جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

به منظور مقایسه سبکهای یادگیری دانش آموزان (قوی و ضعیف، دختر و پسر، پایه پنجم ابتدایی و پایه سوم راهنمایی) شهر تهران و تعیین رابطه میان سبکهای یادگیری و پیشرفت تحصیلی 512 دانش آموز دختر و پسر که در شانزده کلاس در سال تحصیلی 80-81 در مدارس راهنمایی (پایه سوم) و ابتدایی (پایه پنجم) شهر تهران به تحصیل اشتغال داشتند به صورت نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب گردیدند. ابزار به کار رفته سیاهه سبکهای یادگیری دان، دان و پرایس (1997) بود. این ابزار دارای 104 عبارت در مورد ترجیحهای یادگیری است و به چهار دسته محرک (فیزیولوژیکی، هیجانی، محیطی و جامعه شناختی) تقسیم می شود. بعد از ترجمه کردن آنها به زبان فارسی، مقایسه متن ترجمه شده با متن اصلی این پژوهش روی دانش آموزان به صورت گروهی اجرا گردید. تحلیلها با استفاده از روشهای آماری تحلیل واریانس چند متغیری، رگرسیون چندگانه و آزمون تی مستقل انجام شدند. نتایج زیر به دست آمد:1.  میان الگوی پاسخ دانش آموزان دختر و پسر به عناصر سیاهه سبکهای یادگیری تفاوت وجود دارد.2.  میان الگوی پاسخ دانش آموزان پنجم دبستان و دانش آموزان سوم راهنمایی تفاوت وجود دارد.3.  میان الگوی پاسخ دانش آموزان قوی و دانش آموزان ضعیف تفاوت وجود دارد.4.  میان عناصر سبکهای یادگیری و پیشرفت تحصیلی رابطه وجود دارد.

این مقاله با توجه به نقش برجسته تحقیقات تربیتی در شناخت و هدایت فرآیند تربیت، به منظور زمینه سازی با هدف ایجاد تحول در روش شناسی متداول در این عرصه، به بررسی انتقادی الگوی خاصی می پردازد که بر روند کنونی تحقیقات تربیتی مسلط است. بنابراین طرحواره کلان، پژوهش تربیتی تنها با بهره گیری از منابع معرفتی بشری (مانند عقل و تجربه) صورت می پذیرد و «تعالیم دینی» در هیچ یک از مراحل تدوین و اعتباربخشی به نظریات تربیتی و کاربست آنها نقش ندارند. التزام به این نوع «تباین معرفتی با تعالیم دینی» در عرصه پژوهش تربیتی، به تکوین نظریه های تربیتی با محتوا و قالبی کاملا غیر متاثر از تعالیم و ارزشهای دینی انجامیده است. این نوشتار با تلقی «تعالیم دینی» به مثابه منبع معرفتی مستقل، برای ارایه برخی حقایق و واقعیتهای مهم به ویژه در زمینه تعلیم و تربیت، اتکای تحقیقات تربیتی بر «الگوی تباین» را امری مساله ساز می داند. تحلیل و نقد این الگو بر ضرورت تحول در روش شناسی رایج در تحقیقات تربیتی و لزوم یافتن الگویی جایگزین برای آن تاکید می کند. در مقاله حاضر به منظور ارزیابی انتقادی الگوی تباین و تضعیف سیطره آن بر روش شناسی پژوهش تربیتی، مهمترین مبانی فلسفی و کلامی این الگو شناسایی شده اند که عبارتند از: اومانیسم معرفتی، اثبات گرایی، کثرت گرایی تباینی، تحویل دین به امری غیرشناختی و سکولاریزم. سپس با مروری بر انتقادات قابل توجه مطرح نسبت به این مبانی، تردیدپذیری و ضعف آنها تبیین شده است. بنابراین، نه تنها می توان به جای «الگوی تباین» از الگویی دیگر برای روش شناسی تحقیق تربیتی سخن به میان آورد؛ بلکه در صورت طراحی چنین الگویی بر مبنای امکان ارتباط معرفتی با تعالیم دینی، باید روند فعلی پژوهش تربیتی، هم در سطح نظری و هم در عرصه کاربردی، مورد بازنگری و اصلاح قرار گیرد.

ترک تحصیل، تکرار پایه، افت کیفی و اخراج از مدرسه از نمونه های بارز شکست تحصیلی هستند که در بیشتر کشورها، به نوعی عمومیت دارد. این مساله با توجه به شرایط مختلف اجتماعی، جمعیتی، خانوادگی، آموزشگاهی و چارچوب نظام های آموزشی کشورهای گوناگون از دیدگاههای متفاوت مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. از آن جا که شکست تحصیلی نتیجه عوامل گوناگون چون ساختار نظام آموزشی، روش های آموزش، برنامه های درسی، فعالیت ها و برنامه های آموزشی، عوامل فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و روانی- جسمانی است، بررسی این پدیده مستلزم دقت نظر و ارزیابی ریشه ای عوامل متعدد است. افزایش میزان افت تحصیلی ناشی از عوامل ذکر شده، زنگ خطری است برای تشکیل سرمایه های انسانی و اقتصادی جامعه و مانعی است برای برخورداری جامعه از بخشی از نیروهای توانمند و با استعداد که فرصت بالیدن را به دست نمی آورند. موضوع شکست تحصیلی و خروج پیش از موعد دانش آموز از نظام آموزش رسمی، مساله ای مهم برای بیشتر نظام های آموزشی، به ویژه در کشورهای در حال توسعه است. یافتن عوامل ایجاد کننده این پدیده و در کنار آن اتخاذ استراتژی مناسب برای برطرف کردن یا کاهش آن به طریقی اصولی و تکیه بر ارتقای خود به خود دانش آموز از اهمیت برخوردار است.این مقاله در جهت تبیین عوامل موثر بر شکست تحصیلی، با نگاهی دوباره به مطالعات انجام شده به بررسی مفهوم شکست تحصیلی و ابعاد آن می پردازد. مقاله به بررسی روند پدیدایی مفهوم شکست تحصیلی، شناسایی دقیق عوامل موثر بر شکست تحصیلی و تاثیر دو دسته عوامل بیرونی و درونی آموزش و پرورش می پردازد و به چند نتیجه گیری اساسی می رسد و پیشنهادهایی را در ارتباط با دو دسته عوامل درونی و بیرونی آموزش و پرورش ارایه می کند.از مهم ترین نتایج این پژوهش، اهمیت شناسایی دانش آموزان در مرحله خطر است. همچنین توجه به متاثر بودن شکست تحصیلی از عوامل گوناگون و لزوم توجه هماهنگ و یکپارچه به مجموعه ای از فعالیت های اثرگذار برای مقابله با شکست تحصیلی، توجه به تقدم تاثیرگذاری عوامل فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی بر شکست تحصیلی، چون وجود محیط های فقیر، محرومیت فرهنگی اجتماعی، بی سوادی والدین و بستر اقتصادی اجتماعی نامناسب از نتایج مهم دیگر این پژوهش است.

در این پژوهش، نحوه استقرار شوراهای دانش آموزی در مدارس راهنمایی شهر اصفهان چگونگی تحقق ساز و کارهای لازم برای ایفای نقش شوراها در مدارس مذکور، ارزیابی شده است. روش پژوهش توصیفی بوده و در خلال آن از سه شیوه؛ تحلیل محتوا، زمینه یابی پرسشنامه ای و مشاهده استفاده شده است. نمونه پژوهش شامل کلیه سوابق؛ اسناد و صورت جلسات شوراهای دانش آموزی 30 مدرسه راهنمایی مورد بررسی، 30 نفر نماینده مدیر در شوراها و 300 نفر از دانش آموزان مدارس راهنمایی مذکور بوده است. روش نمونه گیری طبقه ای متناسب با حجم و تصادفی ساده بوده است، به علاوه کلیه اسناد، مدارک و صورت جلسات شوراهای دانش آموزی مدارس نیز، تحلیل محتوایی شده اند. چهار ابزار پژوهش شامل؛ فرم تحلیل محتوای سوابق، اسناد و صورت جلسات شورای دانش آموزی مدرسه، پرسشنامه نماینده مدیر در شورا، پرسشنامه دانش آموزان و فرم چک لیست مشاهده بوده است. داده های حاصل، به دو شیوه توصیفی و استنباطی تحلیل آماری شده اند. عمده ترین یافته های پژوهش شامل زمینه های ذیل بوده است: 1- در بیشتر مدارس؛ شورای دانش آموزی تشکیل شده باشد. 2- میانگین کل همکاری مدیریت مدارس راهنمایی با شوراهای دانش آموزی در حد زیاد و معنی دار (بالاتر از متوسط) بوده است، همچنین در میزان همکاری مدارس با شوراهای دانش آموزی بر حسب متغیرهای؛ جنس دانش آموزان (برتری دختران) و ناحیه (برتری دختران) و ناحیه (برتری ناحیه سه) تفاوت معنادار وجود داشته است. 3- میانگین کل چهار کارکرد برنامه ریزی، جذب و سازماندهی، هدایت و مدیریت اجرایی و ارزیابی شوراهای دانش آموزی مدارس در حد زیاد و معنادار (بالاتر از متوسط) بوده است؛ به علاوه، در میزان کارکردهای برنامه ریزی و جذب و سازماندهی بر حسب متغیرهای ناحیه (برتری ناحیه سه) و پایه تحصیلی دانش آموزان (برتری پایه اول) و در دو کارکرد هدایت و مدیریت اجرایی و ارزیابی شوراهای دانش آموزی بر حسب متغیرهای جنس (برتری دختران) و ناحیه مدارس (برتری ناحیه سه) تفاوت معنادار وجود داشته است.

این پژوهش در پی بررسی رابطه ویژگیهای روان شناختی دانش آموزان با پیشرفت تحصیلی آنان در محیط یادگیری به کمک کامپیوتر و مقایسه آن با محیط سنتی است. دو متغیر مورد نظر پژوهشگر، سبکهای شناختی (کلامی - تصویری و کل گرا - تحلیلی)، بر اساس مدل رایدینگ و خود - تنظیمی در چارچوب نظریه شناختی اجتماعی باندورا است. نمونه این تحقیق شامل 321 دانش آموز سال دوم دبیرستان (رشته های علوم تجربی و ریاضی) از مناطق 4 و 7 تهران است. برای بررسی این ویژگیها از دو مقیاس تحلیل سبکهای شناختی رایدینگ و آزمون خود - تنظیمی بوفارد استفاده شده است. مطالعه یافته های این پژوهش با استفاده از مدل لگاریتم خطی و z فیشر نشان می دهد دانش آموزانی که در بعد کلامی - تصویری در سبک شناختی کلامی می گنجند، در محیط یادگیری به کمک کامپیوتر در مقایسه با محیط یادگیری سنتی، علمکرد بهتری دارند. در بعد گل گرا - تحلیلی، تفاوتی میان پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در این دو محیط دیده نشد. پژوهش همچنین در زمینه رابطه خود - تنظیمی با پیشرفت تحصیلی در این دو محیط تفاوت معناداری به دست نیاورد.

در این مقاله کوشیده ایم وضعیت کنونی نظام تربیت معلم در ایران را بررسی و ویژگی های آن را با دو کشور آلمان و ژاپن بررسی تطبیقی و تحلیل کنیم. این مقاله حاصل پژوهشی بوده است که نگارنده در خرداد ماه 83 به انجام رسانده و شامل سه بخش است. در بخش نخست با دیدی انتقادی اجمالی به سیر تحولات نظام تربیت معلم پرداخته ایم و پس از آن به تشریح سیاست ها، اقدامات و اتخاذ تدابیری اشاره داشته ایم که در شکل گیری مراکز تربیت معلم کشورمان طی سه دهه اخیر نقس داشته اند سپس به طرح عمده ترین مسایل و دشواری هایی پرداخته ایم که این نهاد تربیتی با آن رو به روست، مانند گزینش معلم، تربیت و آماده سازی معلمان و سرانجام نحوه استخدام و جذب معلم. در بخش دوم به وضعیت نظام تربیت معلم در دو کشور آلمان و ژاپن اشار داشته ایم، با این هدف که امکان مقایسه وجوه تفاوت و تشابه فرایند تربیت معلم را در کشورهای ایران، آلمان و ژاپن فراهم سازیم. سرانجام، در بخش نهایی، پس از تحلیل اصول حاکم بر فرایند تربیت معلم در دو کشور آلمان و ژاپن، به ارایه پیشنهادات کاربردی و موجه ترین راهبردهایی پرداخته شده است که می تواند در حل و فصل رضایت بخش مسایل امروز نظام تربیت معلم کشورمان موثر باشند.امیدواریم با بهره گیری از این مجموعه مباحث که از بطن یافته های یک پژوهش تطبیقی استخراج شده است، یک نظام تربیت معلم کارآمد که اساس و محور هرگونه اصلاحات آموزشی است بنیان نهند.

هدف از پژوهش حاضر، بررسی تاثیر مولفه های اضطراب ریاضی و نگرش به ریاضی بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دبیرستانی در درس ریاضی بود. آزمودنی های تحقیق شامل 987 دانش آموز کلاس اول دبیرستان (488 دختر و 499 پسر) بودند که به روش خوشه ای تصادفی از نواحی چهارگانه ای آموزش و پرورش شهرستان شیراز انتخاب شدند. ابزار سنجش "مقیاس اضطراب ریاضی" و "مقیاس نگرش به ریاضی" بود. تحلیل عاملی نشان داد که اضطراب ریاضی از چهار مولفه اضطراب درس ریاضی و عدد، اضطراب امتحان ریاضی، احساس منفی به ریاضی و نگرانی درباره ی ریاضی تشکیل شده و نگرش به ریاضی شامل دو مولفه التذاذ و ارزش است. شاخص پیشرفت تحصیلی در درس ریاضی، نمره پایانی درس ریاضی دانش آموزان بود. تحلیل رگرسیون مرحله ای با کنترل دو متغیر جمعیت شناختی جنسیت و میزان تحصیلات پدر، نشان داد که قوی ترین عامل پیش بینی کننده ی پیشرفت تحصیلی در درس ریاضی، مولفه ی نگرشی التذاذ است. به بیان دیگر، دانش آموزانی که از درگیر شدن با موقعیت هایی که مستلزم استفاده از دانش ریاضی است، لذت می برند و به درس ریاضی تعلق خاطر دارند، از پیشرفت تحصیلی در این درس برخوردار می شوند، یافته های پژوهش حاضر نشانگر آن بود که فزونی احساس منفی به ریاضی و افزایش اضطراب درس ریاضی و عدد، با کاهش پیشرفت تحصیلی در درس ریاضی همراه است. تلویح یافته های ذکر شده برای دست اندکاران تعلیم و تربیت، توجه به نقش عوامل انگیزشی، به ویژه نگرش به ریاضی در پیشرفت ریاضی دانش آموزان، سوق دادن روش های آموزش ریاضی در جهت ایجاد علاقه به این درس و کاهش احساس های منفی و اضطراب است.

یکی از ایرادهای نظام آموزشی ما این است که دانش آموزان یک کلاس را نسبت به یک دیگر ارزیابی می کنند. عیب این سنجش آن است که افراد پس از مدتی کوتاه در کلاس در دسته های قوی، ضعیف و متوسط طبقه بندی می شودند و گروه ضعیف به زودی احساس می کند که قدرت مطرح کردن خود را در کلاس ندارد؛ بنابراین، انگیزه ای برای کار و تلاش در اعضای آن گروه وجود نمی آید. بر این اساس، ارایه راهبردهای موثر جهت پیش گیری از افت تحصیلی دانش آموزان از طریق توجه به تفاوت های فردی و ایجاد انگیزش در کلاس درس، ضروری به نظر می رسد.پژوهش حاضر به منظور مقایسه تاثیر روش های رقابت فردی، تلاش فردی و رقابت گروهی در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان صورت گرفته است. 195 دانش آموز دختر پایه اول دبیرستان از منطقه 11 آموزش و پرورش شهر تهران به صورت نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند و از طریق آزمون های معلم ساخته مستمر و پایانی مورد بررسی قرار گرفتند. برای تحلیل داده ها از روش تحلیل واریانس یک طرفه استفاده شد.نتایج پژوهش نشان می دهد که1.اثر بخشی روش تلاش فردی بیشتر از روش رقابت فردی است؛ زیرا هر فرد نسبت به خودش سنجیده می شود پس، امیدواری او برای تلاش و کوشش و این امید و تشویق، او را به برداشتن گام های استوار و فعالیت مستمر وادار می کند.2.اثر بخشی روش رقابت فردی کمتر از روش رقابت گروهی است؛ زیرا در روش رقابت فردی، نمره های درسی و پیشرفت های تحصیلی دانش آموزان نسبت به دیگران ارزش یابی می شود و به تفاوت های فردی که امری کاملا طبیعی است، توجه نمی شود. از سوی دیگر، در روش رقابت گروهی بین اعضای گروه همکاری و تعاون وجود دارد و در صورت شکست گروه، ناراحتی های ناشی از آن به جای تحمیل به یک فرد، در بین اعضای گروه تقسیم می شود.3.بین میزان اثر بخشی روش رقابت گروهی و روش تلاش فردی اختلاف معناداری وجود ندارد ولی روش تلاش فردی به دلیل اهمیت دادن به علایق و رغبت های دانش آموز و تامین بهداشت روانی او، بر روش رقابت گروهی ارجحیت دارد. در عین حال، در صورت استفاده از رقابت، دست کم، باید روش رقابت گروهی جایگزین روش رقابت فردی شود. 

متخصصان و کارشناسان تعلیم و تربیت در مباحث خود از اصطلاحاتی همانند (صنعت آموزش و پرورش)، «مهندسی تعلیم و تربیت»، «رهبری آموزشی»، «ارزش افزوده دانش آموز»، «تولید دانش آموز ماهر»، «محصول آموزش و پرورش»، «مشتری آموزش و پرورش»، «راندمان تدریس»، «کیفیت کلاس»، «شاخص های ارزیابی» و… استفاده می کنند. این امر نشان می دهد که موفقیت های بخش صنعت، تاثیر زیادی در آموزش و پرورش داشته است؛ بنابراین، پیش از آنکه به بحث درباره امکان استفاده از تجارب بخش صنعت در آموزش و پرورش بپردازیم، بهتر است درباره چگونگی این امر سخن بگوییم. بی شک، مدیریت کیفیت جامع بیشترین تاثیر را در ادبیات نوین آموزش و پرورش داشته است.تلاش های گسترده ای برای اجرای اصول مدیریت کیفیت جامع در آموزش و پرورش انجام شده است اما هنوز در مراحل ابتدایی کار هستیم. برخی از مدارس و دانشگاهها این اصول را در زمینه های بخش صنعت و با اهداف خاصی به کارگرفته اند ولی به کارگیری مدیریت کیفیت جامع در قلب تعلیم و تربیت یعنی در فرایند یاددهی- یادگیری- کمتر مورد توجه بوده است. این مقاله می کوشد با ارایه تعریفی از مدیریت کیفیت جامع، اصول چهارده گانه ادوارد دمینگ در صنعت و دلالت های آن در آموزش و پرورش به راهبردهای کیفیت در فرایند یاددهی- یادگیری در کلاس درس بپردازد. در انتها نیز یک الگوی طرح درس نمونه مبتنی بر مدیریت کیفیت جامع مطرح شده است.

هوش، هر چند سازه ای است نظری، اما به یکی از شاخصهایی گفته می شود که در فرآیند آموختن جایگاه ویژه ای دارند. نظریه های هوش عاطفی هوش را مجموعه ای از مهارتها و تواناییهای اجتماعی / عاطفی، آموختنی می دانند. آموزشگاهها بهترین مکان برای آموختن این مهارتها هستند، ولی برای چندین کاری نیاز به برنامه هایی است که مانند الگو عمل بکنند، در این پژوهش تلاش شده است تا چنین الگویی در قالب یک برنامه آموزشی پدید آورده شود. به همین منظور بر آموزش همه سویه و پرداختن به مهارتهای عاطفی / اجتماعی تاکید شده و با توصیف وضعیت کنونی هوش عاطفی در میان آموزندگان (دانش آموزان) دبیرستانی، راهکاری برای بهبود کیفیت آموختن و زندگی آنان ارایه گردیده است. برنامه تدوین شده با همکاری 30 دانش آموز دبیرستانی در دو گروه آزمایشی و گواه آزمایش شد. آزمایش در برگیرنده دو نشست سنجشی و 16 نشست آموزشی بود که در سنجش از گویه نامه هوش عاطفی بار - آن بهره گرفته شد. بر اساس یافته های این پژوهش هر اندازه هوش عاطفی بیشتر باشد، دستاورد آموزشی هم بیشتر است، اما هر کس که دوره آموزشی را بگذراند از هوش عاطفی بیشتر برخوردار خواهد شد.