جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

‫دو روش تفسير ترتيبي و موضوعي اگرچه مورد توجه مفسران قرآن کريم بوده است، اما علماي فريقين با رويکرد تطبيقي کمتر به اين مقوله پرداخته‌اند. پژوهش حاضر کوشيده است تا سوره تحريم را با رويکرد تطبيقي و با استفاده از مهم‌ترين کتب تفسيري فريقين، بررسي نمايد. سوره تحريم از سوره‌هاي ممتحنات است، که بر اساس ترتيب نزول سوره 107 قرآن بوده، و در سال دهم هجرت در مدينه نازل شد. آيات نخستين اين سوره به ماجراي پيامبر و همسران آن حضرت اشاره نموده، و برخورد شديدي با اين ماجرا دارد؛ زيرا پيامبر را مورد عتاب قرار مي‌دهد، که در واقع اين عتاب به برخي از همسران آن حضرت باز مي‌گردد که سرّ آن حضرت را افشا نموده بودند. آن‌ها با افشاي سرّ، از خط مستقيم خارج شده و به‌سوي باطل رفته، و با همدستي عليه آن حضرت، موجبات آزار پيامبر را فراهم ساختند، که از نظر قرآن، جزء گناهان کبيره است. درباره ماهيت اين سرّ اگرچه اختلاف نظر وجود دارد، اما فريقين اتفاق نظر دارند که مخاطب قرآن، عايشه و حفصه بوده‌اند. مراد از صالح‌المؤمنين نيز در اين آيات، امام علي( است. از ديگر آيات اين سوره نيز استفاده مي‌شود که مؤمنان در برابر خويش و خانواده خود مسئول بوده و مي‌توانند خانواده خود را با تربيت صحيح و آموزش احکام دين، از عذاب حفظ کنند. همچنين در اين سوره نسبت به جهاد در برابر کفار و منافقان، و توبه از گناهان تذکر داده شده است. نکته ديگر آن است که زن و مرد از لحاظ رسيدن به مقام قرب الهي يکسان بوده، و هرکدام مي‌تواند مقامات والاي انساني را کسب نمايد. همان‌طوري که بعضي از مردان با خودسازي و تقوا توانسته‌اند فرشته الهي را مشاهده کنند، و با او صحبت نمايند، بعضي از زنان هم به اين مقام رسيده‌اند، که در اين زمينه قرآن به داستان مريم( اشاره مي‌کند.

‫تحقيق حاضر، ترجمه کتاب تجلي اثر چيتيک است، که به تشريح انواع ظهور و تجلّي اسما و صفات الهي در اولياي او مي‌پردازد و ديدگاه فلاسفه و عرفاي مسلمانان را در اين زمينه انعکاس مي‌دهد. نويسنده با استفاده از قواعد و آموزه‌هاي فلسفه و عرفان اسلامي، مانند وحدت و کثرت، قوس نزول و صعود، قاعده الواحد و ويژگي‌ها و احکام اسما و صفات الهي به بيان ابعاد مختلف و شرايط تجلي اسما و صفات در خلايق پرداخته است. وي نخست ضمن تبيين مسأله وحدت وجود از منظر فيلسوفان و عارفان مسلمان، معناي تجلي و ظهور و منشأ آن، اقامه برهان بر وجود واجب و توجيه کثرت در وحدت، وحدت شخصيه وجود از ديدگاه ابن عربي را شرح مي‌دهد. آن گاه به تفسير اسما و صفات الهي، مانند علم الهي، نفس رحماني و ديدگاه فلاسفه در اين زمينه پرداخته و رابطه بين اسما وصفات الهي و معناي دوام فيض و تجديد تجلّي بر موجودات را بررسيده و بر اين اساس مفهوم تجلي و ظهور اسما و صفات الهي در عالم دنيا، برزخ و قيامت را از منظر فيلسوفان و عارفان مسلمان بررسي مي‌کند. بخش‌هاي ديگر اين نوشتار به تبيين موضعگيري ابن عربي در مقوله اسامي خدا، نسبت بين وجود و عدم، تنزيه و تشبيه الهي، انواع معرفت، کمال انساني، ماهيت عالم برزخ و مباني و اصول حاکم بر جهان هستي پرداخته و رابطه خداوند با عالم، رابطه آفاق و انفس، ماهيت عالم ارواح، مفهوم شعاير الهي از ديدگاه او و ساير عرفاي مسلمان را شرح داده است. نويسنده اعتقاد دارد ظهور و تجلي الهي همواره در حال وقوع بوده و اگر اين مهم صورت نپذيرد، ادامه حيات در جهان هستي به خطر مي‌افتد. وي ديدگاه‌هاي عارفان مسلمان در اين زمينه و اختلاف نظر آنان در ظهور و تجلي را نيز بيان مي‌کند. تأکيد نويسنده بر ديدگاه‌هاي محيي‌الدين عربي در دو کتاب فتوحات مکيه و شرح فصوص‌الحکم است.