مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

‫پژوهش حاضر در چهار فصل، با هدف تبيين ارکان و اضلاع تلاوت مطلوب قرآن و ديدگاه قرائت پژوهان در اين زمينه به انجام رسيده است. نگارنده پس از کليات و مفاهيم، به ساختار آوايي تلاوت، ساختار معنايي تلاوت و ساختار لحني تلاوت پرداخته است. ساختارشناسي از محوري ترين مباحث و کليد فهم قرآن است. پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم تلاوت قرآن را به صحابه خود آموزش ميدادند و بر فهم آواها، معاني و آهنگ تلاوت تأکيد مي‌کردند. قرائت ناظر به بعد لفظي کلام است و لزوماً دقت در معنا را افاده نميکند؛ برخلاف تلاوت که همزمان با ادا، تدبر در معنا و پيروي در عمل را به همراه دارد. ميتوان براي تلاوت، سه ضلع آوا، معنا و لحن را ترسيم کرد. هرکدام از اين اضلاع، به صورت نظاممند جهت ارائه تلاوت مطلوب به کار گرفته ميشوند. آواهاي تلاوت، به عنوان جزئي از نظام کلي زبان وحي، در تعامل با متغيرهاي ديگر معنا پيدا ميکنند و ارائه تلاوت مطلوب، متوقف بر شناخت آواها و قواعد علمي و عملي آنهاست. تلاوت معنا محور، داراي ارکان ظاهري و باطني است. ارکان ظاهري آن عبارتاند از: واژگان، عبارات و جملهها، سياق کلام، و اسلوبهاي بياني قرآن، و ارکان باطني آن عبارتاند از: خشوع، حزن، سماع، و احساس. دانشهاي مؤثر در هندسه معنايي تلاوت عبارتاند از: دانش لغت، نحو، بلاغت، قرائات، تفسير و وقف و ابتدا. نتيجه اينکه سرشت و روح تلاوت قرآن، بستگي به ميزان فهم قاري از معاني ظاهر و باطن قرآن دارد و تلاوت مطلوب، نيازمند شناخت و تسلط بر ساختار مفهومي الفاظ و ترتيل آنهاست. در پايان، با توجه به بيان قرآن، شيوه تلاوت پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم و معصومان? و قاريان قرآن در طول تاريخ تلاوت، لحن و آهنگ تلاوت مطلوب قرآن بررسي و تحليل شده است. نتيجه پاياني اينکه تلاوت مطلوب قرآن، حاصل ترتيب آواها، مفاهيم و نظم آهنگ قرآن کريم است که هنگام شنيدن، گوش و جان آدمي را بهره‌مند ميسازد.

---

‫از عوامل مؤثر در رشد انسان، خیرخواهی است. خیرخواهی از حقوق متقابل بین افراد انسانی به ویژه مسلمانان می¬باشد. و در همه¬ی زمان¬ها و مکان¬ها باید صورت گیرد. که از سه دیدگاه مهم محور زمانی، فرد محوری و موضوع محوری قابل بررسی می¬باشد. افرادی نظیر خود، خانواده، دوستان، مردم و حاکم؛ موضوعی مانند فرهنگ، سیاست، اخلاق و اجتماعی می¬باشد. برای اجرای خیرخواهی نیازمند کاربرد روشهای درست آن هستیم. سه نوع روش در اینجا قابل بررسی است: قلبی، زبانی، عملی. محبّت کردن به دیگران علاوه بر اینکه خاستگاه خیرخواهی است یک روش قلبی نیز محسوب می شود. همچنین است دعای قلبی و امر به معروف و نهی از منکر قلبی. خیر خواهی زبانی مصادیق گوناگونی دارد، از جمله آن¬ها مشورت دادن، انتقاد کردن که غالباً به وسیله زبان صورت می گیرد، تشویق و تنبیه کردن زبانی، امر به معروف و نهی از منکر زبانی، ارائه و معرفی الگوهای مناسب جهت خیرخواهی می باشند. خیر خواهی عملی نیز نظیر: امر به معروف و نهی از منکر عملی و مدارا کردن در مقابل دشمنان و مخالفان اعتقادی ـ سیاسی، می باشد. از سویی دیگر ممکن است خیرخواهی نیز مانند هر عمل نیک دیگر با موانعی روبرو شود، موانع در دو ناحیه¬ی فاعل و قابل مطرح است. مانع فاعلی خیر خواهی مثل: جهل، حسد، هواپرستی، بخل و سخن چینی می باشد؛ و مانع قبول کردن نظیر جهل، غفلت، خودبرتربینی می¬باشد. آسیبهایی که می¬توانند جلوی تأثیر خیرخواهی را بگیرند به دو قسمت آسیب برای خیرخواهی کننده و آسیب روشی تقسیم می شوند. آسیبهای ناظر به خیرخواه مانند عجب و عمل نصیحت را بزرگ دیدن، ترس از افتادن در ریا؛ و آسیب روشی مثل ریختن آبروی نصیحت شونده به خاطر خیر خواهی و انتقاد از او در مقابل دیگران، افتادن در دام تهمت به دلیل افراط در نصیحت و رعایت نکردن حدود آن، می باشند. خیرخواهی آثار فراوانی را در سطح فردی و اجتماعی باقی می¬گذارد. از جمله¬ی آن¬ها اصلاح اجتماع، رفع عذاب قیامت، داخل شدن به بهشت، ایجاد محبت بیشتر بین انسان-ها و ... می باشد. و نیز قبول نکردن آن پیامدهای شومی مثل هلاکت، افتادن در مکر، حسرت و پشیمانی و تسلط حاکمان ظالم بر جامعه، در پی دارد. همچنین خیرخواهی نکردن باعث از دست دادن عقل و کم شدن رحمت الهی و ... می¬شود. در این پایان نامه این مباحث از دیدگاه متون دینی از جمله نهج البلاغه بررسی شده است. کلید واژه: خیرخواهی، نهج البلاغه، نصیحت، امر به معروف، انتقاد، موعظه