مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

ترجمه ماشینی: مشیت الهی نقش مهمی در فرمول بندی برهان نهان الهی توسط جان شلنبرگ ایفا می کند. اگرچه شلنبرگ آشکارا مشیت خدا را ذکر نمی‌کند، اما رد این صفت از انکار وجود خدا پشتیبانی می‌کند، انکاری که هدف بحث پنهان بودن شلنبرگ است. در این مقاله، من نشان می‌دهم که رد ضمنی مشیت شلنبرگ دو فرض را پیش‌فرض می‌گیرد، که جامع‌تر آن عبارت است از این که بگوییم هیچ پایان خوبی در تاریخ وجود ندارد و هیچ تعهدی به خیر از جانب مؤمن آینده لازم نیست. من استدلال می کنم که مفروضات مورد بحث با دیدگاه شلنبرگ درباره خدا به عنوان خالق قادر مطلق، دانای مطلق و کاملاً دوست داشتنی همه چیز، سازگار نیست، دیدگاهی که شلنبرگ از آن به عنوان نقطه شروعی برای بحث پنهان بودن خود استفاده می کند.

پس از مواجهۀ مسلمین با دنیای مدرنِ غربی، بعضی از متفکرین معاصر متاثر از حکمت متعالیۀ صدرالمتالهین شیرازی، مشهور به ‌متفکرین نوصدرایی، مواجهه‌ای انتقادی با فلسفه‌های تاریخ و نظریات علوم اجتماعی غربیِ معاصر، از جمله هگل، مارکس، کنت، دورکیم و نظایر آنها بر اساس مبانی حکمت اسلامی داشته‌اند. از خلالِ این مواجهۀ انتقادی، حکمت متعالیه، بسط یافته و مجموعه تأملاتی از این حکمای معاصر، صورت‌بندی شده است که می‌توان آنها را حکمت جامعه و تاریخ نامید. هرچند تحقیقات دیگری در این موضوع انجام شده است، اما اغلب آنها به رابطۀ فرد و جامعه پرداخته‌اند و در موارد اندکی قلمرو حکمت تاریخ را بررسی نموده‌اند. در این مقاله با هدف صورت‌بندی بسط حکمت متعالیه در جامعه و تاریخ و با بهره‌گیری از روش‌شناسی تطبیقی، در بخش اول، با تاکید بر آراء مرحوم علامۀ طباطبائی (ره)، به اصل استخدام، استقلال جامعه از افراد، اعتباریات، تاریخ تکاملی بشر، تاریخ حق و باطل، دوره‌بندی تاریخی پرداخته شده است. در بخش دوم نیز با دیدگاهی مقایسه‌ای، به چیستی جامعه، اختیار فرد و جبر اجتماعی، علیت در تاریخ، اصالت فطرت، عامل محرک تاریخ، تکامل مجموعی تاریخ و سازوکارهای تحقق تاریخ بر اساس دیدگاه شهید مطهری اشاره شده است. در پایان مقاله، پس از نتیجه‌گیری، به دو محور اصلی برای پژوهش‌های بعدی اشاره شده است: 1) تحقیق در رابطۀ جزئی-کلی و کل، رابطۀ فرد، جامعه و تاریخ و اصالت همزمان آنها، واقعیت تکاملی تشکیکی تاریخ، رابطۀ آگاهی و اراده؛ 2) نقد نظریات جامعه‌شناسی معاصر نظیر بر اساس حکمت اسلامی.