حسى، مانند گوش و چشم، و بخش‏هاى گوناگون مغز، برای ادراک امور مادی ضرورت دارد. چه اینکه این امور، زمینه­ تحقق ادراک را که امری مجرد است، فراهم می­کنند. بنابراین ضروری است، تمام اموری که در دریافتِ واقعیِ محتوای آموزش نقش ایفا می‌کنند، شناخته شوند و براساس شناخت این امور، ابزار لازم برای مسانخت (متناسب سازی) حداکثری بین محتوای آموزشی (مُدرَک) و یاد­گیرنده (مُدرِک) فراهم شود، تا از این رهگذر، فرایند یادگیری تسهیل پیدا کند.

نظریه فطرت در میان اندیشمندان توحیدی آیین مسیحیت و اسلام جایگاه ممتازی دارد. در آیین مسیحیت از این جهت نظریه فطرت پررنگ شد، که آموزه های مسیحیت از ظرفیت معقولیتِ مطلوبی برخودار نبود؛ لذا اندیشمندان مسیحی در صدد رفع این نقیصه برآمده و نظریه فطرت را تاسیس کردند. مطابق این نظریه می توانستند بسیاری از آموزه های مسیحی را معقول جلوه دهند. در جهان اسلام نیز بسیاری از متفکرین معاصر با توجه به برخی آیات و روایات اسلامی به نظریه فطرت ملتزم شدند. اما آنچه مهم است، این است که این نظریه در چند دهه اخیر، در میان اندیشمندان مسلمان؛ با توجه به دیدگاه علمی استاد شهید مطهری فراگیر شده است. مرحوم مطهری در مقابل نظریات انسان شناسانهّ مکاتب مادی مانند مارکسیسم و اگزیستانسیالیسم؛ که گوهر وجود انسان را مادی می دانستند؛ با طرح نظریه فطرت، دیدگاه آنان در مادی انگاری انسان را نفی و رد کردند و بنای جدیدی را در انسان شناسی اسلامی تاسیس کردند. هدف از این پژوهش بررسی انتقادیِ آراء استاد مطهری در خصوص نظریه فطرت می باشد که برآمده از معرفت شناسی باور دینیِ ایشان است. ایشان باور دینی را از رهگذر نسبت عقل و ایمان بررسی کرده و قائل به نظریه فطرت می شوند. در این پژوهش با توجه به تأملات صورت گرفته و انتقاداتی که می توان به نظریه فطرت وارد نمود؛ مشخص می گردد این نظریه آن کارکرد مطلوب ایشان را ندارد. لذا اهل نظر می‌بایست بنایی را استوار سازند که ویژگی اصلی معقولیتِ باور(های دینی) را دارا باشد.

ارتباطات یکی از گسترده‌­ترین، مهم­ترین و پیچیده‌­ترین جنبه‌­های اجتماعی زندگی انسان است. ارتباطات سازمانی مسئله مهمی در سازمان­‌ها است و مهم­ترین وظیفه هر مدیر، توسعه سیستم ارتباطات سازمانی اثربخش است. به تجربه ثابت شده‌­است که اگر ارتباطات صحیحی در سازمان برقرار نباشد، گردش امور مختل شده و کارها آشفته می­‌شوند. عاملی که می‌­تواند گره­‌گشای این مسئله باشد تا بتواند به فرد و سازمان یاری رساند، بنابر فرمایشات حضرت علی(ع) خرد است. ارتباطات درصورتی‌که توأم با خردورزی باشد، می­‌تواند در اثربخشی تعاملات فردی، گروهی و سازمانی مفید واقع شود. به همین منظور در این پژوهش مبحث ارتباطات خردمندانه مورد بررسی قرار می­‌گیرد. این پژوهش برحسب نوع داده‌­ها، کیفی و برحسب هدف، پژوهشی اکتشافی و برحسب رویکرد، استقرایی است. در این تحقیق از روش اسنادی و مطالعه نظری و از بین راهبردهای متنوع پژوهش کیفی، از راهبرد تحلیل مضمون استفاده می‌­شود. با بررسی و مطالعه دقیق حکمت­‌های نهج‌­البلاغه، 282 مضمون پایه استخراج و از ترکیب و مقایسه مستمر مضامین پایه و براساس قرابت مفهومی و معنایی، 43 مضمون سازمان­‌دهنده و بعد از بررسی مضامین سازمان‌­دهنده از لحاظ محتوا و ماهیت و با توجه به ادبیات و پیشینه حوزه ارتباطات، 6 مضمون فراگیر(پیشران­‌های ارتباطی فردی، پیشران‌­های ارتباطی جمعی، بازدارنده‌­های ارتباطی، اولویت‌­سازهای ارتباطی، خردمندسازهای ارتباطی و پیامدها) به دست آمد.

تفکیک جنس از جنسیت و سپس عدم ابتناء جنسیت بر جنس که در علوم اجتماعی مطرح شده است به‌جهت اقتضائات حقوقی و فرهنگی و البته علمی که دارد از جمله مهمترین مباحث اجتماعی رویکردهای علمی است. برای شناسایی نحوه ورود به‌بحث و قضاوت در مورد چنین دوگانه‌ای اولین سؤال اینست که چگونه میتوان وارد ادبیات روش‌شناختی این بحث شد و این سنخ از بحث را شناسایی کرد و بر آن اساس، فضای گفتگوی علمی این بحث را ترسیم کرد تا به جای تقابل رویکردها، امکان گفتگوی رویکردها رخ دهد. از این طریق هم میتوان دغدغه‌ها و هم استدلال‌های روش‌شناختی طرفداران این تفکیک را شناسایی کرد و ادبیات مشترکی را برای پیشبرد بحث فراهم ساخت. سپس در مرحله‌ای دیگر میتوان در خصوص این تفکیک و سپس ادعای آن مبنی بر عدم ابتناء جنسیت بر جنس به‌وسیله روشی معتبر داوری کرد. روش این مقاله برای رسیدن به چنین اهدافی ترکیبی از یک نوع ویژه از مطالعه تاریخی ترکیب شده با استدلال عقل همگانی است. دسترسی به سنجش و مقایسه میان رویکردها و پارادایم‏های فکری نیازمند نوعی از مطالعات علمی و فکری است که تلفیقی از نوع ویژه‌ای مطالعات تاریخی به همراه دسترسی به استدلال‌های همگانی است؛ استدلال‌هایی که عقل بشر فارغ از پارادایم‌ها و رویکردهای فکری بدان‌ها حکم می‌کند. در این مقاله به شناسایی ریشه‌های تاریخی و فکری تفکیک دو مفهوم جنس و جنسیت در تاریخ شکل‌گیری دانش جامعه‌شناسی و مفاهیم آن در آثار امیل دورکیم پرداختیم. در تاریخ جامعه‌شناسی کلاسیک، دورکیم در سراسر آثار خود از تمایز مفهومی وجدان فردی و جمعی استفاده کرد.