جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

موضوع تحقیق این پژوهش " امت الگو در قرآن " است . این پژوهش در صدد آن است که با توجه به آیات قرآن کریم به اهداف ذیل دست یابد . تعیین معنا و مفهوم امت ، تعیین علل رشد و انحطاط برخی امتها ، تعیین نشانه های جامعه ی سعادتمند و ایده آل ، بررسی امت میانه به عنوان امت الگو در قرآن ، تعیین ویژگی های اخلاقی _ عبادی امت الگو ، تعیین ویژگی های اجتماعی امت الگو ، تعیین ویژگی های اقتصادی امت الگو ، تعیین ویژگی های سیاسی _ حکومتی امت الگو . با توجه به ماهیت ، امکانات و اهداف تحقیق ، روش توصیفی _ تحلیلی برای انجام تحقیق برگزیده شد . محقق با توجه به سؤالات پروژه به اهداف ذیل دست می یابد : امت از ماده ی اُم به معنی مادر است و در اصل به معنی انضمام اشیاء به یکدیگر می باشد ، به همین جهت به هر گروهی که در هدف یا در زمان و مکان واحدی جمعند ، امت گفته می شود . همبستگی بین افراد جامعه و اتحاد آنان ، تحت حمایت قرار دادن افراد ضعیف و از بین بردن فاصله ی طبقاتی از عوامل رشد جامعه به شمار می آیند ، از سوی دیگر پدید آمدن کشمکشها و جنگ های داخلی ، تبعیض در اجرای قوانین و همچنین ظلم و ستم از عوامل انحطاط امتهامی باشند و قرآن کریم امت میانه را به عنوان الگوترین امتها معرفی نموده است . در مورد ویژگی های اخلاقی _ عبادی امت الگو می توان به برپایی نماز در میان امت (جامعه) ، شایع بودن امر به معروف و نهی از منکر ، اعتقاد و ایمان اشاره کرد . ویژگی های اجتماعی امت الگو عبارتند از : قانونمند بودن اجتماع و پایبندی به سنن الهی ، پایبندی به قراردادهای اجتماعی ، ایجاد اصل مشورت در میان امت ، رعایت مساوات و عدالت اجتماعی و داشتن تعاون و همکاری . پرداخت زکات و خمس ، دوری از کم فروشی و گرانفروشی ، پرهیز از اسراف و تبذیر و لیاقت مسئولان اقتصادی از مهمترین ویژگی های اقتصادی امت الگو می باشند . در پایان در مورد ویژگی های سیاسی _ حکومتی امت الگو می توان دوری از تفرقه و دوگانگی و حفظ وحدت ، دوری از حاکمیت غیر خدا و پذیرفتن حکومت الهی ، اهمیت دادن به جهاد و فرمانبردای از رهبران سیاسی _ الهی را نام برد . نبود منبع مستقل و کافی پیرامون موضوع از محدودیت های تحقیق بوده و پیشنهاد می گردد که هر یک از بخش های این پروژه به صورت جداگانه مورد بحث و بررسی قرار گیرند .

این پژوهش در پنج فصل با مباحث ذیل تدوین شده است: فصل اول، پیرامون مثل شامل مثل در لغت،معنای ضرب المثل یا مثل سائر، فوائد مثل، انواع مثل ومثل نزد عرب زبانان و فارسی زبانان. فصل دوم، مثل درقرآن حاوی هدف قرآن از بیان مثل، نحوه ذکر مثل درقرآن، معنای مثل در قرآن، ارزش علم امثال و اقسام امثال قرآنی. فصل سوم، امثال سائره و امثال کامنه قرآن با ذکر موارد. فصل چهارم، بررسی مضامین امثال قرآن در ادب فارسی و سرانجام فصل پنجم، امثال واضحه قرآن

قوانین حاکم بر هستی که در اصطلاح فلسفه بنام « نظام جهان» و « قانون اسباب» خوانده می شود در فرهنگ دینی، سنت های الهی خوانده می شوند و در همه زمان ها جاری بوده و محدود به زمان خاصی نیستند. سنت ابتلاء که یکی از سنن الهی است از این قانون مستثنی نبوده و شامل همة انسان ها بوده و خواهد بود و منظور از آن آزمایش و امتحان خداوند در مورد انسان ها و در همة زمان ها برای آشکار شدن صفات درونی آنهاست و آن گاه است که مستحق دریافت پاداش و ثواب و یا تحمل کیفر و مجازات خواهند شد. بر طبق سنت الهی حوادث و مصائب و ابتلائات باید پیش آید چه در مورد مؤمن و چه غیر مؤمن؛ زیرا سنت و حکمت خداوند این نیست که مؤمنان را به همان حال و وضعی که دارند ثابت و راکد واگذارد. باید گرفتاریها و مصائب روی آورد تا اولاً استعدادهای درونی او آشکار گشته و به فعلیت و کمال لازم برسد و ثانیاً مجذوبین به زینت های دنیا از مؤمنان صادق و راستین جدا گردند. خداوند هر فردی یا امتی را به وسیله خاصی که متناسب با اوضاع روحی و اجتماعی آنهاست آزمایش می کند گروهی را به وسیلة قبض نعمت و گروهی را بسط نعمت، گروهی را به وسیلة دلبستگی ها و گروهی را به وسیلة مصائب و شداید و ... و رمز پیروزی در راه ابتلاء الهی، صبر و استقامت و پایداری است و برای صابران بر مصائب و مشکلات در راه خدا، و شکیبایان بر امتحانات و آزمون های الهی، اجر و ثواب بسیار است. «... اولئک علیهم صلوات من ربهم و رحمة و اولئک هم المهتدون» ( بقره، 157) «... بر صابران از سوی پروردگارشان مغفرت و رحمت است و آنها هدایت شدگانند.» این تحقیق با استفاده از متون قرآن و حدیث و کتابهای تفسیری و حدیثی شیعی به روش کتابخانه ای و فیش نویسی گردآوری شده و از کتابهای نویسندگان معاصر نیز کمک گرفته شده است. واژگان کلیدی این تحقیق عبارتند از: ابتلاء، امتحان، مصائب، فتنه، خیر و شر، بلا، سنت، تمحیص، سنت الله، قوانین مختلف، صبر، حوادث.

این پژوهش به صبررسی تطبیقی امثال قرآن و امثال انجیل های چهارگانه اختصاص یافته است. نویسندة رساله پس از بیان کلیات، با تقسیم بندی موضوعی هر یکاز امثال قرآن و امثال انجیل در دو فصل مجزا، ذیل هر مثل شرح مختصری از تفاسیر و کتب معتبر پیرامون آن نوشته است. این تقسیم بندی با توجه به مفاد امثال در سه بخش: اقسام واصناف مردم. مباحث تربیتی واخلاقی. آخرت و احوال آن. به بحث گذارده شده است. شالوده واساس تحقیق، انطباق برخی از امثال قرآن با امثال انجیل و بررسی نقاط اشتراک و افتراق آن هاست. در پرتو این بررسی به برتری قرآن کریم نسبت به انجیل های چهارگانه پی بردیم و دریافتیم که امثال قرآن برخلاف امثال انجیل، متصف به صراحت، واقع بینی، پرهیز از خرافه، عمق نگری، ایجاز و... است./

در این پایان نامه پس از بیان مقدماتی درباره ریشه لغوی و مفهوم اصطلاحی مثل و ذکر معانی مختلف تمثیل یا تشبیه، به بررسی و تفسیر آیاتی پرداخته شده که درآنها مثلی به کار رفته است . تبیین قرابت امثال آیات قرآن با برخی از ضرب المثلهای عربی و فارسی وبررسی بلاغت و فصاحت آیات قرآن و بیان نظرات دانشمندان اسلامی در این زمینه از دیگر مباحث این پایان نامه است.

این پایان نامه با هدف بررسی معانی مختلف مثل وکاربردهای اصطلاحی آن و انواع مثلها در فصولی باعناوین ذیل تدوین شده است؛ معنای لغوی مثل و مثل،تعاریف گوناگون مثل، نظر بعضی از علما درباره مثل، امر به معروف و نهی ازمنکر از دیدگاه ...

مباحث این پایان نامه عبارتند از: معنای لغوی واصطلاحی طاعت، واژه طاعت و مشتقات آن در قرآن،فرق طاعت و انقیاد، فرق طاعت و تبعیت، تبعیت وتقلید، واجب الاطاعه، طاعت تکوینی و تشریحی، لوازم و موانع طاعت، رابطه شنیدن و طاعت، آیاتی که تقوا رامقدمه طاعت قرار می دهد، فوائد طاعت، خداوند ازطاعت بندگان بی نیاز است، موازنه میان طاعت و سیئه،اطاعت از رسول، حجیت سنت پیامبر (ص) و ائمه (ع).در این پژوهش بیش از صد آیه با استفاده از منابع تفسیری بررسی شده اند.

انسان همواره در پی آن است که ریشه ناخوشی های خود را بیابد و آنها را برطرف کند. به راستی، سرچشمه شرور کجاست؟! این پرستش آن گاه پیچیده تر می شود که با باور به خدای توانا، دادگر و خیرخواه همراه شود. دربرابر این پرسش برخی وجود رنج را انکار کرده اند و آن را خیال باطل دانسته اند. فلاسفه مشاء ازمنظر هستی شناختی، کاستی و شر را بدون سرچشمه می دانند؛ به نظر آنان، شر همواره نیستی است؛ نیستی هم علت و ریشه نمی خواهد، پس نباید و نمی توان ریشه شر را بجوییم! گروهی دیگر از اندیشمندان شر و کاستی را به نیروهایی جز خدا نسبت داده اند. برخی نیز در برابر این شبهه، علم یا قدرت مطلق خداوند را انکار کرده اند یا دادگری و خیرخواهی او را از معنا تهی نموده اند. مؤمنان گاه شرور را کیفر گناهان می شمرند و گاه آنها را با توجه به نتایج اخروی، خیر وخوبی می دانند. متکلمان مسلمان نیز جبران این رنج ها را بر خدا لازم دانسته اند. قرآن کریم نیز هرچند در آیاتی، شرور و رنج ها را نتیجه کردار خود آدمی می شمرد، ولی با دقت در مجموعه آیات قرآنی پاسخی بس ژرف تر می توان یافت. نظریه نگارنده در این نوشته چنین است که: صفات خداوند در مرحله ذات بی انتها و مطلق است، ولی آن گاه که این ویژگی ها به حوزه فعل وراد می شود به یکدیگر کرانه می گیرند. همچنین در قرآن، از میان صفات و اسمای الهی، نام رب از اهمیت ویژه ای برخوردار است. بر اساس آیات برشمار قرآن، در حوزه فعل، پروردگاری خدا بردیگر صفاتش سایه می افکند ابزار پرورش نیز هم نعمت و خوشی است و هم سختی و ناخوشی.بر این پایه، شبهه شر را چنین می توان پاسخ داد؛ صفات علم، قدرت، عدل و خیرخواهی خداونددر حوزه ذات بی انتها و مطلق است، ولی این صفات آن گاه که به حوزه افعال وارد می شوند همراه و تحت تاثیر ربوی ت الهی عمل می کنند. اعتقاد به توانایی، علم، دادگری، و خیرخواهی مطلق خدا مربوط به حوزه ذات الهی می باشد؛ در حالیکه وقوع شرور، کاستی ها و ناخوشی ها در حوزه فعل یا به تعبیر قرآنی - فلسفی در عالم خلق صورت می گیرد، پس این دوحقیقت به دو حوزه متفاوت تعلق دارند و تناقض و ناسازگاری بین آن دو نیست. بی تردید این شروط در متن نظم الهی حاکم بر آفرینش و برای تحقق تربیت آدمی، وجود پیدا می کند؛ ولی هر نوع کژی و کاستی خارج از این سامانه الهی منتفی است

این پژوهش در چهار فصل گردآوری شده است. فصل اول به بررسی مفاهیم واژگان تساهل و تسامح در کتب لغوی معتبر می پردازد. فصل دوم نگاهی گذرا به مبحث تسهیل و تسامح در تصحیح جعل اماره داشته تا اثبات کند که فقهاء در برخی مسائل اصولی فقه اسلامی قائل به تسهیل و تسامح هستند. فصل سوم به بررسی شیوه پیامبران (تا قبل از حضرت محمد(ص) ) اختصاص دارد و در باب رسالت پیامبران این نتیجه حاصل شد که دعوت ایشان همواره با نرمخوئی و دلسوزی نسبت به مردم ناآگاه بوده است. اما مخالفان همواره با تهدید به زندان، سنگسار یا اخراج از دیار و تهمت و افتراء، با ایشان مقابله می کردند و خشونت را بهترین وسیله پیشبرد اهدافشان می دانستند. فصل چهارم که پیرامون اسلام وتسامح است، کلیاتی از قواعدی که در اسلام مؤید مساله تساهل و تسامح است مانند سهلة سمحه بودن آئین اسلام و انتخاب دین براساس عقل و منطق و نه اجبار بیان شده است. همچنین در این فصل آمده که مسأله توبه و شفاعت نیز از سماحت الهی سرچشمه گرفته و تقیّه، قاعده نفی حرج و تساهل و تسامح در مسائل عبادی، نمادی از تساهل و تسامح دینی است. در انتها نیز شیوه برخورد رسول خدا(ص) با اقشار مختلف مردم مورد بررسی قرار گرفته و به این نتیجه می رسد که در هر زمان و مکانی ایشان همواره با نرمخوئی، عفو، اغماض و اعراض با مردم رفتار می کردند.