مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

پژوهشی در زمینه دیدگاه‌های خواجه نصیرالدین طوسی در مورد آرای ابن‌سینا کتاب اشارات خویش در مورد وجود و علل آن است. در این نوشتار که به عنوان منبع درسی برای دانشجویان رشته‌های فلسفه و الهیات در مقطع کارشناسی ارشد تدوین شده است، به ترجمه و شرح نمط چهارم از شرح اشارات خواجه نصیرالدین طوسی با هدف آسان نمودن یکی از متون اصلی و مشکل حکمت اسلامی، پرداخته شده و دیدگاه ابن‌سینا در زمینه احکام وجود و ماهیت و اقسام و علل وجود در جهان هستی، مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. نویسنده نخست به معرفی اجمالی خواجه نصیرالدین طوسی و نقش وی در تبیین مسایل مهم فلسفه و کلام اسلامی پرداخته و پس از به بررسی و شرح نمط چهارم از شرح اشارات ایشان پرداخته است. وی در این زمینه به بحث در مورد علل وجود، علل ماهیت، اقسام وجود اعم از ممکن الوجود و واجب الوجود، رابطه علت با وجود و ماهیت، اثبات وجود موجودات نامحسوس، رابطه بین علت و معلول، اثبات توحید ذاتی واجب الوجود، اثبات وجود مجردات، براهین مربوط به وجود حق‌تعالی و صفات او و اثبات بساطت وجود برای پرداخته است.

در کتاب حاضر بيان مي‌شود که برنامه درسي حکمت بنيان که متأثر از مباني فلسفي (معرفت‌شناختي، وجودشناختي، خداشناختي جهان شناختي، انسان‌شناختي، معادشناختي، ارزش شناختي) صدرالمتألهين شيرازي است به‌عنوان يک سند پيچيده فرهنگي و کانون مهم به انسجام و انتظام ديني، فرهنگي، اخلاقي و اجتماعي جامعه دانشگاهي کمک مي‌کند و در جهت بهبود کيفيت زندگي و حفظ و پويايي و نشاط دانشگاه و براي خود مسئوليت‌هايي قائل است. اين برنامه همچنين به‌عنوان هسته پيشتاز تحولات عمل با کرده و از طريق آموزش حکمت و رصد تغييرات اجتماعي و فرهنگي، به‌ويژه در عرصه علم و فناوري جامعه دانشگاهي را براي تسلط بر رويدادهاي مهم آينده توانمند و مهيا مي‌کند.

در کتاب حاضر بيان مي‌شود که غالب مکاتب فلسفي متأثر از يونان، عقل را سکولار مي‌دانند و بي‌نياز از وحي اما عقل نه سکولار است و نه بي‌نياز از وحي. به همين دليل محصولش حکمت ايماني است. عقل و وحي هر دو نورند و دومرتبه از تجليات و فيض يا حکمت حکيم مطلق. چون سرچشمه حکمت، نور مطلق است، هرچه انسان به او نزديک‌تر باشد عاقل‌تر و حکيم‌تر است و حکمت او قوي‌تر و برتر. حکمت ايماني يعني حضور عقل به‌عنوان مرتبه پايين‌تري از نور در محضر مرتبه بالاتري از نور يعني نبي، که به زبان ساده همان حکم عقل است به‌ضرورت پيروي از حکيم اعلم برخوردار از برهان قاطع. اين است تفاوت حکمت ايماني با فلسفه يوناني به‌عنوان سرچشمه مکاتب عقلاني معاصر و تفاوت حکماي مسلمان با ساير فيلسوفان.