جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

تحقیق حاضر تلاشی است در جهت ریشه یابی نهضت عظیم عاشورا با توجه به فرامین و رهنمودهای قرآن کریم. چهار فصل اصلی در این مجموعه مورد نظر می باشد. فصل اول به شأن کتاب الهی پرداخته و ضرورت روی آوردن به این عهد نامه الهی بررسی شده است. این فصل قرآن را از زبان خود قرآن کریم و نیز وجود مقدس معصومین علیهم السلام به مخاطب معرفی می نماید. همچنین اشاراتی در رابطه با فریضه جهاد و امر به معروف ونهی از منکر از کتاب خدا و سخنان امام حسین)ع) مطرح گردیده است. در فصل دوم به منزلت امام حسین(ع) و بیان فضائل آن بزرگوار اشاراتی شده است. فصل سوم را به بررسی قیام سیدالشهدا و نهضت عاشورا اختصاص داده و به بیان فرازهایی از تاریخچه این قیام پرداخته ایم. فصل پایانی استشهادات ابا عبدالله را در میان سخنان آن حضرت مورد توجه قرار داده و با الهام گیری آن حضرت از قرآن کریم را پی گیری می کند.

قرآن کتاب الهی از ادبیات ویژه ای برخوردار است. ادبیاتی که سراسر روشنگر است. ادب، روش خوب زیستن و بازداشتن خویشتن از هر ناسزاست که در قالب رفتار و گفتار متجلی می شود. گفتگوهای انبیاء(ع) و ادب نهفته در آن، در قرآن کریم با هدف به کاراندازی عقل و اندیشة انسان ها و بیدار کردن فطرت پاک الهی و هدایت کردن به صراط مستقیم آمده است. حضرت آدم(ع)، نوح(ع)، هود(ع)، صالح(ع)، ابراهیم(ع)، اسماعیل(ع)، لوط(ع)، یعقوب(ع)، یوسف(ع)، شعیب(ع)، موسی(ع)، هارون(ع)، داود(ع)، اشموئیل(ع)، سلیمان(ع)، ایوب(ع)، یونس(ع)، الیاس(ع)، عزیر(ع)، زکریّا(ع)، عیسی(ع) و خاتم النبیّین محمد(ص)، هر کدام در گفتگوهای خویش، ادب خاصی را به کار برده اند که تأمل در آنها باعث پی بردن به آداب گفتگو و روش سخن پردازی می باشد و می تواند بهترین الگوی رفتار برای انسان ها قرار گیرد.

انگیزش، از اساسی ترین مباحث در اخلاق نظری و عملی، و فرایندی است که طیّ آن، عاملی درونی در انسان به نام انگیزه، رفتار او را نیرو و شدّت می بخشد و جهت می دهد; از این رو، عنصری مهم و تأثیرگذار بر رفتار انسان به شمار می آید. از سوی دیگر، چون رفتارهای اخلاقی انسان میان دیگر رفتارهای او، به دلیل رابطه مستقیم رفتارهای اخلاقی با سعادت جاودانی انسان، اهمیت و جایگاه ویژه ای دارد، بررسی و شناخت این رفتارها و چگونگی ایجاد، تغییر، تقویت و تضعیف آن ها به شدّت با اهداف اخلاقی مرتبط می شوند و اهمیت می یابند. هدف از این تحقیق، یافتن و تبیین دیدگاه متون دینی در اسلام و به طور عمده، قرآن کریم درباره سرچشمه های فطری انگیزه های اخلاقی، سپس شیوه ها و زمینه های تقویت این انگیزه ها است. برای رسیدن به هدف پیشین، ابتدا به بررسی تک تک آیات قرآنی پرداخته شده و آیاتی که مرتبط با موضوع به نظر می آمدند، دسته بندی، و دلالت هر یک بررسی شده است. ضمن بحث ها مؤیّدها و شواهدی نیز از میان احادیث و یافته های علمی جدید بیان شده است. تحقیق، پنج 5 فصل دارد که یافته های اصلی آن بیش تر در دو فصل 3 و 4 آمده است که چکیده ای از آن ارائه می شود: 1. دسته ای از آیات، بر وجود آگاهی های فطری دلالت دارند که این آگاهی ها، مستقیم یا غیر مستقیم به بینش های اخلاقی مربوط می شوند. از سوی دیگر، چون داشتن بینش، در جهت دادن به انگیزه مؤثّر است و تقویت آن، زمینه تقویت انگیزه را فراهم می کند، انگیزه های اخلاقی را می توان با فطریات شناختی مرتبط دانست و با هدایت و تقویت آن ها، انگیزه های اخلاقی را نیز هدایت و تقویت کرد. 2. درباره گرایش ها، دلیلی بر وجود گرایش های اصیل فطری اخلاقی یافت نشده است; بلکه آن چه از ادلّه مورد بحث به دست آمده، این است که سرچشمه انگیزه های اخلاقی، خداگرایی و کمال گرایی نامتعیّن انسان است که در فطرت بشر ریشه دارد و جهت یابی آن ها به سوی انگیزه های اخلاقی، نیازمند هدایت است. 3. درباره شیوه ها و زمینه های تقویت انگیزش اخلاقی نیز به مواردی اشاره شده است که عبارتند از عرضه مستقیم اطّلاعات و بینش ها، فراهم ساختن زمینه های تفکّر و تعقّل، فراهم آوردن زمینه همنشینی با عالمان دین و نیز بیان نتایج و غایات رفتار یا ارزش اخلاقی، تصویرپردازی از حقیقت اعمال، تمجید و تعظیم ارزش ها، ستایش از پیروان ارزش و دارندگان صفات نیک، اقدام برای هجرت یعنی دوری گزیدن از محیط های نامساعد و تغییر گروه همسالان، اقدام برای جهاد و امر به معروف و نهی از منکر، اصلاح روابط خانوادگی و سرانجام، زدودن انحراف های اجتماعی از جامعه مسلمانان; البتّه چهار مورد اخیر از طریق زمینه سازی در تقویت انگیزه های اخلاقی و تضعیف انگیزه های ضدّ اخلاقی، تأثیر می کنند.

مباحث اصلی این پایان نامه در چهار بخش با این عناوین آمده است: بخش اول، جایگاه ثروت و ثروت اندوزی از نظر قرآن و احادیث؛ بخش دوم، آفات ثروت اندوزی از نظر قرآن و احادیث نظیر: غرور فردی و فقر اجتماعی؛ بخش سوم، راههای مبارزه با ثروت اندوزی و آفات آن از نظر قرآن و روایات مانند یاد خدا و انفاق؛ بخش چهارم، نمونه هایی از ثروت اندوزان نامی و عاقبت آنان مثل قارون.

همانگونه که تشکیل نظام سیاسی دینی و ساختن جامعه براساس ارزشهای الهی مقصد عالی انبیاء عظام الهی بوده است، حفظ و حراست از نظام دینی ودفاع از کیان جامعه ایمانی نیز از وظایف مهم آنان محسوب می شود. نظام دینی مثل هر نظام دیگر در صورت غفلت و سهل انگاری از انجام وظایف خود می تواند در مسیر انحطاط و سراشیبی قرار گیرد و این از سنتهای الهی است و تعالی و انحطاط جامعة دینی مثل سایر جوامع تحت سنتهای الهی انجام می گیرد. در میان عواملی که نظام دینی را به چالش می کشاند عوامل داخلی از اهمیت ویژه ای برخوردار هستند. عواملی که از درون نظام دینی را تهدید می نماید عبارت است از تردید و شک در مبانی تئوریک نظام دینی اعم از مبانی اعتقادی مثل توحید و نبوت و مبانی معرفت شناسی مثل تشکیک در حجیت معارف دینی و عصری دانستن آن و آموزه های سیاسی دینی مثل تئوری حکومت دینی ودخالت دین در سیاست است. همچنین نفوذ دنیا طلبی و ثروت اندوزی در میان مدیران و کارگزاران نظام دینی، ناکافی و ضعیف بودن آگاهی های دینی آنان و عدم استفاده از افراد شایسته در مناصب مدیریتی و همچنین جنگ روانی و تهدید و شایعه افکنی علیه مدیران و ترور شخصیت آنان و همچنین ترور شخص مدیران نظام دینی می تواند حکومت را با خطرات جدی مواجه سازد. ایجاد اختلاف در میان مردم و به رسمیت نشناختن مرجعیت رهبری در رفع اختلافات، ناسپاسی و کفران نعمت نسبت به دست آوردهای نظام، و اختلاف طبقاتی، پدید آمدن طبقات ثروت اندوز و دست اندازی آنان به مناصب قدرت از دیگر آفات و آسیبهای نظام دینی است. اشاعة فساد و فحشا و تزلزل در ارکان خانواده و بخصوص نقش منافقین در ترویج فرهنگ منکرات می تواند در تضعیف و استحالة نظام دینی نقش مؤثر داشته باشد./

در رساله حاضر خطاب و گفتگو در قرآن در چهار فصل بررسی شده است. در فصل اول با عنوان خطاب خداوند به مخلوقات از خطاب خدا به پیامبران، خطاب خدا به عموم مردم و خطاب خدا به افراد یا گروه های خاص مثل مؤمنان و اهل کتاب سخن رفته است. در فصل دوم، ذیل عنوان خطاب و گفتگو میان مخلوقات خدا از گفتگوی پیامبران با خدا و خطاب گروه های مختلف بندگان به خدا بحث شده است. در فصل سوم با عنوان گفتگوهای پیامبران و مردم به بررسی گفتگوی نوح، هود، صالح، لوط، شعیب، موسی، عیسی و پیامبر اسلام با قوم خود پرداخته شده است. فصل چهارم به بحث درباره گفتگوء گونه های مختلف مخلوقات با یکدیگر مثل مورچگان، هدهد، پریان، هابیل و قابیل، مردم و قارون و جز آنها اختصاص یافته است.

این تحقیق، آهنگ آیات قرآن را در چهار فصل بررسی کرده است: در فصل اول، پیشینه مطالعات زیباشناختی قرآن باز گفته شده است؛ در فصل دوم عنصر آهنگ در ساختار قرآن بررسی شده و از موسیقی حروف و حرکات و واژگان و جمله ها و سوره ها و پایان بندها و جز اینها سخن رفته است؛ در فصل سوم آهنگ باطنی قرآن و جاذبه ای که در معانی آیات قرآن است، بیان شده است و فصل چهارم به آهنگ پذیری آیات اختصاص دارد و در آن تأکید معصومین(ع) بر خوشخوانی قرآن و نیز نغمه های دلپذیر برای قرائت قرآن ذکر شده است.

بسیاری از گناهان که توسط زبان انجام می گیرد، از جمله غیبت، دروغ و … جزء گناهان کبیره محسوب می شوند. این گناهان، در اجتماع نمود فراوان پیدا کرده است به طوریکه قبح بسیاری از این گناهان از بین رفته است و محقق، این پژوهش را با نام آفات زبان از دیدگاه قرآن و سنت ( با تاکید بر دروغ، غیبت، سخن چینی، استهزاء) به منظور آشنایی با آفات زبان و آثار سوء آن گردآوری کرده است. به این منظور از کتب دست اول مانند بحار الانوار، وسائل الشیعه، اصول کافی و منابع دست دوم مانند نقطه های آغاز در اخلاق عملی، اخلاق در قرآن و … استفاده کرده است. در این پژوهش برآنیم که به پاسخ این سئوالات بپردازیم: اولاً خُلق به چه معنا می باشد و آیا خُلق و خوی انسان قابل تزکیه و تهذیب است یا خیر؟ افعال انسان اختیاری است یا اجباری؟ از نظر قرآن و روایات آفات زبان چه تاثیری بر انسان و اجتماع دارد؟ و … به این منظور این پژوهش در 4 بخش تنظیم شده است بخش اول کلیات می باشد. در بخش دوم، که دارای 6 فصل است راجع به تعریف خُلق و خو و اینکه خُلق وخو قابل تزکیه و تهذیب است یا خیر، اهمیت زبان و حق زبان ومسائل دیگر بحث شده که در واقع مقدمه ای است برای وارد شدن به بخش دوم. در بخش سوم، که در 4 فصل گردآمده راجع به تاثیر دروغ، غیبت، سخن چینی و استهزاء از نظر قرآن و روایات و آثار اخلاقی این گناهان صحبت شده است و بخش چهارم که از 5 فصل تشکیل می شود در رابطه با تاثیر این گناهان زبانی بر اجتماع گرد آمده است. امید که بتوان با فضل و عنایت الهی از این گناهان کبیره دوری جست. کلیدواژه های این پژوهش: اخلاق، زبان.

در این پایان نامه، آیین زندگی از دیدگاه قرآن بررسی شده و در ابتدا، نقش و اهمیت ایمان در زندگی،انفاق و ارزش آن و اهمیت احترام به والدین بحث شده است. سپس، اهمیت امانت و عهد و پیمان و نهی ازرباخواری، رشوه خواری و احترام به بزرگان موردبررسی قرار گرفته است. در ادامه، میهمان نوازی واهمیت آن، ربا، عدالت در خرید و فروش، امتحان الهی و نتایج آن، نقش همنشینی در سرنوشت انسان و رفتاربا ایتام بررسی شده است.

نویسنده در این پایان نامه به بررسی آیاتی پرداخته است که مربوط به آفرینش پدیده های طبیعی جهان از قبیل خورشید، ماه، ستارگان، درختان، نباتات،حیوانات و پرندگان اند؛ اینگونه آیات را آیات آفاقی می نامند؛ همچنین آیاتی در خصوص حقایق مرتبط باآفرینش انسان بررسی شده اند که به آنها اصطلاحا آیات انفسی می گویند.