مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

اثر حاضر با پرداختن به مسئله تولید ملی و بررسی نظریه‌های علما و مجتهدان دین از چند منظر، این موضوع را به بررسی می‌گذارد. هرکدام از مفاهیمی که به‌نوعی مرتبط با تولید ملی هستند در این اثر تعریف شده‌اند مانند حکمت نام‌گذاری، خودکفایی، تولید ملی و اقتصاد؛ و در ادامه راهکارهایی که به یک تولید ملی موفق منجر می‌شود؛ را با یک توضیح اجمالی را بیان می‌نماید. قبل از این‌که سیره علما را در تولید ملی بیان نماید، تولید ملی را از منظر عالمان دینی و نخبگان بررسی نموده، تولید ملی از نظر اسلام و سیره عملی اهل‌بیت علیهم‌السلام واکاوی می‌نماید. در فصل دوم این اثر به زندگی شخصی و سیره علمی عالمان دینی کشور پرداخته و بیان می‌نماید که علما چگونه درگذشته از شیخ بهایی گرفته تا سیره عملی رهبر معظم انقلاب از تولید ملی حمایت می‌کرده و می‌کنند. در قسمت بعدی از نخبگان کشور ازجمله امیرکبیر و شهید حسن تهرانی مقدم برای آشنایی بیشتر خواننده بهره می‌گیرد.

نابرابری توزیع و تولید ثروت در تحقیقات متعددی مورد بحث قرار گرفته است؛ اما نحوۀ ایجاد این نابرابری‌ها و چگونگی حل این مشکل کمتر در تحقیقات مورد بررسی قرار گرفته است. در این زمینه یکی از مهم‌ترین عواملی که در پژوهش‌ها کمتر در مورد آن بحث شده است، چگونگی برخورد و حل این مشکل توسط نظام اقتصادی اسلام است. هدف این مقاله بررسی متغیرهای پیشنهادی نظام اقتصاد اسلامی در توزیع عادلانۀ ثروت و رفع فقر است. پژوهش حاضر بعد از تحلیل و بررسی خاستگاه و جایگاه فقر در ادبیات اقتصاد متعارف و اقتصاد اسلامی، به‌بررسی پارامترهای نظام اقتصادی اسلام در زمینۀ توزیع عادلانۀ ثروت و از بین بردن فقر می‌پردازد. پژوهش حاضر با کمک ‌گرفتن از روش تحلیل متون اسلامی و روش عقلی و با استفاده از تکنیک پژوهش کتابخانه‌ای انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که پارامترهای پیشنهادی نظام اسلامی در سه دسته پارامترهای تأسیسی، اصلاحی و احتیاطی قرار می‌گیرند. پارامترهای تأسیسی منجر به افزایش درآمد جامعه اسلامی و توزیع عادلانۀ ثروت می‌شود، پارامترهای احتیاطی تمرکز ثروت را محدود می‌کند و درنهایت پارامترهای اصلاحی برای اصلاح عدم تعادل در توزیع درآمد و ثروت و ارتقاء شرایط اقتصادی استفاده می‌شوند. در صورت اعمال این اقدامات، مشکل فقر و توزیع ناعادلانۀ ثروت می‌تواند به‌صورت ریشه‌ای حل شود.

امکان نظام اقتصادی مبتنی بر قرآن کریم از مباحثی است که ذهن برخی از محققان را به خود مشغول داشته است. بر این اساس این نوشتار به بررسی پاسخ سه مسئله نظام سازی قرآنی، وجود و عدم نظام اقتصادی در قرآن و در نهایت امکان نظام سازی مبتنی بر قرآن پرداخته است. برای دستیابی به پاسخ پرسش‌های یادشده از روش استنطاق شهید صدر و روش تحلیل محتوا بهره برده شده است. نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که امکان تبیین نظام اقتصادی بر اساس تعاریف مرسوم در مباحث اقتصادی در قرآن کریم وجود ندارد. همچنین گرچه در برخی موارد، قرآن کریم به مباحث مکتب اقتصادی ورود کرده است اما به تبیین همه جانبه آن نیز پرداخته نشده است. با این وجود می‌توان با اتکاء بر قرآن و سنت به ارائه یک مکتب اقتصادی دست زد. امکان نظام اقتصادی مبتنی بر قرآن کریم از مباحثی است که ذهن برخی از محققان را به خود مشغول داشته است. بر این اساس این نوشتار به بررسی پاسخ سه مسئله نظام سازی قرآنی، وجود و عدم نظام اقتصادی در قرآن و در نهایت امکان نظام سازی مبتنی بر قرآن پرداخته است. برای دستیابی به پاسخ پرسش‌های یادشده از روش استنطاق شهید صدر و روش تحلیل محتوا بهره برده شده است.

نویسنده‌ی کتاب، بندیکت کُهلر، که تحصیلات اقتصادی ـ تاریخی و همچنین تجربه‌ی بانکداری دارد در آخرین اثر خود ثابت می‌کند عناصر اصلی سرمایه‌داری مدرن که ابتدا در ونیز ظاهر شد درواقع از نهادها و رویّه‌های کسب‌وکار اسلامی اقتباس شده‌اند. ازجمله نوآوری‌های مهم مسلمانان: ایجاد نهادهای شرکت و وقف، ابداع فنون مدیریت تجاری، ریاضیات بازرگانی و اصلاحات پولی است. به ادعای نویسنده، اسلام تنها دینی است که بنیان‌گذارش کارآفرین بود و احترام به قراردادها در این دین یک واجب دینی و وظیفه‌ی مدنی شمرده می‌شد. مکه نه‌فقط مکانی مقدس، بلکه مرکزی بسیار مهم برای تجارت بود و تجربه‌ی پیامبر در تجارت، نقشی مهم در اداره‌ی موفق شهر مدینه و مذاکره و جنگ با دشمنان داشت. نویسنده با اتکا به منابع گسترده و با بیانی جذاب، خواننده را از مکه به مدینه، دمشق، بیت‌المقدس، بغداد، قاهره و سایر شهرهای اسلامی می‌بَرد و با شیوه‌های مدیریتی حاکمان آن بلاد آشنا می‌کند و سیر تحول نهادهای اسلامی و علل پیشرفت و سپس افول تمدن اسلامی را با توجه به انگیزه‌های اقتصادی تحلیل می‌کند.

گزارش «مسائل فقهی فناوری زنجیره بلوکی و رمزارزها» اثر روح الله شمسی کوشکی به همت دفتر مطالعات اسلامی و ارتباطات حوزوی پژوهشگاه فضای مجازی در 28 صفحه منتشر شد. فناوری زنجیره بلوکی با تمام خصائص و کاربردهایش (خصوصاً مقوله رمزارزها) – مانند هر مسأله نوپدید دیگری- قطعاً دارای اثرات و ابعاد فقهی و شرعی می­باشد و می­تواند موضوع حکم شرعی واقع شود. فقه، علاوه بر پاسخ­گویی به مسائلی که پیرامون این پدیده ایجاد شده، موظف است برای رفع بسیاری از چالش­ها و گره­هایی که در خصوص کاربردهای این فناوری پدید آمده به ارائه را­ه­کار بپردازد. ارائه نظام موضوعات و مسائل فقهی پیرامون فناوری زنجیره بلوکی و رمزارزها، آن چیزی است که در اثر پیش­رو بدان پرداخته­ شده است. در اثر حاضر 116 مسأله فقهی استخراج گردیده و در قالب 6 فصل ارائه شده است.

ارتباطات عنصر مهمی در این عصر به‌شمار می‌آید و به همین دلیل، عصر امروز به «عصر ارتباطات» معروف شده است. مردم در سرتاسر جهان تصاویر، مقالات و افکار خود را در بستر اینترنت و شبکه‌های اجتماعی همچون فیسبوک و اینستاگرام به اشتراک می‌گذارند، اما همچنان جای خالی مبادلات اقتصادی و سریع بین مردم جهان احساس می‌شود. ارزهای مجازی همچون بیتکوین تا کنون نتوانسته‌اند این خلأ را جبران کنند و فاصله بسیار زیادی با این نیاز بشری دارند و به جای آن که ارزی برای مبادلات اقتصادی باشند، به وسیلهای برای سودآوری یک شبه و بادآورده برخی و زیان هنگفت برخی دیگر تبدیل شده‌اند. این کتاب، مقدمه‌ای درباب شناسایی منابع علمی اسلامی درخصوص رمزارزها است. در این اثر کوشیده‌ایم تمام آثار پژوهشی به زبان عربی و انگلیسی را ملاحظه و خالصه‌نگاری کنیم. این اثر از نقد آرای نویسندگان مقالات خودداری کرده است، اما می‌تواند گام مهمی برای پژوهش‌های فقهی تطبیقی پژوهشگران شیعه درخصوص ارزهای رمزپایه باشد.