مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

‫مستشرقان در ديدگاه‌هاي مختلف خود، دو دسته از تناقضات صوري و ساختاري، و تناقضات محتوايي را درباره قرآن کريم ادعا کرده‌اند. آن‌ها براي اثبات تناقضات صوري و ساختاري، به وجود اختلاف لفظي در قرآن، تفاوت در تعداد کلمات، و عدم هم‌خواني برخي از آيات قرآن با قواعد ادبيات عرب استناد کرده‌اند. منشأ اشتباهات مستشرقان در اين زمينه آن است که قرائات نادر و شاذي را که هيچ يک از فرقه‌هاي اسلامي به‌عنوان قرائت صحيح قبول ندارند، مستمسک خود قرار داده‌اند؛ اين دسته از پژوهش‌گران غربي به کتب و منابع اصلي مسلمانان از جمله کتاب‌هاي تفسيري و علوم قرآني رجوع نکرده، و کتاب‌هاي نويسندگان غيرمسلمان را در پژوهش‌هاي قرآني خود، مورد توجه قرار داده‌اند، و به‌دليل عدم آگاهي از قواعد ا‌دبيا‌ت عرب، متوجه نقص و ايراد آن کتب نشده‌اند. در زمينه تناقضات محتوايي، به مباحثي از قبيل ادعاي تناقض آيات تشريعي، تکويني، قيامت، قصص، اوصاف خداوند مثل هدايت و رحمت، افعال آدمي و فرشتگان مثل جبر و اختيار، تناقضات مربوط به نازل‌کننده وحي، تناقضات آيات متشابه، و وقوع تأويلي آن‌ها پرداخته شده است. درباره منشأ اشتباهات مستشرقان در اين زمينه نيز علاوه بر سه مورد اشاره شده در تناقضات صوري، مي‌توان به عدم آگاهي آنان از قاعده ناسخ و منسوخ، عام و خاص، مطلق و مقيد و محکم و متشابه اشاره کرد. علاوه بر اين، در قالب يک جواب نقضي به مستشرقان يهودي و مسيحي مي‌توان به حدود 24 نمونه از آيات متناقض اشاره کرد که در کتاب مقدس آنان وجود دارد. نتيجه حاصل از اين پژوهش آن است که قرآن کريم از تمام ضعف و نقصان‌ها پيراسته است و تمام اشکالاتي که از سوي مستشرقان به اين وحي الهي وارد شده جز پنداري باطل چيز ديگري نيست، و تناقضات ادعايي مستشرقان ميان آيات قر‌آن نيز تناقضي بدوي و ظاهري است.

---

ایده اسلامی سازی علم از مسایل مهم معرفتی کشورهای اسلامی است که ضیاءالدین سردار پاکستانی، در این زمینه به ارایه دیدگاه های جدیدی اقدام کرده است. در نظریه او نقد سکولاریسم و شرق شناسی غربیان جایگاه محوری دارد. او تعریفی از علم ارایه می دهد که آن را در یک سنت فرهنگی قرار داده و رجوع به سنت و قرآن و بازتعریف واژگان اساسی اندیشه اسلامی، چون توحید، را در دستور کار دارد و بر بازگشت به دیدگاه های متفکران بزرگ اسلامی، بویژه معرفت شناسی غزالی و جامعه شناسی تاریخی ابن خلدون تأکید خاصی دارد و دچار برخی اشکالات نیز است. او درعین حال نگرش واقع گرایانه به دست آوردهای عظیم غرب را برای بازسازی علم اسلامی ضرورتی اجتناب ناپذیر می داند؛ یعنی مسلمانان با استفاده از ابزار های کنونی علم مدرن در چهارچوب جهان بینی اسلامی و نگرش عمل گرایانه، می توانند فرایند اسلامی سازی علم را به سرانجام برسانند.

‫سيره مردان بزرگ همواره به‌عنوان الگوي برتر، قابل مطالعه و بررسي مي‌باشد؛ در اين ميان، سيره پيامبر گرامي اسلام(، به‌عنوان برترين و آخرين فرستاده خداوند، از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. اين رساله به بررسي شخصيت اخلاقي پيامبر اکرم (ص) ، از نگاه قرآن و مستشرقان پرداخته، و به برخي از شبهات و اهانت‌ها پاسخ داده است. به شهادت تاريخ و گواهي آيات قرآن کريم، پيامبر خدا( در هدايت مردم سخت کوشا بود؛ خيرخواهي، مهرباني، بي‌توقعي و دلسوزي، از عوامل اثرگذاري کلام آن حضرت بود. معرفي کردن الگو يکي از شيوه‌هاي مهم تربيتي است، و روشن است که پيامبر اسلام، در همه زمينه‌ها بهترين الگو براي مؤمنان محسوب مي‌شود. نرمش با مردم، محبت نسبت به ياران، جذب کردن خطاکاران پشيمان و گنهکاران شرمنده، يکي از صفات رهبري جامعه است، که پيامبر اسلام( در بسياري از وقايع زندگي خود اين صفات را به روشني از خود بروز داد، و قرآن و مستشرقان نيز به اين امر اشاره دارند. آن حضرت، سختي‌ها را به‌خوبي تحمل مي‌کرد، تا جايي که قرآن، از ايشان به‌عنوان خلق عظيم ياد کرده است. مستشرقان آمريکايي، اروپايي و آسيايي، زهد، قانون‌مداري، قانون‌گذاري، شجاعت، نظافت، مدارا، مديريت و صداقت پيامبر اسلام( را در آثار خود ستوده‌اند، و از او به‌عنوان مصلح جهاني، و بهترين مخلوق خداوند در روي زمين ياد کرده‌اند. برخي از آنان بر اين نکته اذعان دارند که محمد( هرگز طالب قدرت دنيايي، يا تسلط روحي نبوده، و براي به‌دست آوردن مقام رياست و زندگي مرفه مبارزه نکرده است. برخي از مستشرقان نيز سؤالات يا اتهاماتي مانند تعدد زوجات، رياست‌طلبي، خوش‌گذراني، شاعر و کاهن بودن را به پيامبر نسبت داده‌اند، که اين اتهامات و سؤالات، توسط برخي ديگر از مستشرقان پاسخ داده شده است. در مجموع، اتهاماتي که مستشرقان به پيامبر اسلام( وارد کرده‌اند بي‌اساس بوده، و از روي تعصب و غرض‌ورزي مطرح شده، و مبناي علمي و روايي ندارد.

مساله کتابت قرآن کریم در زمان پیامبر اکرم (ص) و پس از ایشان از جمله مباحث اصلی و مهم تاریخ قرآن است که همواره مورد توجه مسلمانان و همچنین مستشرقان قرار گرفته. در این میان و به خصوص در رابطه با مساله کتابت قرآن و سایر حوادث مهم صدر اسلام، شخصیت زید بن ثابت به عنوان یکی از مهمترین چهره های معرفی شده به عنوان کاتب وحی در صدر اسلام از اهمیت خاصی برخوردار است، به نحوی که شناسایی شخصیت این فرد و معرفی کامل هویت وی در رفع برخی ابهامات تاریخ صدر اسلام و خصوصا موضوع کتابت و کاتبان وحی، نقش تعیین کننده ای دارد.برخی از مستشرقان تلاش دارند تا با اثبات آموزش دیدن زید بن ثابت توسط یهودیان مدینه، به نوعی تحولات ایجاد شده در صدر اسلام از جمله فراگیر شدن آموزش خواندن و نوشتن، کتابت وحی و جمع و تدوین مصاحف را اقدامی برخواسته از فرهنگ یهودیت معرفی کرده و در حقیقت فرهنگ والای توسعه علمی ایجاد شده در زمان پیامبر اکرم (ص) را به اسم خود مصادره به مطلوب کنند. از جمله این مستشرقان، «میخائیل لکر» است که به موضوع کتابت در صدر اسلام و شخصیت زید بن ثابت توجه نشان داده و کتب و مقالات متعددی در این زمینه نگاشته است.در این مقاله تلاش شده است پس از معرفی شخصیت زید بن ثابت و اقدامات وی در صدر اسلام، استدلال های مطرح شده از سوی میخائیل لکر نقد و ارزیابی می شود و در نهایت به برخی ابهامات مطرح در خصوص شخصیت زید بن ثابت مورد بحث قرار می گیرد.

نظر به جایگاه ویژه مهدویت در نزد مسلمانان، به خصوص شیعیان، این موضوع از ابعاد مختلفی مورد بررسی وتحلیل قرار می گیرد، بررسی و تحلیل تحقیقات مستشرقان درزمینه ی مهدویت، فصل مهمی از مطالعاتی را در بر می گیرد که در دوقرن اخیر وبه خصوص بعد از انقلاب اسلامی ایران در این زمینه صورت گرفته است. این پژوهش از نوع پژوهش بنیادی و به روش توصیفی- تحلیلی صورت گرفته است. بررسی های صورت گرفته از مطالعات مستشرقان درباب مهدویت، بیانگر اتخاذ روش نادرست ونامعتبر ومغایر با اصول اعتقادی شیعه، از سوی آنها در زمینه ی تحقیق درباره ی مهدویت بوده است، به طوری که این مطالعات از رهیافتی آسیب شناسانه غیر همدلانه وغیر منصفانه برخورداراست. عالمان شیعه نیز اینگونه مطالعات را مورد بررسی وتحلیل قرار داده اند ودر هر فرصتی در رد ونقد علمی مطالعات مستشرقان در این باب کوشیده اند، تألیف کتب، مجله، روزنامه، و. . . از سوی شیعیان دراین زمینه گویای این مطلب است. به طور کلی مهدویت آنطور که شاید وباید وبر طبق اصول اساسی اعتقادی شیعه به غرب معرفی نشده است، به نظر می رسد در حال حاضر ایجاد فعالیتهای مشترک علمی، فرهنگی و. . . میان شیعیان وغربیان سهمی عمده در معرفی واقعی حضرت مهدی(عج) به غرب خواهد داشت. لذا در این پژوهش سعی شد ضمن نقد دیدگاه های ناآگاهانه مستشرقان در مورد مهدویت، به بیان اعتقاد شیعیان که بر گرفته از متون دینی می باشد درقبال این دیدگاه ها پرداخته شود.