جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

در سه دهه اخیر،تعداد زیادی از پژوهشگران حوزه اخلاق،توجه خود را به بررسی جایگاه مغز در ادراکات اخلاقی معطوف کرده‌اند و بر این اساس،صدها مطالعه با رویکردهای مختلف در مناطق مختلف دنیا انجام شده است. نتایج این مطالعات نقش قاطع بخش‌های مختلف مغز در شکل‌گیری ادراکات اخلاقی را نشان داده است. اما شاخه دیگری از پژوهش‌ها که بر مطالعه تجربیات نزدیک به مرگ (NDE) متمرکز است، گزارش‌های متعددی از ادراک اخلاقی در افرادی ارائه می‌دهد که فعالیت مغز در آنها متوقف شده است. نتایج این پژوهش‌ها تضادی آشکار را با نتایج پژوهش‌های عصب‌شناسی اخلاقی نشان می‌دهد. این مقاله با مرور این دو دسته از پژوهش‌ها، به بررسی 5 فرضیه تبیینی درباره منشأ ادارکات اخلاقی پرداخته و قدرت تبیین این فرضیه‌ها بر اساس معیار «بهترین تبیین»مقایسه می‌کند.بررسی این فرضیه‌ها نشان می‌دهد که فرضیه‌هایی که مدل پیچیده‌تر و چندبعدی از ادراک اخلاقی ارائه می‌دهند،قدرت تبیینی بیشتری نسبت به شواهد مطالعات مذکور دارند.

قانون‌گذار آرمانی مد نظر ما کسی است که در هنگام تشریع و قانون‌گذاری، ادب، اخلاق و اصول قانون‌گذاری را رعایت کند.پژوهش حاضر با تکیه بر نظریه مقاصد شریعت در اندیشه امام شاطبی، به بررسی مبانی اخلاق قانون‌گذاری می‌پردازد. شاطبی با تأکید بر مقاصد خمسه ـ حفظ دین، جان، عقل، نسل و مال ـ چارچوبی اخلاقی و عقل‌پسند برای تشریع ارائه می‌دهد که قانون‌گذار را در خدمت مصلحت عمومی قرار می‌دهد. تمایز او میان عبادات و معاملات، جواز قیاس در امور معقول‌المعنی، و تحلیل تفاوت آیات مکی و مدنی، نظامی پویا از اصول ثابت و متغیر شریعت را ترسیم می‌کند. بر پایه تقدم نقل بر عقل، شاطبی قانون‌گذاری را فرایندی اخلاقی می‌داند که باید در چارچوب حدود شرعی و مصالح انسانی سامان یابد. این رویکرد می‌تواند مبنایی برای قانون‌گذاری اسلامی در مواجهه با چالش‌های اخلاقی، اجتماعی و فناورانه معاصر فراهم آورد.