مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

---

‫سيره مردان بزرگ همواره به‌عنوان الگوي برتر، قابل مطالعه و بررسي مي‌باشد؛ در اين ميان، سيره پيامبر گرامي اسلام(، به‌عنوان برترين و آخرين فرستاده خداوند، از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. اين رساله به بررسي شخصيت اخلاقي پيامبر اکرم (ص) ، از نگاه قرآن و مستشرقان پرداخته، و به برخي از شبهات و اهانت‌ها پاسخ داده است. به شهادت تاريخ و گواهي آيات قرآن کريم، پيامبر خدا( در هدايت مردم سخت کوشا بود؛ خيرخواهي، مهرباني، بي‌توقعي و دلسوزي، از عوامل اثرگذاري کلام آن حضرت بود. معرفي کردن الگو يکي از شيوه‌هاي مهم تربيتي است، و روشن است که پيامبر اسلام، در همه زمينه‌ها بهترين الگو براي مؤمنان محسوب مي‌شود. نرمش با مردم، محبت نسبت به ياران، جذب کردن خطاکاران پشيمان و گنهکاران شرمنده، يکي از صفات رهبري جامعه است، که پيامبر اسلام( در بسياري از وقايع زندگي خود اين صفات را به روشني از خود بروز داد، و قرآن و مستشرقان نيز به اين امر اشاره دارند. آن حضرت، سختي‌ها را به‌خوبي تحمل مي‌کرد، تا جايي که قرآن، از ايشان به‌عنوان خلق عظيم ياد کرده است. مستشرقان آمريکايي، اروپايي و آسيايي، زهد، قانون‌مداري، قانون‌گذاري، شجاعت، نظافت، مدارا، مديريت و صداقت پيامبر اسلام( را در آثار خود ستوده‌اند، و از او به‌عنوان مصلح جهاني، و بهترين مخلوق خداوند در روي زمين ياد کرده‌اند. برخي از آنان بر اين نکته اذعان دارند که محمد( هرگز طالب قدرت دنيايي، يا تسلط روحي نبوده، و براي به‌دست آوردن مقام رياست و زندگي مرفه مبارزه نکرده است. برخي از مستشرقان نيز سؤالات يا اتهاماتي مانند تعدد زوجات، رياست‌طلبي، خوش‌گذراني، شاعر و کاهن بودن را به پيامبر نسبت داده‌اند، که اين اتهامات و سؤالات، توسط برخي ديگر از مستشرقان پاسخ داده شده است. در مجموع، اتهاماتي که مستشرقان به پيامبر اسلام( وارد کرده‌اند بي‌اساس بوده، و از روي تعصب و غرض‌ورزي مطرح شده، و مبناي علمي و روايي ندارد.

شناخت دقیق آراء خاورشناسان درباره معارف اسلامى و نقد علمى دیدگاه هاى آنان، براى ما مسلمانان ضرورتى انکارناپذیر است. به همین منظور، مقاله حاضر، تلاش کرده تا به معرفى و آسیب شناسى پژوهش روبین درباره حضرت محمد صلى الله علیه و آله بپردازد. روش تحقیق در این پژوهش اسنادى و رویکرد آن، تحلیلى انتقادى است. اگرچه بررسى دیدگاه هاى روبین درباره آن حضرت مرکز توجه و تحلیل بوده، براى تکمیل این تحقیق در مواقع مورد نیاز، از دیدگاه هاى عالمان مسلمان استفاده شده است. پژوهش روبین، گویاى تتبع بسیار وى در منابع اسلامى است. برداشت نادرست روبین از برخى آیات قرآن، باعث شده تا وى اشتباهاتى در مورد برخى از مطالب مربوط به حضرت محمد صلى الله علیه و آله مرتکب گردد.

مساله کتابت قرآن کریم در زمان پیامبر اکرم (ص) و پس از ایشان از جمله مباحث اصلی و مهم تاریخ قرآن است که همواره مورد توجه مسلمانان و همچنین مستشرقان قرار گرفته. در این میان و به خصوص در رابطه با مساله کتابت قرآن و سایر حوادث مهم صدر اسلام، شخصیت زید بن ثابت به عنوان یکی از مهمترین چهره های معرفی شده به عنوان کاتب وحی در صدر اسلام از اهمیت خاصی برخوردار است، به نحوی که شناسایی شخصیت این فرد و معرفی کامل هویت وی در رفع برخی ابهامات تاریخ صدر اسلام و خصوصا موضوع کتابت و کاتبان وحی، نقش تعیین کننده ای دارد.برخی از مستشرقان تلاش دارند تا با اثبات آموزش دیدن زید بن ثابت توسط یهودیان مدینه، به نوعی تحولات ایجاد شده در صدر اسلام از جمله فراگیر شدن آموزش خواندن و نوشتن، کتابت وحی و جمع و تدوین مصاحف را اقدامی برخواسته از فرهنگ یهودیت معرفی کرده و در حقیقت فرهنگ والای توسعه علمی ایجاد شده در زمان پیامبر اکرم (ص) را به اسم خود مصادره به مطلوب کنند. از جمله این مستشرقان، «میخائیل لکر» است که به موضوع کتابت در صدر اسلام و شخصیت زید بن ثابت توجه نشان داده و کتب و مقالات متعددی در این زمینه نگاشته است.در این مقاله تلاش شده است پس از معرفی شخصیت زید بن ثابت و اقدامات وی در صدر اسلام، استدلال های مطرح شده از سوی میخائیل لکر نقد و ارزیابی می شود و در نهایت به برخی ابهامات مطرح در خصوص شخصیت زید بن ثابت مورد بحث قرار می گیرد.

بررسی انتقادی منابع تاریخ اسلام در اروپای سده نوزدهم میلادی، تشکیک و بی اعتمادی به همه منابع روایی و تاریخی اسلام را برای برخی از مورخان و سیره نویسان غربی در پی داشت، لیکن علی رغم این نتایج بدبینانه در نیمه نخست قرن بیستم چندین کتاب در شرح حال پیامبر (ص) تالیف شد که مولفان آن ها ضمن اذعان به اعتبار مشکوک روایات سیره و مغازی، معتقد بودند به کمک ذهنی نقاد، می توان سیره ای صحیح از پیامبر اسلام (ص) بر مبنای همین روایات تدوین نمود. یکی از این شرح حال های انتقادی کتاب مساله محمد، شرح حال نقادانه ای از پیامبر اسلام (ص) تالیف رژی بلاشر (1900-1973م)، خاورشناس فرانسوی است. بررسی موردی دیدگاه های بلاشر پیرامون زندگی نامه پیامبر اسلام (ص) پیش از بعثت، نشان می دهد که اگرچه بلاشر سعی دارد تا به کمک قرآن، تنها منبع معاصر پیامبر، مجموعه اسناد معتبر موجود و برخی اطلاعات تکمیلی مربوط به حوزه زبان شناسی، قوم شناسی، تاریخ ادیان و ...، سیره ای صحیح و عالمانه و بدون جانب داری از پیامبر اسلام (ص) ارائه دهد، اما حاصل این تلاش، تدوین سیره ای است که پیش زمینه های ذهنی بلاشر و هم چنین برداشت های شخصی مبتنی بر دید علمی او، در بخش هایی از آن مشاهده می شود.

در مقاله‌ی حاضر، ضمن معرّفی اجمالی یوسف درّه حدّاد (1913ـ1979م)، نویسنده و اسقف مسیحی لبنانی و سوری‌ الاصل، و مهم ترین آثار وی، مهم ترین استدلال‌های وی مبنی بر نصرانیت دعوت قرآن که عبارتند از: «حصر خطاب قرآن درباره‌ی اهل کتاب به بنی‌ اسرائیل»، «معنای «نصاری» در اصطلاح قرآن، «یکی بودن انجیل»، «انحصار رسالت مسیح (ع) در قلمرو تورات» و «انحصار دعوت مسیح (ع) به توحید توراتی» که غالباً بر اساس تفسیر آیات قرآن صورت گرفته، بیان گردیده و در پایان نظرات وی بررسی و مطابق روش‌های علمی معناشناسانه استدلال‌های وی ارزیابی علمی و نقاط لغزش وی بیان شده است. مهم ترین نقدهای وارد بر نظر یوسف دره حداد عبارت است از: «عدم توجه به تمام آیات مرتبط با موضوع»، «عدم توجه کافی به علم لغت و شیوه‌ی استعمال واژگان نزد عرب‌زبانان»، «عدم توجه به مباحث تاریخی» و «نداشتن دلیل معتبر علمی».