مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

---

---

‫چکيده : تحقيق حاضر، ترجمه و تحقيق کتاب "جنگ و جهاد در قرآن" تأليف آيت‌الله محمدتقي مصباح يزدي است، که ابعاد مختلف جنگ و جهاد در دين اسلام، ويژگي‌هاي آن، ضرورت جنگ و دفاع براي ادامه حيات حکومت اسلامي و جامعه مسلمانان و آثار و برکات جهاد و نيز قلمرو ‌آن بيان مي‌کند. نويسنده در شش فصل با استناد به آيات، روايات و سيره پيامبر اسلام و امام علي( زواياي گوناگون اين موضوع را بررسي کرده است. وي در ابتداي نوشتارش، ضمن تشريح کتاب مذکور و موضوع مهم جهاد در اسلام، شيوه بحث استاد مصباح يزدي در تلفيق مباحث عقلي و نقلي در باب جهاد را مي‌ستايد. آن‌گاه در فصل اول کلياتي از جنگ و جهاد و واژه‌هاي به کار رفته در قرآن کريم در اين زمينه ارائه گرديده و وجوب قتال در راه خدا از قرآن استخراج شده است. در اين فصل همچنين نگارنده اثبات مي‌کند جنگ و جهاد يک پديده اتفاقي نيست، بکله اصول و نظام خاص خود را دارد و بايد از لحاظ تکويني نيز در جنگ و جهاد بسيار دقت ورزيد؛ زيرا اين مسأله از بدو خلقت انسان و همزاد تاريخ خود انسان بوده، فروع مختلفي را در بر دارد. وي در فصول بعدي کتاب مذکور، پديده جنگ، جهاد و دفاع را از جنبه فقه و شريعت اسلامي وارسيده و ضرورت دفاع از دين خدا و مظلومان را مسأله‌اي فطري و ساري و جاري در همه اديان قبل از اسلام دانسته و نبردهاي بني‌اسرائيل براي تصرف فلسطين، جنگ طالوت و جالوت، جنگ‌هاي ايران و روم و جنگ‌هاي متعدد نام برده شده در قرآن را دليلي بر اين مدعا ارزيابي مي‌کند. شيوه‌هاي پرورش مجاهدان در راه خدا و القاي اين مطلب مهم به آنان که: به هيچ وجه از مردن نهراسند و مرگ در راه خدا (شهادت) را آغاز زندگي حقيقي بدانند؛ همچنين مسأله امدادهاي غيبي خداوند به گروه مؤمنان در جنگ‌هاي سخت و شرايط کمک خدا به آنان، از ديگر مندرجات مهم کتاب مذکور محسوب مي‌شود. که با رويکردي قرآني ارائه گرديده است.

‫پژوهش پیش رو با عنوان «خیر و برکت در قرآن و روایات» به بررسی جنبه های مختلف «خیر» و «برکت» در آیات قرآن و روایات معصومین(علیهم السلام) می پردازد. از مهمترین مسائل فرهنگ بشری «خیر» و «برکت» است که همه انسان ها با هر عقیده و اندیشه دینی، خواستار وجود این دو امر در زندگی خود هستند، و پیوسته در پی زمینه سازی تحقق آنها و رفع موانع پیش روی آنها هستند. از سوی دیگر اسلام نیز چیزی نیست جز دعوت به خیر و رساندن برکت به انسان ها و راهنمایی و فراهم نمودن شرایط حصول و نشان دادن موانع آنها به بشر. به همین جهت در بررسی که به عمل آمد، شاهد استعمال مکرر «خیر» و «برکت» و مشتقات آنها در آیات نورانی قرآن کریم و روایات روشنگر معصومین(علیهم السلام) در زمینه های مختلف اعتقادی، اخلاقی، عملی، سیاسی، اجتماعی و ... بودیم. این موضوع ما را بر آن داشت تا با بررسی پیرامون این دو واژه در تفاسیر و کتب معتبر روایی بتوانیم تحقیقی در حد توان جهت آشنایی هرچه بیشتر با جنبه های مختلف این دو موضوع مهم(از اسباب و علل و مصادیق تا موانع رسیدن به آنها) ارائه نماییم. تحقیق پیش رو شامل سه بخش می باشد که هر بخش نیز به تعدادی فصل با عناوینی که در ذیل می آید تقسیم شده است: بخشِ اول مربوط به کلیات تحقیق می باشد که به دو فصلِ 1- مباحث مقدماتی( تبیین موضوع، پیشینه موضوع، و ...) و 2- مفهوم شناسی( واژه های خیر و برکت و مترادفات آنها) تقسیم می شود. بخشِ دوم تحت عنوان بررسی خیر در قرآن و روایات طی پنج فصلِ 1- شناخت خیر 2- اسباب و مصادیق خیر 3- آثار خیر 4- برترین ها 5- موانع خیر به تحلیل و بررسی پیرامون موضوع می پردازد. بخش سوم که آخرین بخش این پژوهش می باشد به بررسی برکت در قرآن و روایات می پردازد. این بخش شامل سه فصل می باشد که در آنها به بررسی 1- شناخت برکت 2- اساب و مصادیق برکت 3- موانع برکت پرداخته ایم. در پایان باید به این نکته اشاره نمود که همه ارزش های اعتقادی و اخلاقی و عملی، و همه آنچه در زمین و آسمان در اختیار انسان ها قرار دارد، دارای خیر و برکت هستند. و اگر در متون اسلامی به برخی از موارد به عنوان مصادیق و صفات و کارهای با خیر و با برکت اشاره شده بدان معنی نیست که سایر موارد نیکو و پسندیده نیستند، بلکه از آن جهت است که این موارد از خیر و برکت بیشتری برخوردار هستند. لازم به ذکر است همان گونه که ارزش های اعتقادی، اخلاقی و عملی در بوجود آمدن خیر و برکت مؤثرند، ضدّ ارزش ها نیز در از بین رفتن خیر و برکت نقش بسیار مهمی دارند. پس باید آنها را شناخت و از آنها دوری نمود تا گرفتار عواقب سخت آنها نشویم و با دست خود خیر و برکت را از زندگی نبریم. روش تحقیق: گردآوری مطالب به صورت کتابخانه ای و بررسی و جمع آوری مطالب از کتب معتبر تفسیری و روایی بوده است. کلید واژه ها عبارتند از: قرآن، روایات، خیر، برکت، بِر، حسنه.