مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

از جمله موضوعاتی که شیعیان با اهل تسنن اختلاف نظر دارند، می‌توان به تقیّه، رجعت و عصمت اشاره کرد. این موضوعات علاوه بر استدلالات عقلی، با آیات قرآن نیز قابل اثبات است. از بزرگان شیعه و اهل تسنن می‌توان به علامه طباطبایی و فخر رازی اشاره کرد که اثری گرانبها برای مذهب خویش، در تفسیر قرآن از خود بر جای نهاده‌اند. هدف از این پژوهش تطبیق نظریات این دو مفسر در موضوعات یاد شده، برای مشخص شدن ضعف و قدرت دیدگاهشان است. قرآن با ذکر داستان‌هایی از جمله تقیّه مؤمن آل فرعون، اصل تقیّه را امری جایز دانسته است. علاوه بر آیاتی که صراحت در تقیّه دارد، از آیات نفی حرج و اکراه و کتمان نیز می‌توان این حکم را استخراج کرد. فخر رازی تقیهّ را محدود و منحصر به میان کفار دانسته است. شیعیان اعتقاد دارند که رجعت قبل از وقوع قیامت صورت می‌گیرد. آیات زیادی از رجعت و زنده شدن مردگان در گذشته خبر می‌دهد، که وقوع این حادثه بهترین دلیل بر امکان عقلی آن است. فخر رازی این آیات را پذیرفته ولی این باور شیعیان را هرگز قبول نمی‌کند و برای آیاتی همانند حشر گروهی از امت، توجیهاتی را آورده است. علامه طباطبایی بارها در تفسیر آیات قرآن به عصمت پیامبران اشاره کرده است. همچنین ایشان علاوه بر آیات عصمت، از آیاتی که خداوند امر به اطاعت محض از پیامبران الهی کرده است، عصمت آنان را نتیجه گرفته است. پیامبران الهی از مرحله دریافت و حفظ و ابلاغ وحی، مصون از اشتباه و خطا هستند و به اصطلاح معصوم هستند، وگرنه نقض غرض الهی از هدایت انسان‌ها پیش می‌آمد. فخر رازی عصمت انبیاء را برای زمان بعد از بعثت لازم می‌داند و خطای سهوی از پیامبر را جایز می‌داند. روش کار ما در این تحقیق، مطالعات کتابخانه‌ای است.

موضوع این پایان نامه، به کارگیری متن قرآنی در مناظرات امام رضا × در کتاب عیون اخبار الرضا به عنوان مثال در مورد «توحید» و «عصمت پیامبران» است. در برخی از ظواهر متون قرآنی، موضوعاتی وجود دارد که مفهومی غیر از معنای واقعی از آنها برداشت می‌شود، و برخی از مفسران آنها را در معنای غیر صحیح به کار برده‌اند، همانطور که بعضی از آنها گفته‌اند و آنچه را که مقصود قرآن نیست، به خداوند متعال نسبت داده‌اند و عصمت پیامبران را مخدوش ساخته‌اند. این تحقیق سعی دارد راه حل و پاسخی برای اشکالات یا شبهات ناشی از درک ظاهری برخی از متون ارائه نماید، که با ساحت قدس خداوند متعال و توحید و صفات او و منزه بودن او از داشتن جسم، اشغال فضا و مکان و قابل رؤیت بودن و غیره سازگار نیست. با توجه به پاسخ‌هایی که در کاربرد نص قرآنی در بین مناظرات امام رضا × آمده است، از جمله تنزیه ذات خداوند از این شبهات در توحید ذاتی، و توحید صفاتی و افعالی و نفی شباهت صفات او به مخلوقات و پدیده‌ها، و پاسخگویی به تهمت‌هایی که با استفاده از ظاهر متون، به پیامبران و عصمت آنها نسبت داده شده است. به عنوان مثال، متهم کردن خاتم پیامبران ’ به گمراهی، که (العیاذ بالله) بسیاری از مفسران عامه (اهل سنت) آن را شرک تفسیر کرده‌اند. اما می‌بینیم که امام الرضا × معنایی کاملاً متفاوت از آنچه گفته شد، در تفسیر آن بیان فرموده است. در جایی که گمراهی را به پنهان کردن مقام خویش نزد قومش تفسیر نمود، سپس خداوند آنها را به سوی شناخت تو هدایت کرد. بدین سان همه شبهات مطرح شده علیه پیامبران با استفاده از متون قرآنی و استفاده از سایر متونی که دلالت بر عصمت آنها دارد، برطرف شد. اهمیت این مطالعه در توان به کارگیری متن قرآن در پاسخگویی و رفع بسیاری از مشکلات، به ویژه در دو اصل مهم (توحید) و (عصمت پیامبران) نهفته است. اگر شخص پاسخگو معصوم باشد، این اهمیت تأیید می‌شود. اما آنچه در این تحقیق جدید است، تجزیه و تحلیل واژگان است، که ممکن است ریشه مشکل در همین جا باشد، یعنی در متونی که ظاهر آن چیزی را به خداوند متعال نسبت می‌دهند، که در قرآن نیست، همچنین در مورد نکوهش و افترا به پیامبران، و موضوع بحث آن زبان‌شناسی و تفسیری است، و نتیجه همان است که از فرمایشات امام × حاصل می‌شود. محقق در این مطالعه از روش تحلیلی استفاده کرده است و نتیجه ای که از این تحقیق به دست می‌آید، نفی همه برداشت‌های ظاهری از ذات مقدس خداوند و صفات اوست، و همچنین نفی مفاهیمی که با به کار بردن همان متن و گاهی متن‌های دیگر، عصمت پیامبران را خدشه دار می‌کند.

ترجمه ماشینی: معنای امامت و خلافت و دیدگاه شیعه و سنی در موضوعاتی مانند ضرورت امامت، عصمت و شورا. این کتاب یکی از انتشارات متعدد اسلامی است که توسط سازمان اهل بیت علیهم السلام به زبان های مختلف در سراسر جهان با این هدف توزیع شده است. انتقال پیام اسلام به مردم جهان. سازمان اهل بیت(ع) (www.shia.es) یک سازمان ثبت شده است که با تلاش های مشترک داوطلبان در بسیاری از کشورهای جهان فعالیت می کند و پایدار است و از مشارکت و حمایت شما استقبال می کند. اهداف آن متعدد است، اما هدف اصلی آن گسترش حقیقت در مورد دین اسلام به طور عام و مکتب شیعه به طور خاص است، زیرا این مکتب به دلیل سوء تعبیر، سوء تفاهم و تعرض به اصول آن توسط بسیاری از افراد ناآگاه، مسلمانان و مسلمانان. غیر مسلمانان هدف سازمان تسهیل انتشار دانش از طریق یک رسانه جهانی، اینترنت، به مکان‌هایی است که چنین منابعی معمولاً یا به راحتی قابل دسترسی نیستند یا مورد آزار، مقاومت و مبارزه قرار می‌گیرند! علاوه بر این، برای دریافت فهرست کامل کتاب‌های منتشر شده ما، لطفاً به وب‌سایت ما (www.shia.es) مراجعه کنید یا به آدرس info@shia.es ایمیل ارسال کنید.

دلیل و علت که هر کدام از رابطه و ملازمه ی بین دو شیء یا دو امر با هم حکایت می کنند، مقولاتی بسیار نزدیک به هم هستند که گاه تفکیک آنها بسیار دشوار می شود و به این دلیل ممکن است حکم یکی به دیگری سرایت یابد؛ در هم آمیختن این مفاهیم و مغالطه ی خلط علت و دلیل موجب اشتباهات بسیار می گردد و توجه به تمایز بین علت و دلیل راهگشای حل بسیاری از مسائل علوم انسانی( از جمله علوم اجتماعی، نحوی، کلامی، فلسفی و ... ) است. این نوشتار با تبیین جایگاه بحث علت و دلیل در مسأله عصمت و با توجه به این تمایز بسیار مهم و ارتباط آن با تمایز بین دو مقام ثبوت و اثبات درصدد بیان این مطلب است که نبوت و امامت، علت عصمت برگزیدگان الهی نیست، بلکه عصمت مطلق آنها از جمله علل برخورداری آنان از این مقامهای والا است.

کتاب نقد اصول المذهب الشیعة نوشته ناصر القفاری، به صورتی گسترده و شدید، عقاید و باورهای شیعی را نقد، و به آن هجمه کرده است. از جمله باورهایی که هدف هجمه وی قرار گرفته، عصمت امام است. نویسنده در کتابش با استفاده از مغالطات متعدد، باور شیعیِ عصمت امام را نقد می‌کند. این پژوهش، با هدف تبیین مغالطات قفاری در نقد عصمت صورت گرفته و با توجه به محدودیت مقاله، فقط به سه مغالطه دروغ، مغالطه منشأ و مغالطه نقل‌قول ناقص می‌پردازد. شواهد متعدد در این پژوهش نشان می‌دهد نویسنده با نسبت‌دادن دروغ به افراد و جریان‌ها، ایجاد منشأ متعدد برای عقیده عصمت و تقطیع روایات ائمه b در قالب شبه‌استدلال‌ها، قصد تحریف حقیقت و القای دیدگاه‌های غیرواقعی بر مخاطب را دارد. در این مقاله از روش توصیفی‌تحلیلی استفاده شده و شیوه گردآوری داده‌ها نیز کتاب‌خانه‌ای است.

مسئله عصمت امام از مسائل مهم کلامی است که در طول تاریخ علم کلام مورد بحث متکلمات بوده و در اکثر کتب کلامی امده است. متکلمان قائل به عصمت امام دلایلی متعددی بر آن اقامه کردهاند عدهای از متکلمان امامت را استمرار مقام رسالت می‌دانند و برای امام همان جایگاه پیامبری غیر از مقام دریافت وحی را قائل هستند در این نوشتار به روش توصیفی تحلیلی حقیقت عصمت با استفاده از آیات روایت و سخنان متکلمان تبیین و به منشاءهای آن از نگاه متلکمان اشاره شده و با دلایل عقلی و نقلی فلسفه ضورت عصمت امام به اثبات رسیده است.

در این تحقیق به مسئله رابطه علم و عصمت نگاهی هرچند اجمالی شده است. در باب رابطه عصمت و علم سوّال اصلی این است که کیفیت رابطه این دو (علم و عصمت) چگونه است؟ در میان متکلمان پیش از محقق طوسی دیدگاه غالب این است که عصمت نوعی لطف از جانب خداوند متعال است و یا اینکه انبیاء و اولیاء دارای روحی به نام «روح‌القدس» هستند که آنان ر از معاصی و اشتباه حفظ می‌کند. بعد از دوران محقق طوسی عصمت به یک ملکه علمی راسخ در نفس نبی مطرح شد. تا مدت زیادی این دیدگاه موردتوجه اکثر علمای شیعه بود. علامه طباطبایی + در باره رابطه علم و عصمت دیدگاه دقیق‌تری را مطرح کرد که رابطه آن دو (علم و عصمت) به صورت عینیت است. این دیدگاه سبب شد دیدگاه‌های بعدی معطوف به این دیدگاه شود؛ زیرا که علم معصومین با علم غیر معصومین تفاوت دارد و اگر هم تفاوت ماهوی نداشته باشدء حداقل این مقدار سطلم است که بالاتوین حرتیه از علوم حضوری وا هارند, بر همین آماس تفصیل‌های بعدی در این مسئله تفسیرهای دیدگاه دقیق ایشان است.

این كتاب، كتاب مختصر و مفیدى است كه دربردارنده مباحث اصول دین و عمده مباحث كلامى است و از هشت فصل تشكیل شده است: فصل اول كه شامل هفت مبحث مى شود و درباره امور عامه است و داراى بحث‌ هایى مانند وجود و عدم، امكان و وجوب، قدم و حدوث مى باشد. فصل دوم كه آن هم هفت مبحث دارد و درباره جواهر و احكام آن‌ ها است. فصل سوم داراى بیست مبحث است و در مورد اعراض بحث مى كند. فصل چهارم، شانزده مبحث دارد و راجع به اثبات واجب الوجوب و بررسى صفات ثبوتى و سلبى حق تعالى است. فصل پنجم، هفت مبحث دارد و درباره عدل الهى است و شامل بحث‌ هاى مربوط به حسن و قبح عقلى، افعال عباد، تكلیف، لطف، آلام، ارزاق، آجار و اسعار مى باشد. فصل ششم درباره نبوت است و چهار مبحث دارد: لزوم بعثت انبیا، عصمت انبیا، اثبات نبوت حضرت محمد صلى الله علیه و آله و كرامات. فصل هفتم شامل چهار مبحث و راجع به امامت مى باشد و به بحث‌ هایى در مورد لزوم نصب امام، عصمت امام، اثبات امامت امیرالمؤمنین و سایر ائمه معصوم علیه السلام مى پردازد. و بالأخره فصل هشتم درباره معاد است و چهار بحث دارد و شامل مطالبى مانندِ حقیقت انسان، صحت عدم بر عالم، استحقاق ثواب و توبه است.
آغاز كتاب: بسمله ، الحمد لله المتوحد بالجلال المفترد بالكمال . انجام كتاب: إلي رحمة ربه رب العباد و شفاعة نبيه محمد و آله الأمجاد ]الذريعه 1/63 ، مكتبة العلامة الحلي ، سيد عبدالعزيز طباطبائي 25-26: ملي ، تهران 10/630 ؛ مجلس شورا 25/394 ؛ ملي 10/630 ؛ ايضاح المكنون 1/10؛ هدية العارفين 1/284؛ تاسيس الشيعه 398؛ معجم التراث الكلامي 1/100[

در نظام اعتقادی امامیّه آموزة کلامی عصمت یکی از مسائل بنیادی و زیرساختی نبوت و امامت است که از ابتدا، از دغدغه‌های علما واندیشمندان اسلامی بوده، با عنایت خاص و با رویکردهای متفاوت مورد توجه قرارگرفته است. شیعیان که عصمت را از زمرة شرایط امامت می‌دانند، بر اصل باورمندی آن اتفاق نموده‌اند، اما دربارة قلمرو آن، با رویکردهای متفاوت اظهار نظر و اختلاف کرده‌اند. از میان رویکردها، دو رویکرد، نقشی تعیین‌کننده در مباحث کلامی ایفا کرده است: یکی رویکرد عقل‌گرای متکلمان بغداد و دیگری رویکرد نص‌گرای محدثان قم. از متکلمان، شیخ مفید و از محدثان، شیخ صدوق به‌عنوان شخصیت‌های شاخص، که هرکدام به مدرسه‌ای تأثیرگذار در تاریخ کلام امامیّه تعلق خاطر داشتند، انتخاب شدند، تا در این جستار نظراتشان در بارة قلمرو عصمت مورد بررسی قرار گیرد و نیز مشترکات و اختلاف نظر آنها در جهات مختلف قلمرو عصمت نشان داده شود.

در اثبات عصمت ائمه عليهم السلام كه أولي الامر مي باشند و اينكه در تبليغ احكام هيچگونه اشتباهي نمي كنند، بروشي عقلي و با استناد به بعضي از آيات. (سيد احمد اشكوري) آغاز كتاب: أما بعد الحمد و الصلاة فهذه مقالة في اثبات أن من هو من جملة أولي الامر لابد أن يكون معصوماً عن الخطا. انجام كتاب: فثبت المطلوب بلا مؤنة ما ذكرنا سابقاً، و الحمدلله رب العالمين. [مرعشي 15/57؛ ادبيات تهران 3/33]