جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

صحيفة الإمام الرضا‌ عليه‌السلام، مجموعه رواياتى است كه امام رضا عليه‌السلام از اجداد طاهرينش از حضرت رسول خدا صلى‌اللّه‌عليه‌وآله‌و‌سلم روايت كرده‌اند. صحيفة الرضا از کتاب‌هاى معتبر شيعه و از اصول اوليه به شمار مى‌آيد و علما و فقهاى بزرگ شيعه اهتمام خاصى براى نقل و روايت آن داشته‌اند. اين كتاب را احمد بن عامر طائى در سال 194 هجرى در شهر مدينه از امام رضا عليه‌السلام روايت كرده است.وى از نسل وهب بن عامر است كه در كربلا همراه امام حسين‌ عليه‌السلام به شهادت رسيد.پدر او نيز در جنگ صفين در يارى حضرت علی‌ عليه‌السلام به فيض شهادت رسيده است. كتاب صحيفة الرضا عليه‌السلام نزد علماى شيعه از اعتبار فراوانى برخوردار است و از اصول چهار صد گانه اوليه بشمار مى‌آيد و از منابع مهم كتاب‌هاى روايى شيعه مانند: کتاب‌هاى شيخ صدوق چون توحيد و عيون اخبار الرضا عليه‌السلام شمرده مى‌شود. از جمله بزرگانى كه اين كتاب را روايت كرده‌اند شيخ صدوق، نجاشى، شيخ سجستانى و شيخ طبرسى را مى‌توان نام برد. كتاب در نظر اهل سنت علاوه بر علماى شيعه، علماى اهل تسنن نيز اهمّيت زيادى براى نقل اين كتاب قائل شده‌اند مانند: 1 - ابومحمدحسنبن ابى حنيفه جمشادى، 2 - اسماعيل بن احمد بن حسين بيهقى، 3 - قاضى ابن ابى النجم، 4 - ابن عساكر و.... اين كتاب احاديث جالبى درباره توحيد، علم، عبادات و احكام، تفسير، فضايل حضرت رسول خدا صلى‌اللّه‌عليه‌وآله‌و‌سلم و اهل‌بيت آن حضرت (حضرت على، فاطمه حسن و حسين صلوات‌الله‌عليهم)، اخلاق و آداب، خوردنى‌ها و آشاميدنى‌ها، طب و نكات بهداشتى را در بر دارد

خداوند سبحان پیامبران بزرگوار خود را برای هدایت مردم فرستاده است: {و ما در هر امتی رسولی فرستادیم که خدا را بپرستید و از ظالم بپرهیزید و از آنان کسانی هستند که خداوند آنها را هدایت می کند آن ها ضلالتی بر او وارد شده است، پس در زمین سیر کن و بنگر که عاقبت تکذیب کنندگان چگونه بوده است و برای آنان سرپرستان و وصیانی قرار داد تا در طول زندگی و پس از مرگشان جانشین آنان شوند. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله آخرین پیامبر از سلسله انبیاء است و در زمان حیات خود اعلام کرد که اوصیانی دارد که جانشینان او و امامان و رهبران امت او پس از او هستند. . هر چند پیامبر اکرم(ص) بعد از خود امر ولایت و امامت را روشن و تصریح کرد، اما امت در امر خلافت از مسیر صحیح منحرف شدند و مستحقان خلافت و امامت یعنی خاندان پیامبر(ص) را از خود بیگانه کردند. ). ملت بر اثر انحراف از راهی که پیامبرش به او نشان داده بود، ضربه سختی خورد و متفرق، پراکنده، ضعیف و ضعیف شد. اما ائمه اهل بیت علیهم السلام تلاش خود را در جهت اصلاح امت جدّشان (علیه السلام) رها نکردند، بلکه به تلاش خود برای اصلاح فهم دین حق ادامه دادند عقاید و عقاید و احکام و اینکه چه کسی به امر خلافت و امامت سزاوارتر است. امام صادق علیه السلام ششمین امام از سلسله دوازده امامی است که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله از آنها به عنوان خلفای پس از خود یاد کرده است. همچنین فرزند صالحش امام هفتم موسی الکاظم علیه السلام و کاظم علیه السلام فرزند امام هشتم علی بن موسی الرضا علیه السلام . در این پیام روش شناسی امام صادق، کاظم و الرضا علیهما السلام در مقابله با سلاطین ظالم، اصلاح امت اسلامی و تبیین دین حق، روشن شد.

پژوهش حاضر با عنوان «بررسی تاریخی نفرین‌های ابناء الرضا علیهم‌السلام (مخاطبان، علل نفرین و سرانجام نفرین‌شدگان)» سامان یافته است، چون در تاریخ بعضی از افراد را امامان نفرین کرده اند اینجا ما در قبال بیان مصادیق نفرین ،علتهای نفرین و سر انجام نفرین شدگان هستیم، با هدف واکاوی جایگاه تاریخی و کلامی نفرین‌های صادر شده از سوی امامان جواد، هادی و عسکری علیهم‌السلام نوشته شده است واین پژوهش نشان داد که نفرین‌های ابناء الرضا علیهم‌السلام نه واکنش‌های فردی و احساسی، بلکه ابزارهایی هدایت‌گر، تربیتی و اجتماعی بوده‌اند که در خدمت پاسداری از اصالت مکتب تشیع و اثبات حقانیت امامت قرار داشته‌اند. این تحقیق با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه‌ی منابع تاریخی و روایی معتبر انجام شده و تلاش نموده است تا ضمن تبیین مفاهیم کلیدی نفرین، لعن و سرانجام، مصادیق مختلف این پدیده را شناسایی و تحلیل نماید. یافته‌های پژوهش نشان داد که نفرین‌های ابناء الرضا علیهم‌السلام در سه حوزه‌ی اصلی قابل بررسی است: نفرین به قتل، نفرین به لعن و نفرین به بیماری و ذلت. بررسی نمونه‌های تاریخی نشان داد که مخاطبان این نفرین‌ها اغلب از میان غالیان، مدعیان دروغین، منحرفان عقیدتی و مخالفان سیاسی بودند که با رفتار و اندیشه‌های خود تهدیدی جدی برای کیان اعتقادی و اجتماعی جامعه‌ی شیعه به شمار می‌رفتند. علل صدور نفرین نیز در اغلب موارد به تلاش این افراد برای تخریب باورهای اصیل دینی، ایجاد انحراف در اعتقادات شیعی و ظلم و خیانت‌های آشکار بازمی‌گشت. نتایج تحقیق حاکی از آن است که نفرین‌های ابناء الرضا علیهم‌السلام غالباً با تحقق عینی همراه بوده و سرانجام نفرین‌شدگان به مرگ، رسوایی، بیماری یا ذلت منتهی گردیده است. این امر افزون بر تثبیت باور شیعیان به کرامت و جایگاه الهی امامان، مرزبندی اعتقادی روشنی میان جریان حق و باطل ایجاد کرده و نقش مهمی در حفظ انسجام جامعه‌ی شیعه در برابر بحران‌های سیاسی و فکری داشته است.

با تمرکز بر حوزه های مختلف استنادات قرآنی امام رضا می توان روشهایی را که امام برای اثبات مبانی حقه شیعه با استناد به قرآن کریم به کار برده اند بهتر شناخت و نیز با فضایل قرآنی خاندان عترت آشنا گردید. گونه های مختلف استنادات قرآنی امام در کتاب عیون اخبار الرضا مواردی همچون بیان علوم قران که خود ناظر بر مباحث علوم قرانی و دانش های فهم قرآن همچون محکم و متشابه ، شأن نزول و سبب نزول،بیان آیات الاحکام و نیز تفسیر قرآن به سنت و استدلال کلامی را شامل می شود. روش شناسی این گونه استنادات و استدلال ها می تواند بهره ما را از فهم کلام خداوند توسط کلام امام رضا بهتر و بیشتر کند و مجموعه ای غنی از روش شناسی استنادات قرآنی امام هشتم در اختیار مشتاقان و قرآن دوستان قرار دهد و استفاده و بهره مندی از کتاب شریف عیون را سهل تر گرداند.

با سقوط ساسانیان و تسلط سیاسی اعراب مسلمان بر ایران دوره جدیدی در ایران آغاز شد که به‌تدریج در آن اسلام به دین رسمی این دیار تبدیل شد. تشکیل خلافت عباسی در سال 132 هـ.ق و توجه زیاد آنها به ایران و ایرانیان از یک سو و عواملی دیگر چون اسکان قبایل عربی، داعیان عباسیان، مبلغان مذهبی، فعالان فرقه‌های مختلف اسلامی موجب گسترش اسلام در ایران شد. مهاجرت و حضور سادات و علویان در ایران از عوامل موثر آشنایی ایرانیان با فرهنگ اسلامی بود. امام رضا (ع) در سال 201 هـ.ق به خواست مامون عباسی به ایران وارد شد و در پی این اتفاق بر آشنایی ایرانیان با فرهنگ اسلام و علوم اسلامی افزوده شد. پژوهش تاریخی حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و گردآوری کتابخانه‌ای در پی پاسخ به این پرسش است که حضور امام رضا (ع) در ایران چگونه موجب آشنایی ایرانیان با فرهنگ و علوم اسلامی شد؟ حضور امام رضا (ع) به‌عنوان چشمه اصیل فرهنگ اسلامی اولاً باعث شد تا گروه کثیری از ایرانیان برای اولین‌بار چهره‌ای از اسلام واقعی را ببیند. سیره نظری و عملی امام رضا (ع) مانند مهربانی و عطوفت ایشان، صداقت و دانش بی‌کران آن حضرت زمینه گرایش ایرانیان به اسلام را فراهم کرد. به نظر می‌رسد جایگاه معنوی بالایی که امام رضا (ع) در نظر ایرانیان داشت باعث شد تا ایرانیان به پیروی از ایشان به سمت علومی چون حدیث، کلام و پزشکی علاقه بیشتری نشان داده باشند. مهم‌ترین نقش امام رضا در آشنایی ایرانیان با فرهنگ اسلامی، آشنایی با تشیع و شعائر و مولفه‌های آن به‌خصوص امامت بود و در تغییر دیدگاه سیاسی ایرانیان در مورد عباسیان مؤثر افتاد. همچنین بارگاه مطهر ایشان محلی شد که ایرانیان روزانه اعمال عبادی را در آن به جا آورده و تقرب الهی را در آن جستجو می‌کردند.

انسان از دیرباز به خاطر حب ذاتی که در وی وجود دارد همواره در پی کسب منفعت برای خود بوده و مدام به دنبال راهی می‌گردد که تمام کمالات را به دست آورده و در بهترین شرایط ممکن به امور زندگی خود بپردازد و در مقابل، تمام تلاش و همت خود را بر آن داشته تا خود را در مقابل عواملی که وی را در معرض سختی قرار می‌دهد مصون نگاه دارد. اما از آنجایی که انسان دارای بعد مادی و معنوی می‌‌باشد، تلاش‌های وی محدود به امور دنیوی نشده و سعی می‌نماید تا راهی را برای به دست آوردن کمال سعادت در آخرت نیز بیابد. برای نایل آمدن به این منظور اولین گام شناخت دقیق عوامل سعادت و کمال و راهی برای رسیدن به آن می‌‌باشد. از آنجایی که شناخت کامل آخرت از دسترس انسان‌ها خارج است، لذا ناگزیر باید به دنبال افرادی بود که با عالم وحی در ارتباط بوده و بتوانند راه‌های نیل به کمال را مشخص نمایند. گام دوم، شناخت عواملی است که می‌تواند منجر به سقوط انسان از مراتب والای انسانی و معنوی شده و عرصه را بر فرد تنگ نماید. لذا علاوه بر شناخت سعادت و عوامل رسیدن به آن، چاره ای جز شناخت شقاوت و عوامل آن نیست تا مبادا ارتکاب هریک از آنها موجب حبط سایر اعمال گشته و تلاش‌های انسان در طول زندگانی را تحت تاثیر خود قرار دهد. لذا این پایان‌نامه در تلاش است با روش تحلیل مضمون به عنوان روشی نوین که به کشف ارتباط داده‌های کیفی می‌‌پردازد، عواملی را که توسط امام رضا (علیه‌السلام) در صحیفه رضویه به عنوان عوامل شقاوت معرفی شده است مورد بررسی قرار دهد. با بررسی‌های انجام شده و استخراج 100 مضمون پایه و 3 مضمون فراگیر، پرتکرارترین عوامل تاثیرگذار در شقاوت انسان از منظر امام رضا(علیه‌السلام) به ترتیب رذیلت های اخلاقی، ضلالت و شرک معرفی شده است.

موسوعة كلمات‌ الإمام‌ الرضا علیه‌السلام، اثر گروه حدیث پژوهشکده باقرالعلوم(ع) سازمان تبلیغات اسلامی، مجموعه‌ای است از سخنان و سیره امام رضا علیه‌السلام، از تمام منابع و احادیث منسوب به ایشان. کتاب موسوعة كلمات‌ الإمام‌ الرضا علیه‌السلام، از مجموعه پروژه تحقیقاتی سخنان چهارده معصوم علیهم‌السلام است که پژوهشکده باقرالعلوم علیه‌السلام برای دسترسی به مجموعه کاملی از سیره امام رضا علیه‌السلام، از تمام منابع، گفتار و کردار و احادیث منسوب به حضرت را در دو جلد و هشت باب (عقاید، مناقب و سیره، قرآن، احکام، طب، اخلاق و آداب، نوشته‌ها و ادعیه و زیارات)، به زبان عربی تدوین کرده است.

موسوعة كلمات‌ الإمام‌ الرضا علیه‌السلام، اثر گروه حدیث پژوهشکده باقرالعلوم(ع) سازمان تبلیغات اسلامی، مجموعه‌ای است از سخنان و سیره امام رضا علیه‌السلام، از تمام منابع و احادیث منسوب به ایشان. کتاب موسوعة كلمات‌ الإمام‌ الرضا علیه‌السلام، از مجموعه پروژه تحقیقاتی سخنان چهارده معصوم علیهم‌السلام است که پژوهشکده باقرالعلوم علیه‌السلام برای دسترسی به مجموعه کاملی از سیره امام رضا علیه‌السلام، از تمام منابع، گفتار و کردار و احادیث منسوب به حضرت را در دو جلد و هشت باب (عقاید، مناقب و سیره، قرآن، احکام، طب، اخلاق و آداب، نوشته‌ها و ادعیه و زیارات)، به زبان عربی تدوین کرده است.