جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

رسالت اصلی پیامبران الهی، تربیت دینی بشر بوده است که تمامی ابعاد وجودی انسان را در بر میگیرد و به عنوان جامع ترین نوع تربیت شناخته میشود. این تربیت در دو معنای محتوایی (متکی بر دین) و هدفمند (در خدمت اهداف دین) قابل تعریف است. آیت الله مجتبی تهرانی(ره) با تمرکز بر مفهوم «ادب» به عنوان محور تربیت دینی، آن را به دو قسم «ادب الهی» (برآمده از وحی) و «ادب انسانی» (مبتنی بر عقل عملی) تقسیم میکند. از نگاه ایشان، ادب الهی، که با ابعاد انسان (عقل، قلب و نفس) همسو است، معیار اصلی سنجش ارزش های انسانی و انعکاس دهنده اهداف وجودی اوست.این پژوهش با روش توصیفی-استنتاجی و با تمرکز بر «نظریه ادب الهی»، در پی استنتاج اهداف، اصول و روش های تربیت دینی از اندیشه های ایشان است.

یافته‌ها، حاکی از آن است‌که نظام تربیت اخلاقی از نگاه وی حاوی بنیان‌ها، اهداف، اصول و روش‌های خاصی در چهار محیط خانوادگی، آموزشی، رفاقتی و شغلی است. در این تحقیق، بنیان‌های انسان‌شناختی تربیت اخلاقی، شامل 1- فطرت الهی، 2- غیرت، 3- تربیت پذیری تدریجی انسان، 5- سریع الفساد بودن، 6- اجتماعی بودن، 7- هجده سالگی؛ اوج دریافت، 8- قصدی نبودن عنوان تربیت، 9- آسان بودن، 10-اثرگذاری احسان، 11- اثرگذاری ظاهر والدین، 12- پایدار بودن پیوند خدا محور، 13- اثرگذاری محیط‏های شغلی بر اخلاق انسان، 14- تاثیر همکار بر اخلاق انسان و 15- تاثیر مراجعین بر اخلاق انسان؛ و اهداف تربیتی، شامل 1-مودب شدن به آداب الهی،2-سالم نگاه داشتن فطرت الهی، 3-رشد مربی به موازات رشد متربی، 4-ارتقاء سطح اخلاقی اجتماع و 5-رسیدن به حفظ ظواهر شرعی است. اصول تربیت اخلاقی درچهار محیط نام‌برده به قرار زیر است: الف- در محیط خانوادگی، 1- تربیت الهی فرزند، به‌جای تامین صرفا مادی او، 2- پیش‌دستی در تربیت، 3- اسوه حسنه بودن والدین، 4- پرورش حیا در همه ابعاد، 5- نهی از تربیت در حالت خشم، 6- شروع تربیت اخلاقی از ظاهر، 7- مرحله‌مندی تربیت اخلاقی تا سن بیست و یک سالگی، و ب- در محیط آموزشی، شامل 1- تقدّم تربیت مربی بر تربیت متربی، 2- دقت در انتخاب محتوای آموزشی و 3-تقدم تربیت رفتار بر تربیت با زبان، و ج- در محیط رفاقتی، شامل 1- دقت در انتخاب دوست و 2- پرهیز از دوستی با دشمنان خدا، و د- در محیط شغلی، شامل 1- دقت در انتخاب نوع شغل، 2- دقت در انتخاب محیط‌کار، 3- دقت در انتخاب همکار و 4- مراقبت در تاثیرپذیری از مراجعین؛ روش‌های تربیت اخلاقی در چهار محیط نام‌برده به قرار زیر است: الف- محیط خانوادگی شامل 1- تلویحی یا تعریضی بودن برخورد تربیتی، 2- تکرار اعمال پسندیده، 3- انجام کار خیر توسط کودک، 4-آموزش کسب اجازه به کودکان و 5- جدا سازی بسترها از ده سالگی، ب- در محیط آموزشی، دقّت در انتخاب معلم؛ ج- در محیط رفاقتی، روش اختبار و د- در محیط شغلی، شامل 1- یک‌جا بودن شهر محیط کار با زندگی و 2- عدم برخورد با مراجعه کننده جنس مخالف، است.