جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

آرمان شهر اسلامی تنها در پیروی از خدا و سنت پیامبر و معصومین امکان پذیر می باشد و با توجه به راهکار پیش رو، این مهم تنها با اجرای عدالت و فراهم کردن بستر آن میسر می شود ازین رو تحقق تجلی عدالت اجتماعی در ساختار شهر اسلامی به دو عنصر مردم و حاکم آن شهر بستگی دارد و تا زمانی که تعادل بین این دو عنصر برقرار نشود، آرمان ساخت تمدن اسلامی نیز محقق نخواهد شد. در طول تاریخ به هر میزان که حکومتی رعایت عدالت اجتماعی را سرلوحه خود قرار داده است به همان میزان نام خود را به عنوان حکومتی موفق در تاریخ ثبت کرده است یک نمونه موفق از حکومت های عدالت محور، حکومت حضرت علی (ع) می باشد که نمونه کامل اجرای عدالت در همه ابعاد است.

شرق شناسان اروپایی به دلایل گوناگون توجه کمتری به تحقیق درباره تشیع داشته اند و بیشتر با اهل سنت و آموزه های آنان در ارتباط بوده و به تبع آن محتوای بیشتر آثارشان نیز معطوف به گروه مذکور است . با وجود این در مباحثی که به صدر اسلام یا جانشینی حضرت پیامبر (ص) می پردازند به بحث درباره شیعه و شخصیت حضرت علی( ع) نیز روی می آورند نا گفته نماند که پرداختن به تشیع و شخصیت آن حضرت بیشتر به قرن 19 م. و پس از آن بر می گردد. در قرن مذکور همزمان با ضعف شدید دولت عثمانی و دولت قاجار و به تبع آن دست اندازی و نفوذ اروپاییان به ممالک عثمانی و سرزمین ایران ضرورت بررسی و مطالعه ابعاد گوناگون فرهنگ و آداب و رسوم و مذهب این مناطق لازم می شود . این ضرورت ،برخی از خاورشناسان را به تحقیق درباره شیعه و علی (ع) سوق داد.. اندیشمندان اروپایی و به ویژه فرانسوی چون گوستاولوبون، هانری کربن ، انری ماسه، رژی بلاشر و ....درباره شخصیت یا شیوه ی حکومت آن حضرت به تحقیق پرداخته اند. اندیشمندان فرانسوی درباره ی جایگاه امام علی (ع) دو دیدگاه ارائه نموده اند . بسیاری از ایشان با استفاده از منابع معتبر و نگاهی پدیدار شناسانه و محققانه دیدگاهی مثبت در ابعاد مختلف شخصیت امام (امامت، جانشینی پیامبر(ص) ، علم ، سیاست، قضاوت، ایمان، شجاعت، حکومت ، عدالت و.....) ارائه کرده و بر برجستگی های شخصیت ایشان تاکید کرده اند . در مقابل این گروه ، گروه دیگری از خاورشناسان فرانسوی با اهداف مغرضانه و تبشیری و به تاسی از نگاه کلیسا محور در برخی از عرصه ها تشکیک کرده و راه به بیراهه برده اند. این تحقیق با رویکرد توصیفی-تحلیلی درصدد بررسی دیدگاه های خاورشناسان درباره ی ابعاد شخصیت امام علی (ع) است. با مطالعه ی منابع و کتب تالیفی و آثار خاورشناسان فرانسوی درباره ی تشیع و امام علی(ع) و تحلیل آنها به این نتیجه می رسیم که آن دسته از خاورشناسان فرانسوی که به مطالعه ی علمی از منابع معتبر وبا روش پدیدار شناسانه پرداخته اند به نتایج قابل قبول ومهمی رسیده اند ولی آن عده از اندیشمندان فرانسوی که با ذهنیت قبلی و بررسی منابع غیر معتبر وفقط با رجوع به اهل سنت و با روش خطی به تحقیق پرداخته اند ،راه به بیراهه برده و نتوانسته اند به خوانندگان خود چهره ی حقیقی این شخصیت بسیار مهم وتاثیر گذار جهان اسلام یعنی امام علی(ع) را نشان بدهند.

تفسیر «القرآن و العقل» اثر آیت الله السيد نور الدين العراقي می باشد. این تفسیر در سه جلد چاپ شده است. در این تفسیر مفسر سعی کرده است با رویکرد عقلی از ابتدای سوره بقره تا سوره احزاب را تفسیر کند. نگاه مفسر کاملا عقلانی بوده است و تلاش می‌کردند یک فهم عقلانی از قرآن را ارائه بدهد و در بحث‌ها و برداشت‌های عقلانی که از قرآن داشتند به امور یقینی تمسک می‌کردند و معمولا از مباحث عقلی بهره می‌گرفتند که یقینی باشد. پس باید بگویم تکیه گاه مولف بر محور عقل و تدبر بود وکوشیده است تا از حدس و گمان و تخمین‌هاى نابجا دورى کند و بریقین‌ها اکتفا کند. سراسراین تفسیر شامل نکته هاى جالب عرفانى و فلسفى است که تقریبا همه تازه ابتکاری‌اند و براى آشنایان به علوم عقلى بهره‌هاى فراوان دارد. مرحوم نورالدین اراکی سعی کردند در تفسیر خود به دفع شبهات توجه ویژه‌ای داشته باشند. و در واقع می‌توان گفت انگیزه مولف ازنوشتن این تفسیردفع شبهه‌هاى است که از جانب ملحدان پیرامون قرآن مطرح کرده بود. ایشان درباره انگیزه نگارش این تفسیر مى‌نویسد: «برخى از دوستانم و از جمله فاضل و دوست کامل، سید عبدالرسول یزدى - ساکن شهر کاظمیه - از من تقاضا کرد در ردّ برخى از شیاطین غربى که ادعا نموده‌اند: «قرآن بر خلاف برهان است»، چیزى بنویسم. لذا تصمیم گرفتم در قرآن نگریسته و مضمون آنچه را که از ظاهر آن به دست مى‌آید، به رشته تحریر در آورم که ملاحظه کردم تمام آیات مطابق انصاف بوده و بر استوانه‌هاى حکمت استوار است.» علامه‌ طباطبایی درباره این تفسیر گفتند : در میان تفسیرهاى مسلمان‌ها چه در بین شیعیان و اهل سنت بر چنین تفسیرى دست نیافتم که حقا براى دفع ایرادهاى خیالى زمان ما سودمنداست. البته قطعا منظور علامه رویکرد عقلی است که مرحوم اراکی نسبت به قرآن داشتند. جلد 1 این جلد با ذکر احادیثی در باب فضل و فضیلت قرآن و عقل شروع شده و سپس به تفسیر و شرح آیاتی از سور ذیل میپردازد: بقره آل عمران نساء مائده انعام

نور ملكوت قرآن اثرى است به فارسى تأليف علامه سيد محمدحسین حسينى طهرانى.اين مجموعه، قسمت اول از دورۀ «انوار الملكوت» (شامل نور ملكوت قرآن، نور ملكوت مسجد، نور ملكوت نماز، نور ملكوت روزه و نور ملكوت دعا) مى‌باشد. مجموعه نور ملكوت قرآن در چهار مجلّد تدوين شده و در آن پيرامون هدايت قرآن به بهترين آئين‌ها و سبل سلام، جاودانگى احكام قرآن، عدم نسخ قرآن، ده اشكال بر مقاله قبض و بسط تئوريك شريعت، پياده و عملى شدن يكايك آيات قرآن در هر عصر، ردّ نظريه كنترل جمعيت و تحديد نسل، نقش و موقعيت قرآن به عنوان يك كتاب آسمانى، نقد و بررسى برخى از كج‌فهمى‌ها از آيات كريمۀ قرآن مجيد، توحيدى بودن منطق قرآن، بيان قرآن در خطاهاى تورات و انجيل، احكام قرآن در مورد جهاد، قتل، بردگى و فديه، تأثير قرآن در تربيت انسان كامل، عظمت اخلاق قرآن، بيان كيفيت خلقت انسان و سيارات در قرآن، بحث و اشكال در مورد فرضيه داروين.طريق تشخيص اسرائيليات از روايات معتبره، سير قرآن در آيات أنفسى و آفاقى، بيان محكمات و متشابهات در قرآن، كيفيت قرائت قرآن در نماز و غير آن، دعوت آيات آفاقيه به توحيد و مكارم اخلاق، عربیت و اعجاز قرآن، عظمت و اصالت قرآن كريم، تأثير قرآن در تمدن عظيم اسلامى، بيان كيفيت كتابت و طبع قرآن، قاطعيت و واسعيّت قرآن عظيم، لغات و اصطلاحات بديعۀ قرآنيه، غيرقابل تغيير بودن و عمومیت قرآن مجيدثبوت تواتر لفظى عبارات قرآنى، عدم جواز قرائت قرآن به قرائت غيرمتواتره، مراد از احرف سبعه و كيفيت جمع‌آورى و تدوين قرآن مجيد بحث شده است. جلد 3 شامل بحث پنجم: «منطق قرآن، توحيد خالص در جميع شؤون است» عناوينى چون:صراحت آيات قرآن در توحيد، ايجاب جهاد، نظريۀ اسلام دربارۀ بردگى، فلسفه جهاد در اسلام، حرّيت انسان و...را دربرمى‌گيرد. بحث ششم: «سير قرآن در آيات أنفسى» شامل مطالبى چون:معنای «متشابه» و «مثانى» از ديدگاه علامه طباطبايى، تفسير معناى محكمات و متشابهات در قرآن، كيفيت قرائت قرآن كريم توسط حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلم و...مى‌باشد. بحث هفتم: «ثمرۀ قرآن، تربيت انسان كامل است» مطالبى چون:قرآن مجيد داراى دو مرحلۀ حقيقت و نزول، آيات قرآن كه تأويلش دربارۀ امامان است، حقيقت معناى تأويل در آيات قرآن و...را دربرمى‌گيرد.در پايان هم فهرست تأليفات مؤلف آمده است.

نور ملكوت قرآن اثرى است به فارسى تأليف علامه سيد محمدحسین حسينى طهرانى.اين مجموعه، قسمت اول از دورۀ «انوار الملكوت» (شامل نور ملكوت قرآن، نور ملكوت مسجد، نور ملكوت نماز، نور ملكوت روزه و نور ملكوت دعا) مى‌باشد. مجموعه نور ملكوت قرآن در چهار مجلّد تدوين شده و در آن پيرامون هدايت قرآن به بهترين آئين‌ها و سبل سلام، جاودانگى احكام قرآن، عدم نسخ قرآن، ده اشكال بر مقاله قبض و بسط تئوريك شريعت، پياده و عملى شدن يكايك آيات قرآن در هر عصر، ردّ نظريه كنترل جمعيت و تحديد نسل، نقش و موقعيت قرآن به عنوان يك كتاب آسمانى، نقد و بررسى برخى از كج‌فهمى‌ها از آيات كريمۀ قرآن مجيد، توحيدى بودن منطق قرآن، بيان قرآن در خطاهاى تورات و انجيل، احكام قرآن در مورد جهاد، قتل، بردگى و فديه، تأثير قرآن در تربيت انسان كامل، عظمت اخلاق قرآن، بيان كيفيت خلقت انسان و سيارات در قرآن، بحث و اشكال در مورد فرضيه داروين.طريق تشخيص اسرائيليات از روايات معتبره، سير قرآن در آيات أنفسى و آفاقى، بيان محكمات و متشابهات در قرآن، كيفيت قرائت قرآن در نماز و غير آن، دعوت آيات آفاقيه به توحيد و مكارم اخلاق، عربیت و اعجاز قرآن، عظمت و اصالت قرآن كريم، تأثير قرآن در تمدن عظيم اسلامى، بيان كيفيت كتابت و طبع قرآن، قاطعيت و واسعيّت قرآن عظيم، لغات و اصطلاحات بديعۀ قرآنيه، غيرقابل تغيير بودن و عمومیت قرآن مجيدثبوت تواتر لفظى عبارات قرآنى، عدم جواز قرائت قرآن به قرائت غيرمتواتره، مراد از احرف سبعه و كيفيت جمع‌آورى و تدوين قرآن مجيد بحث شده است. جلد 2 «قرآن روشن‌كنندۀ همه چيز است و قابل نسخ نيست» که شامل مطالبى چون:خطبۀ اميرالمؤمنين در جامعيت قرآن، اصل نوع انسان، بحث و اشكال در مورد فرضيه داروين، اشكالات ده‌گانه مقاله قبض و بسط تئوريك شريعت، معنى و مراد فطرت بنابر تفسير علامه طباطبايى و...مى‌باشد.در پايان اين جلد فهرست ساير تأليفات مؤلف آمده است.

بی تردید یکی از مهمترین عوامل پایداری هر حکومتی پایین بودن آمار جرم و جنایت و اتخاذ و اجرای برنامه های پیشگیرانه در این زمینه می باشد است با توجه به اینکه حکومت اسلامی در جهان به عنوان الگو مطرح می باشد ضرورت دارد به این موضوع پرداخته شود و اهمیت این موضوع نیز به این دلیل است که همواره اولویت در جامعه بر این اساس استوار است جرم کمتر شود و بستر برای تعالی فراهم شود. با توجه به ضرورت و اهمیت فوق پژوهش حاضر با هدف شناسایی راهکارهای پیشگیری از وقوع جرم با روش توصیفی- تحلیلی به بررسی پیشگیری از جرم در سیره قضایی پیامبر و حضرت علی (علیهم السلام) می پردازد و پرسش اصلی در این تحقیق این است که پیشگیری از جرم در سیره قضایی پیامبر و حضرت علی (علیهم السلام) چگونه بوده است ؟ فرضیه تحقیق این است که در سیره قضایی پیامبر (ص) و حضرت علی (ع) پیشگیری از جرم یکی از روش های اساسی دادرسی بوده که همواره در اولویت و مورد توجه جدی قرار داشته است.و نتایج به دست آمده در این تحقیق بیان می کند پیشگیری از جرم همان طور که قرآن نیز به آن توجه داشته است مورد توجه پیامبر (ص) و امام علی (ع) نیز بوده است و راهکارهایی مانند اعتقاد به توحید ،اعتقاد به معاد ،اقامه نماز ،امر به معروف و نهی از منکر ،انفاق و احسان و حجاب و عفاف را مورد تاکید قرار داده اند.یکی از مواردی که در خصوص پیشگیری از جرائم بسیار مورد توجه پیامبر (ص) و امام علی (ع) بوده است انتصاب افراد شایسته و اخلاق آنها می باشد .علاوه بر راهکارهایی که ذکر شد یکی از مهمترین ، اساسی ترین و حساسترین شغلی که در اسلام برای پیشگیری از جرائم همواره مورد توجه بوده است قضاوت و استقلال قاضی می باشد استقلال قاضی در قلم و تصمیم او متبلور می شود.

در دنیای امروز، رویکرد مادی به زندگی، موجب حاکمیت تفکر دنیاگرایی بر تربیت و غفلت از جنبه‌های غیرمادی انسان و کم توجهی به تربیت معنوی شده است، وجود این رویکرد و نبود الگویی مدون برای این نوع از تربیت، ما را بر آن داشت که در این پژوهش، به دنبال یافتن الگویی برای تربیت معنوی از دیدگاه امام علی باشیم. براین اساس پژوهش حاضر را می‌توان، پژوهشی توسعه‌ای به‌شمارآورد. اجرای این پژوهش، با استفاده از روش نظریه‌پردازی داده بنیاد صورت پذیرفت، این روش یکی از روش‌های پژوهش کیفی است که در سال‌های اخیر گرایش به استفاده ازآن‌رو به فزونی گذاشته است. مواد و محتوای این پژوهش شامل کتاب‌های گران‌سنگ نهج‌البلاغه و غررالحکم و دررالکلم همچنین برخی منابع دیگر حدیثی بود. برای گردآوری داده‌های این پژوهش از روش کتابخانه‌ای و از ابزار فیش استفاده شد. نتایج و یافته‏های پژوهش نشان داد که الگوی تربیت معنوی از دیدگاه امام علی  دارای شرایط علی تربیت معنوی (لطف و اراده خدا) شرایط میانجی تربیت معنوی (آمادگی و قابلیت شخص) بستر و زمینه تربیت معنوی (وقت شناسی در تربیت، توجه به آمادگی روحی و روانی، محیط و شرایط مناسب برای تربیت، انتخاب زمان مناسب برای تربیت) ساحت‎های تربیت معنوی (تربیت عرفانی، تربیت عاطفی، تربیت اخلاقی، تربیت دینی(فقهی)) مبانی تربیت معنوی (مبانی معرفت شناختی، مبانی هستی شناختی و مبانی انسان شناختی) اصول تربیت معنوی (توحید محوری، ابتدا به تربیت با قرآن، سودمندی، برانگیزانندگی، هماهنگی گفتار با عمل، مشارکت، تسهیل‌گری، تدرج، اعتدال، استمرار، آزادی (حریت)، توجه به تفاوت‎های فردی، هماهنگی با فطرت، تقدم خودسازی به دگرسازی، تعقل و تفکر، اقدام به تربیت قبل از بروز هوا و هوس و عقاید باطل (منظور هفت سال دوم)، مراعات نفس در انجام مستحبات) اهداف تربیت معنوی (هدف غایی: قرب الهی، اهداف کلی: رابطه انسان با خدا، رابطه انسان با خود، رابطه انسان با دیگران، رابطه انسان با طبیعت) روش‌های تربیت معنوی (عبرت، برهان، جدال احسن، دعا و مناجات، تشویق و تنبیه، توبه، عمل به ضد، مَثَل، عادت دادن، همنشینی با علمای ربانی، همنشینی با انسان‌های خردمند و نیکوکار، ابتلا و آزمایش، موعظه، طرح سوال و تشویق به تفکر، الگوسازی، الگوپذیری مشارطه، مراقبه، محاسبه و معاقبه، زهد، جهاد، ذکر و یاد مرگ، قصه، جهاد با نفس، ذکر نعمت‏های الهی، ذکر و یاد خدا، امر به ‌معروف و نهی از منکر، انذار و تبشیر، محبت، نوشتن وصیت، تجربه تربیتی، تزکیه، قراردادن واعظ درونی برای خود، تصویر سازی (تشبیه معقول به محسوس)، بیان خصلت‎های نیکوی متربی) راهبردهای تربیت معنوی (راهبرد کلان: عبودیت و بندگی خدا، راهبردهای میانی: اصلاح رابطه انسان با خدا، اصلاح رابطه انسان با خود، اصلاح رابطه انسان با دیگران، اصلاح رابطه انسان با طبیعت) موانع تربیت معنوی (همنشینی با اشرار و بدکاران، غرور، محبت غیر خدا، کبر، غفلت، شهوت‌پرستی، شرک به خداوند، عجب و خودپسندی، همنشینی با دنیا پرستان، همنشینی با مخالفان پیامبر، دنیا پرستی، آرزوهای دور و دراز) پیامدهای تربیت معنوی (قلب سلیم، حیات طیبه)

شناخت نگرش‌ها و تصورات هر فرد درباره خود که با اصطلاح «خودپنداره» مطرح می‌شود، به عنوان یک نیاز بنیادی در سبک زندگی، تاثیر زیادی در رشد و سازندگی فکری و اجتماعی انسان و تعلیم و تربیت او دارد؛ به نحوی که ریشه همه افعال و رفتار انسان به خودپنداره وی برمی‌گردد و هرقدر ارزش و اعتبار درونی انسان بیشتر باشد، کمتر تحت نفوذ عوامل خارجی قرار می‌گیرد. امروزه این موضوع با توجه به اهمیتی که در چگونگی شکل‌گیری زندگی انسان دارد، به شدت مورد توجه علم روانشناسی است. یک روش هوشمندانه برای شناخت شخصیت افراد، ارزیابی براساس خودپنداره است. پژوهش پیش رو با رویکردی توصیفی- تحلیلی و با اتکا به استراتژی «تئوری داده بنیاد»، خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌های نهج البلاغه را واکاوی نموده تا به خودپنداره امام علی (ع) دست یابد و از این طریق تعریفی کامل‌تر از آنچه پیش از این مطرح بود، در ارتباط با شخصیت ایشان ارائه کند. در این مسیر طی چهار مرحله نمونه برداری نظری، کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی ارزیابی شخصیت امام علی(ع) تکمیل می‌شود. سوال اصلی پژوهش این است که خودپنداره امام علی (ع) در چه ابعادی قابل بازیابی و شناسایی است؟ پس از تامل در متن نهج البلاغه و استخراج داده‌های مرتبط با خودپنداره امام (ع)، این داده‌ها در سه حوزه ارتباط با خداوند، دیگران و جهان هستی بررسی شد و پربسامدترین خودپنداره امام (ع) در این سه حوزه استخراج شد. از مطالعه خودپنداره‌های امیرالمومنین(ع) می‌توان دریافت که اصل و اساس شخصیت ایشان اعتقاد صحیح به خداوند و درنتیجه وابستگی و عبد بودن به خداست که این، خود نتیجه تربیت مستقیم و توجه خاص پیامبر بوده است و این شخصیت توحیدی، خود علت «برترین عترت بودن» و «مسئولیت پذیر بودن» جهت به عهده گرفتن مدیریت و سرپرستی جامعه می‌شود. کاوش در خودپنداره‌های حضرت در ارتباط با جهان هستی علاوه بر آنکه باعث آگاهی به نحوه نگرش ایشان به دنیا می‌شود، به درک درست آن حضرت از دنیا نیز می‌توان واقف شد. این پژوهش با بهره‌گیری از ابعاد شخصیت امام (ع) می‌تواند باعث اصلاح در اعتقادات و رفتار انسان شود.

دوره زندگانی حضرت علی پس از پیامبر اکرم شامل دو دوره مختلف بود: دوره اول دوران غصب خلافت ایشان که 25 سال به طول انجامید و دوره دوم که حکومت را بر عهده گرفتند که تقریباً 5 سال بود. این پژوهش بر آن است که به بررسی مبانی قرآنی صبری بپردازد که حضرت در توصیفش فرمودند:« فَصَبَرْتُ وَ فِی الْعَیْنِ قَذًى وَ فِی الْحَلْقِ شَجًا» که بسیار حکیمانه است و حکومتی که در سایه عصمت حضرت مبتنی بر وحی شکل گرفت؛ و سراسر تدبیر و کاردانی بود. شناخت شخصیت حقیقی حضرت اگر نگوییم غیر ممکن است، معترفیم که بسیار دشوار است و زوایای گوناگون سیره ایشان بکر مانده است. پیامبر در خصوص حضرت علی می‌فرمایند: « مَا عَرَفَکَ حَقَّ مَعْرِفَتِکَ غَیْرُ اللَّهِ وَ غَیْرِی»، تو را جز خدا و من، آنگونه که حق معرفت توست نشناخت. این نوشتار با عنایت به آیات وحی و کلام حضرت در نهج البلاغه به روش تحلیل گفتمان سامان یافته و سعی نموده با مراجعه به آیات قرآن، مبانی قرآنی صبر و حکومت حضرت علی را بدست آورد. نتیجه آنکه برای صبر و حکومت مبانی متعددی قابل احصاء می‌باشد، که اهم آن مبانی فرهنگی با مؤلفه‌هایی نظیر: وفای به عهد، محبت به مردم، جهاد و شهادت و قانون مداری، سیاسی نظیر: نفی سبیل، امنیت و اجتماعی مانند: وحدت گرایی، ساده زیستی، و عدالت گرایی و... است. با این وصف سراسر زندگانی حضرت علی منطبق بر آیات قرآن و کلام خداوند است. همانطور که پیامبر در وصف ایشان فرمودند: « عَلِیٌّ مَعَ القُرآنِ وَ القُرآنُ مَعَ عَلِیٍّ، لَن یَفتَرِقا حَتّى یَرِدا عَلَیَّ الحَوضَ».