جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

التفات یکی از فنون بلاغی است که تقریباً در پژوهشهای جدید برای آن اهمیتی قائل نشده اند، ولی پیشینیان بر این فن بلاغی - علی رغم اینکه أحیاناً دچار خلط وغموض شده- اهتمام ورزیده و آن را در تألیف های بلاغی و نقدی خود آورده اند. در این پژوهش التفات از دیدگاه پیشینیان و معاصران بررسی، و به رابطه بین این اسلوب و ارزش نقدی آن اشاره شده است. اسلوب التفات اضافه بر آنکه یک فن بلاغی است، یکی از مباحث علوم قرآن نیز به شمار می رود. لذا می بینیم که این اسلوب بلاغی در قرآن بسیار ذکر می شود، زیرا با اعجاز بلاغی قرآن پیوند خورده است. ره آوردهای این پژوهش عبارتند از : 1- آراء و نظرات علمای بلاغت و مفسران قرآن کریم در مورد آیاتی که التفات در آنها به کار رفته ذکر شده است. 2- آگاهی از این مهم که بیشتر آیاتی که در آنها التفات به کار رفته، آیات مکی هستند. 3-بعد از بررسی این اسلوب بلاغی، از برخی تعریف های خلط شده با التفات در نزد علمای بلاغت پرده برداشته شده است. شایان ذکر است، ازآن جا که اسلوب التفات دارای هدفهای گوناگونی می باشد که بر اساس مناسبتها و مقتضیّات استنباط می شوند، نمی توان آنها را در یک چارچوب خاص محصور نمود. در پایان ، این رساله فکری نو از التفات در قرآن کریم و بلاغت آن به دست می دهد، و زمینه را برای پژوهشگران علوم قرآنی باز می نماید.

کتاب «الوحی و دلالته فی القرآن الکریم» تألیف دکتر ستار جبر حمود الاعرجی است. این کتاب پیرامون یکی از موضوعات مهم علوم قرآنی، یعنی مساله وحی نوشته شده است. مؤلف که از قرآن پژوهان معاصر می‌ باشد در این کتاب ابعاد گوناگون مساله وحی را تجزیه و تحلیل نموده و مطالب را در پنج فصل بیان کرده است. در فصل اول واژه وحی را معنی و آنرا در لغات مختلف و امت ها و ادیان گذشته و نیز از نظر علماء اسلام مورد بررسی قرار داده است. در فصل دوم وحی را از نظر مصدر توضیح داده، بیان می‌ کند که برای وحی سه مصدر وجود دارد که عبارتند از: وحی الهی، وحی شیطانی و وحی که غیر از این دو باشد. در فصل سوم وحی را از جهت دریافت کننده آن که انبیاء علیهم‌ السلام و یا دیگر موجودات می‌ باشند تشریح می‌ کند و به خاطر اهمیت موضوع، ابتدا وحی به انبیاء عموما و وحی به پیامبر صلی‌ الله علیه‌ و‌ آله‌ و سلم را خصوصا بحث نموده و در ادامه وحی به موجودات دیگر همچون وحی به انسان‌ های عادی، وحی به حیوانات و وحی به زمین و آسمان را بیان نموده است. در فصل چهارم وحی را از دیدگاه صوفیه بررسی نموده و برای این منظور تقسیم بندی‌ هایی برای علم ذکر، آنگاه دیدگاه‌ های مختلف را در رابطه با علم انبیاء و اولیاء بیان کرده است. در فصل پنجم وحی را از نظر متکلمین و فلاسفه تشریح نموده است. در ابتدا وحی را از نظر متکلمین بحث نموده و اینکه کلام الهی چگونه است. در ادامه پیرامون قدیم و یا حادث و مخلوق بودن قرآن دیدگاه‌ های مختلف را ذکر و در پایان بحث، اشکال مختلف وحی را نام می‌ برد. در ادامه همین فصل وحی را از نظر فلاسفه اسلامی مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است. در پایان کتاب با عنوان خاتمه نتایج مهمی را از مباحث ذکر شده در کتاب ذکر نموده است. با توجه به ویژگی‌ های کتاب و مباحث آن می‌ توان گفت که این کتاب یکی از آثار برجسته‌ ای است که توانسته است مساله وحی را از زوایای مختلف و تقسیم بندی‌ های متفاوت، مورد بررسی قرار دهد. از طرف دیگر، استفاده از دیدگاه‌ ها و نظرات مفسران و علماء شیعه نشان دهنده انصاف نویسنده نسبت به مذهب تشیع می‌ باشد.

آن گاه که سخن از مهار نفس به میان می آید ذهن بسیاری از انسان ها به سوی تهذیب نفس و سیر و سلوک عرفانی و دشواری های پیش روی آن می رود و چنین تصور می شود که موضوع کنترل نفس امری است بسیار دشوار و نیازمند استاد و مرشد، و بنابراین، خارج از توان افراد عادی. مقاله به دنبال تبیین مفهوم و اهمیت و سپس راه کار مهار نفس از طریق مهار فکر، قلب و جوارح است. موضوع کنترل نفس با وجود دشوار بودنش، در سه حوزة مزبور دست یافتنی است، گرچه به نظر می رسد در مرتبة عالی آن، بهره مندی از راه نمایی های پیری مرشد اجتناب ناپذیر خواهد بود.