مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

کتاب حاضر از دو بخش عمده تشکیل شده است. نخست، کلیاتی چون: تعریف عرفان و خاستگاه آن؛ سرچشمه‌های عرفان اسلامی؛ اومانیسم؛ رابطة شریعت و طریقت و...، بررسی شده است، سپس بحث عرفان و مسئولیت اجتماعی با نگاهی به اندیشه‌های بزرگانی چون: «علی(ع)»؛ «شفیق بلخی»؛ «عین القضات همدانی»؛ «هانری برگسون» و...، مطرح شده است. در ادامه، به سیری در زندگانی عارف نامی شیخ «محمد بهاری»، پرداخته شده است و در نهایت، ضمن بیان نظرات دیگر بزرگان دربارة عارف بهاری به بازگویی اندیشه‌های وی در کتاب «تذکرة المتقین» که تنها یادگار وی برای مردم جهان است پرداخته و دربارة زادگاه بهار، یعنی شهرستان «بهار» نیز اطلاعاتی ارائه شده است. همچنین در پایان این کتاب از فقیه مبارز آیت‌الله شیخ «محمدباقر بهاری»، معروف به «حاج شیخ» و سایر فقیهان، عالمان و واعظان بهاری سخن به میان آورده و تصاویری از بزرگان عارف، ضمیمه شده است.

ترجمه ماشینی : ابن علوان عالم، عارف و بصیر، دوران گذار از حکومت ایوبی به حکومت رسولی را در قرن سیزدهم یمن زندگی کرد. او در زمان خود به دلیل نقد نخبگان حاکم و حکومت آنها شهرت داشت و مجموعه قابل توجهی از آثار در عرفان اسلامی، کلام، حقوق و تفسیر قرآن از خود به جای گذاشت. در اینجا محمد عزیز تصویری جامع از ابن علوان ارائه می‌دهد که پیشینه مذهبی و سیاسی یمن، توسعه فرقه‌های صوفیانه، تأثیر متقابل سنت‌های صوفیانه، شیعی و سنی و تأثیر ابن علوان بر تاریخ یمن را ترسیم می‌کند. تصوف و اسلام. اولین مطالعه ابن علوان به زبان انگلیسی، «دین و عرفان در اسلام اولیه» خواندنی ضروری برای همه علاقه مندان به عرفان، اسلام اولیه، تصوف و به طور کلی دین و تاریخ است.

عارفان در طول تاریخ، اغلب، رویکردهای متفاوت و گاه متعارضی با فلاسفه و متکلمین داشته‌اند. عین‌القضات همدانی با وجود شهرت بیشترش در عرفان، آراء فلسفی و کلامی عمیق و قابل توجهی دارد. هدف پژوهش حاضر، شناخت مبانی فلسفی، عرفانی و کلامی ایشان در حوزه‌های ‌هستی‌شناسی، با روش توصیفی- تحلیلی است. این پژوهش نشان می دهد که عین‌القضات همدانی توانسته است در دو ساحت فرایند ادراک شهودی و ساحت فرایند تبدیل شهود به گزاره، سخن بگوید و معرفت و دانشی را که مستقیماً و بی‌واسطه تجربه کرده، با دلیل و برهان قابل فهم کند. همچنین عین‌القضات در طرح اندیشه‌هایی نو، در حوزه مذکور پیش‌رو بوده است؛ مانند تجلّی واحد در ‌هستی‌ و وحدت وجود، رابطه بین جسم و جان در انسان‌شناسی، استفاده زیاد از تأویل در فهم آیات قرآن، نافرمانی ابلیس در سجده نکردن به انسان که او این را ناشی از عشق راستین به معشوق ازلی و نیز جریان قلم تقدیر الهی می‌داند. نگاه فلسفی و کلامی این عارف، در آثارش به خصوص تمهیدات، نامه‌ها و زبده الحقایق، مجال ظهور یافته است.

عقل و عشق یکی از اساسی­ترین موضوعات در دیوان شاه نعمت­الله ولی است. از نظر او عشق ودیعه­ای الهی است که در وجود انسان نهاده­شده و وسیلۀ رسیدن به کمال و سعادت است. اساس طریقت شاه نعمت­الله کشف و شهود است، نه دلیل و برهان. اندیشۀ وحدت وجود در سراسر کلام وی، موج­می­زند که به تأثیر از عرفان نظری ابن­عربی است. عقل و خردی که شاه ولی با بهره­گیری از اشعار عطار، با آن درافتاده، عقل جزئی و معاش است که نه تنها قادر به درک حقیقت عشق نیست بلکه حجاب و مانعی در راه رسیدن به سرمنزل معرفت و عشق حقیقی است. در مقابل، او عقل کلی را نایب خدا دانسته و آن را مدح کرده و معتقد است که این عقل به عنوان اولین مخلوق، یاور عشق است و با روح و جان عشق و جنون عارفانه، عجین­گشته و تقابل و تعارضی میان آن دو متصوّر نیست. این پژوهش به شیوۀ کتابخانه­ای و به روش توصیفی – تحلیلی صورت­گرفته­است