جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

موضوع امامت از جمله مسائل مهم و محوری در مکتب شیعی است و اندیشمندان شیعی همواره پیرامون این مبحث سخن گفته اند. کتاب حاضر در رابطه با اثبات عقلانی امامت علی (ع) سخن گفته است. کتابی که فرا روی شماست نگاهی عقلی به مسأله امامت امیر مؤمنان علی (ع) دارد که با دلیل عقلی امامت آن حضرت را اثبات می نماید. از مباحثی که در این کتاب مورد تحقیق قرار گرفته است می توان به: ویژگی های امام، ویژگی های امیر مومنان علی (ع)، ویژگی های علمی علی (ع) از دیدگاه پیامبر (ص)، سخنان اصحاب در مقام علمی امیرمومنان علی (ع)، اعتراف معروف عمر، دیدگاه ابن تیمیه و... اشاره کرد.

«الامام المهدی علیه السلام» تالیف نویسنده معاصر سید علی حسینی میلانی است که به زبان عربی در موضوع مهدویت به رشته تحریر درآمده است. کتاب، با مقدمه مهم مؤلف آغاز شده است. وی در این مقدمه پیرامون موضوع امام مهدی علیه السلام مطالبی را ذکر نموده و شرح داده است. از جمله مطالبی که در مقدمه ذکر شده نظرات نقد دیدگاه‌ ها و شبهات «ابن تیميه» پیرامون حضرت مهدی علیه السلام است. نویسنده، در پایان مقدمه ذکر کرده که هدف از بیان نمودن بحث امام مهدی علیه السلام در این اثر بیان عقیده ما شیعیان در مورد آن حضرت و دفع شبهات مختلف از او می‌ باشد. متن کتاب در سه فصل ارائه شده است: فصل اول مشتمل بر چهار مطلب است؛ مطلب اول در بیان این مطلب است که حتما برای این امت امام مهدی علیه السلام وجود دارد. مطلب دوم پیرامون احادیث متواتر در مورد امام مهدی علیه السلام است. مطلب سوم در این مورد است که مهدی علیه السلام از اهل بیت است. مطلب چهارم، اختصاص به این مطلب دارد که امام مهدی علیه السلام فرزند امام حسن عسکری علیه السلام است. فصل دوم، در مورد اخبار معارضی است که پیرامون حضرت مهدی علیه السلام وجود دارد. فصل سوم، پیرامون سوالات و شبهاتی است که در مورد حضرت مهدی علیه السلام بیان شده است.

کتاب « مقالتان فی الغدیر» رویکردی است روایی به مسأله غدیر و بررسی مفاد حدیث غدیر از جهت سند و دلالت. در این پژوهش روایاتی از اهل‏بیت (علیهم السلام) درباره واقعه غدیر، آیات نازل شده درباره غدیر، حدیث مشهور پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) در غدیر و مفهوم مفاد این حدیث شریف مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نگارنده با توجه به آیات مربوط به غدیر و مندرجات حدیث غدیر به تبیین شخصیت و جایگاه ویژه حضرت علی (علیه السلام) و اثبات امامت و ولایت آن حضرت می‏پردازد و به بحث درباره اهمیت و خصوصیات غدیر و آداب روز غدیر می‏پردازد. وی تشکیک در دلالت و سند را مطرح و رد نموده است.

جایگاه امامت در دیده مسلمانان هم سنگ جایگاه و مقام نبوت است با این تفاوت که امام نبی نیست؛ از همین رو، همچنانکه نبی و رسول را خدا انتخاب می کند، باید امام و جانشین نبی نیز به انتخاب و انتصاب خداوند باشد. از آنجایی که دست بشر به وحی کوتاه است، رسول با اتصال به منبع وحی، در سیره و سخن خود امام را معرفی می کند و یا متن قرآن، چنین شخصی را می شناساند. اما برخی از مسلمانان، شیوه‌ ای دیگری را برای مشخص کردن امام مطرح کرده‌ اند. آنان با بیان اینکه به مشاوره اهمیت زیادی داده شده است، پس می توان برای انتخاب امام و رهبر هم بدان تمسک جست؛ نظریه «شورا» را برای انتخاب جانشین رسول خدا و تعیین امام مطرح کردند. آیت الله سید علی حسینی میلانی در کتاب «نقش شورا در امامت»، به بیان خاستگاه این نظریه پرداخته و نارسایی آن را برای تعیین امامت جامعه نشان داده است. ایشان که کتابش را در سه بخش تنظیم کرده در بخش اول به اثبات الهی بودن انتصاب و تعیین امام پرداخته و با استناد به حدیث نور، امامت امیرالمؤمنین علیه السلام را از زمان آفرینش دانسته است. در بخش دوم کتاب به بررسی چگونگی انتخاب ابوبکر و عمر برای خلافت دست یازیده و عدم تطبیق نظریه شورا را بر خلافت این دو گزارش کرده است. بخش سوم، زمان مطرح شدن نظریه شورا بررسیده است؛ در بخش چهارم کوشیده ابعاد جزئی و مسائل پوشیده جریان شورا را آشکار سازد.

يكي از احاديث بى پايه بخارى حديث ساختگى، خواستگارى حضرت على عليه السلام از دختر ابوجهل است. طبق اين حديث: اميرالمؤمنين عليه السلام در عهد رسول خدا صلى الله عليه و آله و در زمان حيات فاطمه زهرا سلام الله عليها از دختر ابوجهل خواستگارى كرد. اين حديث، در واقع در سرزنش امير مؤمنان على عليه السلام است و شأن و منزلت ايشان را زير سؤال مى برد; به همين جهت مؤمنان به هيچ عنوان چنين حديثى را باور نمى كنند. چگونه ممكن است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله چنين سخنانى را بر زبان جارى كرده باشد و حال آن كه از آغاز اسلام تا هنگامه رحلتش، به بيان و ترويج فضايل و مناقب امير مؤمنان على عليه السلام در ميان مردم مى پرداخت؟ كتاب «رسالة في حديث خطبة علي بنت ابي جهل» نوشته آيت الله سيد علي حسيني ميلاني به نقد و بررسي اين حديث مجعول مي پردازد.

بسیاری از دانشمندان اهل تسنن اگر چه در مسائل عقیدتی، پیرو امام علی علیه السلام نیستند اما در عرض ارادت و بزرگ داشتن نام امیرالمؤمنین، کوتاهی نمی‌ کنند؛ و روایات فراوانی در مناقب و فضایل ایشان نقل می‌ کنند. در این میان برخی از معاندان کینه‌ ورز، به خاطر کینه و دشمنی با شیعیان، پا را از جاده‌ انصاف بیرون نهاده و بسیاری از حقایق تاریخی و ویژگی‌ های امیرالمؤمنین را منکر شده اند. یکی از این اشخاص ابن تیمیه است. ابن تیمیه که امروزه یکی از تئوری پردازان وهابیت به شمار می‌ رود در قرن هفتم می‌ زیسته است. آیت الله سید علی حسینی میلانی در کتاب «افکار ابن تیمیه در بوته نقد»، بخشی از دشمنی‌ ها و نفاق‌ ها و کینه‌ ورزی‌ های ابن تیمیه را به امام علی علیه السلام نشان داده است. کتاب در پنج بخش تنظیم شده است: بخش یکم موارد دشمنی ابن تیمیه با امیر مؤمنان علی علیه السلام را برشمرده است. بخش دوم نمونه‌ های انکار فضایل بی کران امیر مؤمنان علی علیه السلام توسط ابن تیمیه آمده است. در بخش سوم دیدگاه ابن تیمیّه به خلافت امیرمؤمنان علی علیه السلام آمده است. بخش چهارم: ابن تیمیه و مقایسه‌ ای بین خلفای سه گانه و حضرت علی علیه السلام. نویسنده در بخش پنجم این کتاب، به تلاش ابن تیمیه برای اثبات حقانیت خوارج و ناصبی‌ ها اشاره دارد و افتراهای وی را به امیر مؤمنان علی علیه السلام نقل کرده است. وی نشان داده است که ابن تیمیه در این راه از توسل به احادیث دروغین ابایی ندارد.

كتاب «نفحات الازهار فى خلاصة عبقات الانوار» نوشته سید علی حسینی میلانی به زبان عربی و در موضوع کلام و عقاید می باشد. در اوائل قرن سيزدهم هجرى قمرى كتابى به نام «التحفة الاثنا عشریة فی الردّ علی الإمامیة الإثنی عشریة» توسط يك عالم سنّی به نام عبدالعزیز بن احمد دهلوی به زبان فارسی تأليف شد كه ضمن آن اعتقادات شیعه در زمينه توحید، نبوّت، معاد و مخصوصا امامت با دلايل غير علمى و خلاف واقع مورد نقد قرار گرفت و احساسات شيعيان هند را جريحه ‌دار كرد. پس از تأليف اين كتاب دانشمندان شیعه براى صيانت از حريم اعتقادات شيعه به ميدان آمده و كتابهايى را در ردّ اين كتاب نگاشتند كه در ميان آنها كتاب عظيم و گران‌ سنگ «عبقات الأنوار» به تأييد بزرگان شيعه و اعتراف مخالفين از اعتبار ويژه‌ اى برخوردار است و دليل آن را مى ‌توان در تلاش طاقت ‌فرسا، تتبّع و تحقيق فراوان و همّت بى‌ نظير سید میر حامد حسین متکلّم و محقق شیعه در راه تأليف اين كتاب جستجو نمود. مؤلف در اين كتاب شش آیه و ده حديثى را كه دهلوى در كتاب خود مطرح و دلالت آن را بر مسئله امامت انكار كرده است، با اسناد فراوان و غير قابل انكار نزد مخالفين به تفصيل بررسى كرده است و با دلايل متقن و محكم دلالت آنها را بر امامت ائمه معصومين عليهم السلام به اثبات رسانده است به صورتى كه جاى هيچ‌ گونه شک و ترديدى براى يك مسلمان منصف و بدون تعصّب باقى نمى‌ ماند. وى در اين كتاب -كه به زبان فارسی نگاشته است- روایات را فقط از طريق أعلام أهل سنت نقل كرده و حتّى در استدلال يا استشهاد به يك قاعده مثلا نحوى به كلام آنان استناد نموده است و براى اثبات تواتر احاديث از همه طبقات راویان از قرن اوّل هجرى تا قرن سيزدهم بهره برده است.

‫امام رضا عليه السلام در جهت تبيين معارف ناب توحيدي و اسلامي، با پيروان اديان و مذاهب، مناظراتي داشتند. اين پژوهش، در پنج فصل، درصدد بررسي شيوههاي عقلاني آن حضرت، در مناظره با افراد ياد شده ميباشد. نخست مباحثي چون تعريف، پيشينه تاريخي، شرايط، موانع، آداب و اخلاق، و فوايد و ثمرات مناظره، روشهاي عقلاني، مباحثي چند درباره حضرت عليه السلام و پيروان اديان ارائه شده است. سپس مؤلفهها و معيارهاي عقلانيت و پس از آن، روشهاي عقلاني امام عليه السلام در مناظره با پيروان اديان ارائه شده است. در اين بخش، مناظرات حضرت با افرادي چون عمران صابي، هربذ کبير، رأس الجالوت و جاثليق نصراني بيان و در هر مورد، محتواي مناظره و روش حضرت عليه السلام در مناظره بيان شده است. مکان مند نبودن خداوند، درک نشدن خداوند با حواس، زمان مند نبودن خداوند، نشانههاي وجود خداوند، حد نداشتن خداوند، توحيد، کيفيت آفرينش مخلوقات، دلايل عدم نياز خداوند به مخلوقات، تغيير پذير نبودن خداوند، راه شناخت خداوند، راههاي صدق دعوت انبيا( و ردّ الوهيت عيسي عليه السلام، از جمله مباحثي است که در مناظرات حضرت عليه السلام بيان شده است. روشهاي عقلاني حضرت عليه السلام در مناظره با پيروان مذاهب، فصل ديگر پژوهش است که در آن، مناظره با سليمان مروزي، ابوقره، يحيي بن ضحاک و مأمون و مناظره درباره توجيه پذيري ولايت عهدي و تفاوت سادات بني الزهرا? با بني العباس ارائه شده است. از محتواي اين مناظرات، ميتوان به تغاير مُريد و اراده، تغاير علم و اراده، حدوث اراده، ازلي نبودن اراده، حدوث کتب آسماني و مکان مند نبودن خداوند اشاره نمود. در پايان، آثار و نتايج مناظرات امام رضا عليه السلام به قرار ذيل بيان شده است: دفاع از ساحت مقدس توحيد و اوصاف پروردگار، اثبات به حق بودن رسالت انبيا(، دفاع از عصمت انبيا(، روشنگري نسبت به عهدين، تبيين جايگاه امام، اثبات منطقي بودن اسلام، و ارشاد و هدايت انسانهاي مستعدِ هدايت و اتمام حجت براي نااهلان.

‫تحقيق حاضر، ابعاد مختلف ولايت تکويني حضرات معصومين( از منظر قرآن، روايات، عقل، علم کلام، فلسفه و عرفان بررسيده و ديدگاه‌هاي منکران چنين ولايتي براي معصومين( را نقد مي‌کند. نويسنده در چهار فصل به زواياي گوناگون موضوع نوشتار خود مي‌پردازد. در فصل اول معناي لغوي و اصطلاحي واژه ولايت و معناي کلامي، فقهي و عرفاني آن و نيزمفهوم لغوي و اصطلاحي کلمه تکوين را شرح مي‌دهد. در فصل دوم با استفاده از نصوص ديني به تبيين مفهوم ولايت تکويني پرداخته و آياتي در مورد اقسام و مراتب ولايت و مصاديق ولايت خاصه آورده، ولايت به معناي محبت، سياست و رهبري اجتماعي، مرجعيت ديني و ولايت تکويني درآن‌ها را وصف کرده است. سپس رواياتي در اثبات ولايت تکويني و ويژگي‌هاي صاحب ولايت تکويني ارائه داده و ديدگاه‌هاي علماي فريقين از متأخرين و معاصر را در مقوله ولايت تکويني ارزيابي مي‌کند. فصل سوم از منظر علم فلسفه و کلام اسلامي به تشريح مفهوم ولايت تکويني پرداخته و امکان عقلي وجود چنين ولايتي براي برخي افراد خاص، رابطه بين ولايت تکويني با قانون عليت و معناي علّت فاعلي در ولايت تکويني را بررسيده و ادّله عقلي اثبات ولايت تکويني را مطرح کرده است. نگارنده در اين زمينه به دليل تمانع، دليل حيز و مکان و دليل لغويت اشاره مي‌کند. آن گاه ضمن اثبات ولايت تکويني از منظري کلامي، ملاک قول به غلو در ولايت تکويني و خارق‌العاده بودن ولايت تکويني را بيان کرده است. در فصل چهارم از منظري عرفاني به مسأله ولايت تکويني نگريسته شده و مباني و اصول فکري عرفا در بحث ولايت و ديدگاه‌هاي عارفاني همچون: سيدحيدر آملي، ابن‌عربي، حکيم ترمذي و امام خميني در باره ارتباط انسان کامل با ولايت تکويني و رابطه اسم اعظم با ولايت تکويني مطرح گرديده و برخي نظريات نقد و ارزيابي مي‌شود.