جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

رساله حاضر تحت عنوان تغییرات و تحولات اجتماعی از دیدگاه قرآن می باشد که از 4 فصل تشکیل شده است. فصل اول به تعاریف و تقسیمات تغییرات اجتماعی در علوم اجتماعی می پردازد و دگرگونی اجتماعی و تکامل اجتماعی، توسعه و... را توضیح داده و نظریه افرادی چون اگوست، مارکس، توبی تی، ابن خلدون و... را در مورد تغییرات اجتماعی بیان می کند. فصل دوم رساله تحت عنوان قانونمندی جامعه مطالبی پیرامون قانون، تصادف، مراحل تاریخی جامعه، اشتراک جوامع در قوانین جامعه شناختی، قانونمند بودن امور اجتماعی یا تصادفی بودن آنها و... را بیان می کند. فصل سوم رساله با عنوان سنتهای اجتماعی خداوند در قرآن حول محور سنت ها و ویژگی های سنن الهی و سنتهای مقید و مشروط و... مطالبی را به تفسیر بیان می کند. در فصل آخر رساله به بررسی عوامل موثر در تغییرات اجتماعی در قرآن پرداخته و در مورد موضوعاتی چون تکذیب آیات و رسولان حق، کفر ورزیدن به خدا، ایمان به خدا و... مطالبی را ارائه کرده است. که پژوهشگر جهت اعتبار بیشتر به آیات و روایات استناد کرده است.

چکیده در پژوهش حاضر با تتبّع در تفسیر المیزان، ابتدا دیدگاه علّامه دربارهی توقیفی یا اجتهادی بودن چینش آیات و سوره ها تبیین می شود. سپس در ذیل عنوان «ارتباطات برون سوره ای»، ارتباط میان اسامی سوره و مضمون آن با نگاه به مبنای بحث (توقیفی یا اجتهادی بودن اسامی) و ارتباط میان سوره ها مورد ارزیابی قرار می گیرد. در ذیل عنوان «ارتباطات درون سوره ای»، نخست رویکرد مؤلّف المیزان نسبت به پذیرش ارتباط میان آیات یک سوره بررسی می شود و در ادامه با ارزیابی گسترهی این پذیرش، در ذیل عنوان «ارتباطات برون آیه ای» پیوستگی میان مضمون و غرض سور با بسمله، فواتح و خواتم و داستان های مطرح در آنها کاویده می شود، و همچنین ارتباط میان آیات ابتدایی و انتهایی یک سوره با یکدیگر مورد بررسی قرار می گیرد. در مورد «ارتباطات درون آیه ای» نیز نگاه علّامه به 1) ارتباط میان جملات و فرازهای یک آیه 2) تناسب ذیل آیات با مضمون آنها و 3) سیاق آیات کنکاش می شود و در آخر نیز با تتبّع در تفسیر المیزان، اشکال و گونه های پیوند و ارتباط میان آیات و جملات آنها استخراج می گردد. همچنین در خلال مباحث مذکور به تعارض میان اعتقاد علّامه به اجتهادی بودن چینش آیات از یک طرف و التزام به عدم تحریف و تناسب آیات از طرف دیگر پاسخ داده می شود.

مطالب این پایان نامه در سه بخش به نگارش درآمده است. بخش اول، دین، جوان، باور دینی: دین چیست؟ باور دینی چیست؟ جوان و ارزش جوانی، ابعاد شخصیتی جوان؛ بخش دوم، علل دین گریزی: جهل، نفس اماره، دنیاگرایی؛ الگوهای نامناسب؛ بخش سوم، راهکارهای حفظ و تقویت دین باوری: تقویت معرفت دینی جوانان، شناخت و به کارگیری ابزار مناسب، آمیختن علم با عمل، زنده نگهداشتن عوامل بیداری

. پایان نامه حاضر با عنوان تفسیر محمدبن السائب کلبی با یک مقدمه و پنج فصل تنظیم شده که مهم ترین موضوعات مورد بحث آن بدین قرار است : ‎1- شرح حال محمدبن السائب کلبی شامل شخصیت علمی، آثار، راویان، مشایخ و اتهام او به کذب.... ‎2 - دیدگاههای علوم قرآنی او در مباحث : ترتیب نزول، شان نزول، حروف مقطعه، قرائات، مکی و مدنی، نسخ و ... ‎3 - روش تفسیری کلبی : تفسیر اثری، لغوی، قرآن به قرآن ...‎4 - مجموعه قرا ات و روایات تفسیری محمدبنالسائب کلبی، که از دوازده منبع تفسیری گردآوری شده است و تعداد آنها به ‎773 روایت می رسد./

این تحقیق در سه بخش با این عنوان ها به نگارش درآمده است: بخش اول، کلیات: معانی لغوی و اصطلاحی فرهنگ، معانی لغوی و اصطلاحی تهاجم فرهنگی، ابعاد فرهنگ جاهلیت؛ بخش دوم، تهاجم فرهنگی در بیان قرآن: خطوط اساسی فرهنگ الهی اسلامی، بررسی تهاجم فرهنگی در سوره ی انفال (محتوای سوره، موضوع خمس، همه ی امور به دست مسبب الاسباب است، ملاک های رها شدن و رهانیدن)، بررسی تهاجم فرهنگی در سوره ی توبه (اولین گروه از عناصر شیطانی، متخاصمین از اهل کتاب، علل برداشت مشرکان)، بررسی کاربردی تهاجم فرهنگی در سوره های انعام و اعراف؛ بخش سوم، نگرش احادیث و روایات اسلامی به تهاجم فرهنگی: نقش تعیین کننده ی فرهنگ و اهمیت استقلال فرهنگی، گونه های مختلف تهاجم فرهنگی، راه های مقابله و مبارزه با تهاجم فرهنگی.

این پایان نامه ترجمه و بررسی بخشی از کتاب الاتقان فی علوم القرآن تألیف عبدالرحمن سیوطی (849 911 ق) است. این بخش «نوع چهل و چهارم درباره مقدم و مؤخر قرآن» نام دارد .

این پایان نامه در دو بخش با این مباحث تنظیم و نگارش شده است: بخش اول، تهدیدات روانی: شیوه های فعالیت روانی، ابزارهای فعالیت روانی در جهان معاصر، گروه های فعال در جنگ روانی از دید قرآن؛ بخش دوم، شیوه های مقابله با تهدیدات روانی در قرآن: استراتژی قدرت (عامل بازدارنده)، استراتژی اطلاع رسانی (آگاه کردن جامعه)، استراتژی هدایت و تربیت (واکسینه کردن جامعه).

تحقیق حاضر به مطالعه و بررسی صفت اخلاقی « تواضع از دیدگاه قرآن کریم و روایات » پرداخته و برای رسیدن به این هدف مهم اهداف ذیل را مطرح نموده است : 1-بررسی مفهوم تواضع 2- بررسی اهمیت تواضع 3- آشنایی با انواع تواضع 4- آشنایی با شرایط تواضع 5- بررسی نشانه ها وآثارتواضع 6- تحلیل و بررسی موانع تواضع. با توجّه به ماهیت موضوع ، اهداف تحقیق و امکانات موجود ، از میان روشهای پژوهش از روش توصیفی تحلیلی برای انجام تحقیق استفاده گردیده است . پس از مطالعه سابقه موضوع در کتب مرتبط با آن از جمله قرآن کریم ، کتب معتبر حدیثی و تألیفات اخلاقی و جمع آوری اطلاعات از طریق فیش برداری و تجزیه و تحلیل آنها با استفاده از دیدگاه صاحبنظران ، مفسران و اسلام شناسان ، نتایج زیر حاصل گردید : تواضع مصدر با تفاعل از ریشه « وَضَعَ » است که یک صفت وخلق درونی به معنای شکسته نفسی ، افتادگی و فروتنی ، کوچک کردن خود در برابر خدا ، پیامبر (ص) و مؤمنان و پرهیز از جاه طلبی و برتری جوئی است . تواضع و فروتنی جایگاه و اهمیت خاصی در اخلاق اسلامی دارد که چنین به دست می آید که فروتنی یک واقعیت روحی بوده در پرتو ایمان در فرد مومن به وجود می آید یعنی اوج گیری ایمانی او را وامی دارد که همچون قطره بارانی در برابر پهنه موجودات از خود خجل شده، خویش را از همه کوچکتر و بی مقدارتر تلقی کرده در نتیجه با همه ابعاد وجودیش به خضوع و فروتنی بپردازد . تواضع دارای انواعی از جمله ، تواضع در برابر خدا ، تواضع در برابر پیامبران و انبیاء و اولیاء الهی و تواضع در برابر خلق و مردم است . تواضع دارای نشانه هاومصادیقی همچون ، سبقت در اسلام ، عدم پذیرش اظهار ذلت دیگران ، نشستن در پایین مجلس ، پرهیز از خودنمایی ، تواضع در پوشیدن ، تواضع در خانه ، تواضع در نشستن ، تواضع در سوار شدن بر مرکب ، اجابت دعوت ، تواضع در عیادت ، تواضع در مصاحفه ، تواضع در فعالیتهای اجتماعی ، تواضع با محرومان ، تواضع نسبت به کودکان و تواضع با آشنایان قدیمی است . همچنین تواضع دارای آثاری به مانند ، محبّت ، احترام ، شرف و بزرگواری ، حفظ شرف ، سربلندی ، گسترش و نشر فضائل اخلاقی، توان اطاعت خداوند و عدم خستگی از طاعت الهی ، کلید فیرونیکی و دلشاد کردن مومن می باشد . تواضع دارای شرایطی از جمله اینکه از روی نقص نباشد ، از روی ترس نباشد و برای خدا باشد ، است . تواضع دارای موانعی چون تکبّر ، عصبیّت ، عجب ، فخر و مباهات ، ذلت و خواری ، خودپنداری و غرور می باشد . مهمترین مشکلی که این تحقیق در روند اجرائی و عملیاتی خود با آن رو به رو بود ، تکراری بودن مطالب در منابع مختلف و تحلیلی نبودن آنها بود و به همین لحاظ پیشنهاد می گردد ، محققین در پژوهشهای آتی ، یکی از جنبه های موضوع و یا اهداف پژوهش را انتخاب نموده و به صورت تحلیلی و عمیق بررسی نمایند تا این مشکل مرتفع گردد .

موضوع این پایان نامه تاریخ تفسیر قرآن در سده اول هجری قمری است. و در آن با استفاده از آثاری چون البرهان زرکشی، الاتقان سیوطی، التفسیر و المفسرون ذهبی و طبقات مفسران شیعه این موضوعات بررسی شده اند: تفسیر در عهد رسول الله (ص)، جایگاه اهل بیت (ع) در تفسیر قرآن، فضائل اهل بیت در قرآن وسنت نبوی و تفسیر قرآن در میان صحابه.

بررسی دو عنصر ایمان و عمل و تأثیر و تأثر آن دو بر یکدیگر با استناد به آیات و روایات است. پژوهش حاضر در نه فصل تنظیم شده است. نویسنده بعد از این کلیات، در فصل دوم به بررسی ایمان در کلام اسلامی از دیدگاه فرق پنج گانه پرداخته و معتقد است فرقه هایی همچون خوارج عمل را داخل در ایمان دانسته و به صرف قول اکتفا نکرده اند، اما مرجئه به تبیین ایمان بر اساس معرفت پرداخته اند. «ساختار ایمان» که فصل مستقلی را به خود اختصاص داده در قرآن با علم و اختیاری بودن ایمان برابر دانسته شده و در روایات نیز عمل همراه با اعتراف به ولایت ائمه اثنی عشر مورد تأکید قرار گرفته است. در ادامه فصلی با عنوان «تأثیر و تأثر ایمان و عمل در یکدیگر» رابطه آن را بررسی می کند. ایمان شرط قبولی عمل است که بدون ایمان، عمل در معرض آلودگی و ناپایداری خواهد بود و از سوی دیگر فاسد شدن عمل، باعث تزلزل ایمان و گاهی تباهی آن خواهد شد. «آثار ایمان» در دو محور دنیوی و اخروی مطرح شده که آثار دنیوی مانند آرامش واقعی، محبوبیت، روشن بینی و... و آثار اخروی مانند آمرزش، نعمت های بهشتی و... مورد بررسی قرار گرفته است. جهل، غفلت، استکبار، تقلید کورکورانه، غرور عملی و ... در بحث «موانع و آفات ایمان» تبیین شده و راه های زدودن آن ها توبه، زهد، ریاضت، مراقبه، محاسبه و تقوای الهی پیشنهاد شده است.