مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

‫اين پژوهش، در سه فصل شبهه‌هايي که تئودور نولدکه، مستشرق آلماني درمورد قرآن کريم و نحوه نزول و جمع آن در کتاب خويش تحت عنوان "تاريخ قرآن" ارائه کرده است، نقد و ارزيابي شده و تلاش‌هايي که وي و برخي ديگر از مستشرقين، در بي‌محتوا جلوه دادن قرآن صورت داده و نقدهايي که در زمينه وحي و نزول قرآن به صورت مخفي و آشکار انجام داده‌اند؛ تجزيه و تحليل شده است. در فصل اول، پس از شناسايي نوع موضع‌گيري تئودور نولدکه در مورد قرآن و آموزه‌هاي قرآني؛ حرکت صورت گرفته در مورد مطالعه قرآن از سوي مستشرقان و اهداف پيدا و پنهان آنان در اين زمينه مطرح گرديده است. در ادامه، پس از بحث و بررسي روش‌هاي مستشرقين در مطالعه قرآن؛ تاريخ و ترجمه‌هاي صورت گرفته از قرآن به زبان‌هاي مختلف اروپايي معرفي شده است. معرفي تئودور نولدکه و افکار او، طرح ديدگاه‌هاي دانشمندان مسلمان در مورد شخصيت علمي وي و آثار او در زمينه‌هاي تاريخ اسلام و قرآن مطالب پاياني فصل اول مي‌باشد. در فصل دوم، پس از اشاره به ديدگاه‌هاي نولدکه در مورد وحي و ماهيت آن، به مفهوم لغوي و اصطلاحي وحي، فرق وحي نبوي با غير آن، ضرورت وحي و ماهيت آن و مفهوم وحي نزد دانشمندان غرب پرداخته شده است. ديدگاه نولدکه در مورد نبوت حضرت محمد( و اعجاز قرآن، بشارت کتاب‌هاي مقدس در مورد نبوت حضرت محمد( و تأثير انديشه‌هاي پيامبر اسلام در قرآن از منظر وي و نقد آنان مباحث پاياني فصل دوم را تشکيل داده است. در فصل سوم، ابتدا ديدگاه‌هاي نولدکه در مورد ترتيب زماني نزول قرآن در مکه و مدينه و کيفيت جمع‌آوري آن مطرح و نقد گرديده و سپس آراي ساير مستشرقان، در زمينه تاريخ نزول قرآن، ترتيب قرآن فعلي، ويژگي‌هاي سوره‌هاي قرآن، روش نولدکه در بيان ترتيب نزول قرآن، مصحف امام علي( و وحدت مصاحف، بحث و نقد شده است.

‫موضوع رساله حاضر »بررسى تحليلى داستان حضرت يوسف (ع) از نظر قرآن وتورات« است، كه در شش فصل تنظيم شده است، فصل اوّل با عنوان »مدخل بحث« شامل تاريخچه كوتاهى از دين يهود، فرقه‏هاى يهود، قصه‏گويى در قرآن، شأن نزول سوره يوسف، اهداف، روش وضرورت تحقيق مى‏باشد. در فصل دوم با عنوان »يوسف صديق در كنعان« به ماجراها وحوادث دوران كودكى حضرت يوسف (ع) مى‏پردازد وموضوعاتى از قبيل خواب آن حضرت، تعبير خواب توسط حضرت يعقوب (ع)، حسادت برادران وبه چاه انداختن حضرت وغيره مى‏پردازد »يوسف صديق در مصر« عنوان فصل سوم را به خود اختصاص داده وبه حوادثى كه براى آن حضرت در مصر روى داده مى‏پردازد، مانند: فروش آن حضرت، وارد شدن به كاخ عزيز مصر، مراوده همسر عزيز مصر وزنان شهر و... عنوان فصل چهارم »يوسف صديق در زندان« است. در اين فصل به ماجراهايى اشاره شده كه براى آن حضرت در زندان پيش آمده است مانند: وارد شدن حضرت يوسف در زندان به جرم پاكى، تعبير خواب دو هم زندانى، تعبير خواب پادشاه، بر ملا شدن قصه زنان شهر وعزيز مصر وغيره... در فصل پنجم با عنوان »يوسف صديق در منصب وزارت وصدارت« به شرح حوادثى مى‏پردازد كه براى حضرت در اين منصب پيش آمده است از جمله: دوران قحطسالى مصر، آمدن برادران از كنعان به مصر در سفرهاى متعدد، نگه داشتن بنيامين در نزد خود، شناساندن حضرت يوسف خود را به برادران، استغفار برادران و.... خلاصه داستان حضرت يوسف در قرآن وتورات، عبرت آموزى‏هاى اين داستان (حدود 48 مورد) وتهيه فرهنگ اصطلاحات در قاموس مقدس، فصل آخر رساله را با عنوان »خاتمه« به خود اختصاص داده است.

‫موضوع اين نوشتار »آسيب‏شناسى تفسير قرآن در حوزه ظاهرگرائى« است. مراد ما از ظاهر گرائى عقل گريزى وجمود بر ظواهر آيات وروايات است. تاريخ تفكر اسلامى در دوره‏هاى مختلف شاهد حضور چشمگير اين پديده بوده وآثار ناگوارى تا به امروز در جوامع اسلامى باقى گذاشته است. اينكه فرقه‏هاى ظاهرگرا كدامند؟ وميزان جمودشان بر ظواهر چه مقدار بوده است؟ ريشه‏ها وعوامل ظاهرگرائى چيست وآنها در مبانى نظرى خود گرفتار چه شبهاتى شدند؟ نمودهاى ظاهرگرائى آنها چه بوده واين تفكر چه آثارى را در سطح جوامع اسلامى باقى گذاشته، از جمله مسايل مطرح شده در اين نوشتار است. تحقيقات نشان داده كه نخستين رگه‏هاى ظاهرگرائى را مى‏توان در تفكر بعضى از صحابه، بوضوح ملاحظه كرد ديگر اينكه عمق ووسعت اين مسأله در اهل سنت به مراتب بيشتر از شيعه بوده است. زيرا در زمان ائمه (ع) وبعد از ايشان، شيعيان همواره از روش پيروى كردند. بنابراين نمودهاى ظاهرگرائى در شيعه نيز نتيجه جدايى از خط اهل بيت (ع) بوده است. »عواملى« از قبيل، جدائى قرآن از سنت، منع تدوين حديث، نقش محيط سياسى فرهنگى، پيدايش مذاهب كلامى وافراط عقلگرايان در نگرش عقلى به دين و و و از جمله مسائل تأثيرگذار در شكل‏گيرى ظاهرگرائى بوده است وآثارى چون عقب ماندگى، ظلم پذيرى، خمود وسستى و و و واز جمله آثار اين پديده بوده است.

‫دراين پاياننامه تأثير آيات قرآن و احاديث معصومين (ع) در اشعار اوحدى مراغى بررسى و لغات، اصطلاحات، تركيبات و امثال و حكم آن بررسى شدهاست. در خاتمه فهرست آيات قرآن و احاديث معصومين (ع) آمدهاست.

‫يکي از فضيلتهاي مهم اخلاقي عفت است که رعايت آن در رشد، بالندگي و تکامل جوامع انساني نقش بسزايي دارد. اين پژوهش در سه فصل، به بررسي عفاف در داستانهاي قرآن پرداخته است. عفت در مفهوم عام، به خويشتنداري در برابر تمايلات و بي بند و باري جنسي اطلاق ميشود. بعضي از اقسام عفت عبارتاند از: عفت صدا، کلام، شنيدن، نگاه کردن و راه رفتن، عفت جنسي و شهوت، و عفت در پوشش، رفتار، فکر و خيال. از زمينههاي عفت ميتوان به تقويت ايمان، تقوا، آگاهي، کنترل نگاه و تسهيل در امر ازدواج اشاره کرد. از جمله داستانهاي قرآني که عفاف در آن موج ميزند، داستان حضرت يوسف عليه السلام است که آن حضرت با وجود تمامي زمينههاي گناه، عفت را پيشه کرد و زندان را بر آلوده شدن به گناه ترجيح داد. همچنين قرآن در داستان حضرت مريم? به سرگذشت عفيفانه مادر عيسي عليه السلام و طهارت او و باردار شدن او بدون تماس با مرد اشارت دارد و به يهوديان به خاطر تهمتي که به آن حضرت? زدند، نسبت بي عفتي داده و آنان را مذمت کرده است. در داستان لوط نبي عليه السلام، به قوم لوط و بي عفتي آنها اشاره شده و به همين علت، قرآن در موارد متعدد، به نکوهش و ذم آنها و عواقب شوم آن پرداخته است. در اين داستان، حضرت لوط عليه السلام آنان را به عفت دعوت ميکند؛ ولي به خاطر بي عفتيهاي آن قوم، عذاب خداوند بر آنها نازل ميشود. در داستان حضرت موسي عليه السلام، عفت دختران شعيب خودنمايي ميکند که از نامحرمان کنارهگيري ميکردند و به هنگامي که يکي از آنها ميخواست پيام حضرت شعيب عليه السلام را به موسي عليه السلام برساند، با شرم گام برمي داشت. همچنين عفت موسي عليه السلام بر اساس روايات خودنمايي ميکند که حاضر نشد پشت سر دختر شعيب عليه السلام گام بردارد. در رابطه با پاکدامني پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم در ازدواج با همسر پيشين زيد و پاکدامني همسران پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم و دفاع از همسر آن حضرت در ماجراي افک نيز قرآن ساکت نيست. از آثار دنيوي عفاف ميتوان به محبت خدا، چشيدن لذت ايمان، عزت و سربلندي، حسن خلق و آرامش روح، و از آثار اخروي عفاف، ميتوان به جايگاه بلند در بهشت اشاره نمود.

‫آنچه در اين مجموعه از اشگ خامه بردشت سپيد اوراق نشسته در پيرامون »واپس گرايى از نظر قرآن وحديث« است، واپس گرايى همانست كه قرآن »انقلاب على اعقاب« و»ارتداد على ادبار«ش خوانده واز زبان راسخان در علم واولوالالباب با عنوان »گمراهى بعد از هدايت« از آن ياد كرده است. بعد از مدخل كه به روشن نمودن مفهوم عنوان پرداخته، عوامل زمينه ساز وموانع صيانت بخش ونتايج زيانبار به تصوير كشيده شده است در عوامل زمينه ساز از »دشمن«، »القاء شبهه«، »تفرقه« وبحران رهبرى« سخن گفته‏ايم ودر موانع صيانت بخش از »ولايت وبرائت« و»استقامت اُمت«. سپس نتايج دنيوى واُخروى واپس گرائى را متذكر شده‏ايم. بخشى ديگر نيز سامان داده‏ايم با عنوان واپس گرائى اُمت اسلام كه اساسى‏ترين سخن را بر »استمرار رهبرى حق« كه متجلى در اميرالمؤمنين على (ع) بوده متمركز وتغييرات ظلمت زاى بعد از رحلت رسول (ص) را از پس ابرهاى گذر تاريخ، آفتابى نموده‏ايم.

‫تبيين رفتار مسلمانان معاصر پيامبر( با ايشان در مسائل مختلف، با نگاه به قرآن و بهره‌گيري از کتب تفسيري و تاريخي، هدف اصلي اين پژوهش است. رفتار همه مسلمانان معاصر پيامبر با ايشان در يک سطح نبوده و در مجموع سه تقسيم عمده در اين موضوع وجود دارد: مومنان واقعي، مومنان ضعيف الايمان و منافقان. مومنان واقعي نيز دو دسته هستند: اهل بيت( و غيرمعصومين. اهل بيت( هميشه در سختي‌ها و مشکلات با تمام توان به ياري پيامبر برخاسته و همواره نسبت به ايشان اطاعت محض داشته‌اند. اجابت پيامبر در يوم الدار، از خودگذشتگي براي حفظ جان پيامبر و اجابت پيامبر با بدن مجروح، تنها برخي از شواهد فراوان اين مطلب است که در تاريخ ذکر شده است. دسته دوم از مومنان واقعي هم اگرچه مانند اهل بيت معصوم نيستند، ولي رفتار مناسبي با رسول خدا( داشته‌اند. آن‌ها در شرايط بحراني همراه پيامبر بوده و در مسايل قضايي و احکام نيز پيامبر را تنها مرجع خود مي‌دانستند. همچنين در مسايل اجتماعي و اخلاقي، با اطاعت و دلدادگي به پيامبر، و رعايت آداب معاشرت، کارنامه خوبي از خود بر جاي گذاشته‌اند. اما در اين ميان، رفتار برخي از همسران رسول خدا( موجب رنجش خاطر ايشان گرديده است. مؤمنان ضعيف الايمان، کساني هستند که اعمال نيک و بد را با هم آميخته و در ضمن، به گناهان خود نيز معترف هستند. آنان گاهي در مسايل سياسي و نظامي، احکام اجتماعي و اخلاقي، و قضا، دچار اعمال ناپسندي نسبت به رسول خدا( شد‌ه‌اند. اما بدترين نوع رفتار با پيامبر، از سوي منافقان مشاهده مي‌شود. آنان با ارتکاب اعمال ناشايست، مانند افترا به پيامبر، مخالفت با دستورات ايشان، سوء قصد به جان ايشان، اتهام بي‌عدالتي و توطئه براي اخراج پيامبر از مدينه، کارنامه سياهي از خود به جاي گذاشتند، که نتايجي مانند محروميت از آمرزش، خلود در جهنم و نارضايتي خداوند در دنيا و آخرت گريبان‌گير آنان خواهد بود.