جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

علی‌ سامی النشار دانشمند مصری و از شخصیت‌های مهم اشاعرهٔ معاصر، منهج فکری مسلمانان را به قرآن و سنت برمی‌گرداند. از نظر او حقایق قرآن همهٔ نواحی اندیشهٔ اسلامی، اعم از تجربی و نظری را در برمی‌گیرد؛ به همین دلیل دانشمندان سده‌های نخست اسلامی دارای منهج فکری مستقل بودند و اندیشه‌های بیگانه به‌خصوص منطق و فلسفهٔ یونان را نپذیرفتند. هدف این تحقیق بررسی منهج فکری مسلمانان با ‌روش توصیفی تحلیلی از منظر سامی النشار و چیستی منهج فکری مسلمانان از منظر او، مسئلۀ تحقیق است. دیدگاه آرمان‌گرایانهٔ النشار نسبت به تاریخ اندیشهٔ اسلامی، به معنای قرائت سلفی‌گرایانه از آموزه‌ها و تاریخ اندیشهٔ اسلامی نیست. به باور ایشان پایه‌گذار منطق استقرایی دانشمندان مسلمان بودند که علوم تجربی در بستر آن شکل گرفته است؛ اما غربی‌ها با نقض اصول علمی، آن را به نام خود ثبت کرده‌اند. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که سخنان النشار دربارهٔ پایه‌گذاری منهج فکری و منطق استقرایی به‌وسیلهٔ دانشمندان مسلمان و مخالفتشان با اندیشه و علوم بیگانه، به‌دور از واقع نبوده و منابع آن را تأیید می‌کند.

به نظر می رسد که اساساً بحث تاثیرپذیری شیعه از معتزله و مسئله قائل بودن هشام به تجسم، از طریق معتزله طرح شده و سپس به آثار و منابع کلامی راه یافته و سرانجام به مستشرقان رسیده است. تاکنون طریقی غیر از معتزله که قائل به تأثیر شیعه از معتزله یا اهل تشبیه بودن شیعه را مطرح کند، در اختیار نیست؛ البته آنچه جای تعجب دارد؛ این است که اهل حدیث و اشاعره با این که معتزله را در صف مشرکان و کفار و مرتکبان کبائر قرار می دهند، بااین حال، سخنان معتزله را درباره شیعه قبول کرده و آنها را تکرار کنند.

عشرون رائدًا من رواد التفكير الفلسفي في مصر المعاصرة في القرن العشرين هم موضوع هذا الكتاب. وقد اتخذ منهم مؤلفنا أ.د.مصطفى النشار نماذج لرواد كثيرين قادوا الفكر المصري نحو تدعيم قيم التفكير الفلسفي والعلمي وإعادة بناء النظر العقلي المجرد في مصر في القرن العشرين. إن الرواد الذين تناولهم بالدراسة هم: مصطفى عبد الرازق، ويوسف كرم، وعلي عبد الرازق، وأبو العلا عفيفي، وعلي عبد الواحد وافي، وإبراهيم مدكور، ويوسف مراد، ومحمد مصطفى حلمي، وزكي نجيب محمود، وعثمان أمين، وأحمد فؤاد الأهواني، وتوفيق الطويل، وعلي سامي النشار، وعبد الرحمن بدوي، ومحمد علي أبو ريان، ومحمود أمين العالم، ويحيى هويدي، وزكريا إبراهيم، وفؤاد زكريا، وأميرة حلمي مطر. إننا كثيرًا ما نسمع عنهم، وعن دورهم التنويري في قيادة الفكر المصري والعربي دون أن نعرف عن حياتهم وعن أفكارهم الفلسفية الشيء الكثير. ومن هنا تأتي أهمية الكتاب الذي يقدم عرضًا وافيًا وموضوعيًا لحياة هؤلاء الرواد، ولأهم إنجازاتهم الفكرية، وإسهامهم في ريادة الفكر المصري والعربي المعاصر نحو الإسهام الإيجابي في حضارة العصر. إنه كتاب رائد في موضوعه، غزير في مادته، جدير بالقراءة والتأمل من كل مثقفي مصر ودارسي تاريخ نهضتها في مصر والعالم. (منبع: ابجد)

این مقاله به بررسی افسانه ابن سبای یهودی می پردازد و سعی دارد به لحاظ تاریخی جعلی بودن این افسانه تاریخی را نشان دهد. مطابق این افسانه ظهور تشیع و منشأ آن را به عبدالله بن سباء نسبت می دهند و معتقدند که این شخص یهودی اولین بار عقیده به عصمت و الوهیت علی ابن ابی طالب(ع) را به میان آورد و موجب تفرقه در امت محمدی شد. این مقاله نیز با رجوع گسترده به منابع رجال شیعه و سنی سعی دارد نشان دهد که وجود تاریخی چنین شخصی از اساس مورد تردید مورخان بزرگ است و از طرفی مواضع ائمه شیعه (ع) را در مقابل غلات و غالی گری نشانی بر جعلی بودن این افسانه و نشانگر منشأ ناب و بی پیرایه تشیع می داند.