جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

---

---

‫قرآن کريم تنها کتاب آسماني است که با عنايت ويژه خداوند از هرگونه تحريفي مصون مانده است. بنابر اين، منبعي مطمئن براي دست‌يابي به معارف و آموزه‌هاي وحياني خواهد بود. تفسير قرآن کريم هم از همان روزهاي آغازين نزول اين کتاب شروع گرديده، و در طي قرون و اعصار پس از آن به گونه‌هاي مختلف ادامه يافته است. يکي از روش‌هاي تفسيري که مورد قبول اکثريت قريب به اتفاق مفسرين است، روش تفسير قرآن به قرآن مي‌باشد. در اين روش تفسيري، مي‌توان با استناد به آياتي از قرآن، آيات ديگر را تفسير کرد. در حقيقت اين روش، همان روش نبي اکرم (ص) و ائمه معصومين( مي‌باشد. امام علي( نيز به‌دليل برخورداري از امتيازات منحصر به فرد، جايگاه ويژه‌اي در دانش تفسير دارد. حجيت قرآن، عدم تحريف قرآن، امکان فهم قرآن، حجيت سنت نبي اکرم (ص) ، برتري تفسير اهل بيت(، جامعيت قرآن، تأويل و حرمت تفسير به راي، برخي از مباني تفسيري امام علي( را تشکيل مي‌دهد. سخنان بر جاي مانده از آن حضرت در قالب خطبه، نامه و وصايا، شاهد صادق احاطه و اشراف بي‌مانند امام بر آيات قرآن و تفسير آن است. به‌همين دليل، حضرت علي( به مناسبت‌هاي گوناگون در فرمايشات مختلف، به تفسير آياتي از قرآن با استناد به آيات ديگر پرداخته‌است. ارجاع متشابهات به محکمات، تفسير آيات مطلق با آيات مقيد، و عام با خاص، توضيح آيات مجمل با آيات مبين و مفصل، تعيين مصداق آيه به‌وسيله آيات ديگر، استفاده از سياق آيات و تفسير، تعيين معاني اصطلاحات قرآني با کمک آيات ديگر، توجه به آيات متشابه، ترجيح يک احتمال در معناي آيه با کمک آيات ديگر قرآن، و جمع آيات ناسخ و منسوخ، برخي از شايع‌ترين گونه‌ها و شيوه‌هاي فرعي تفسير قرآن است که مورد توجه آن حضرت بوده است.

---

‫چکيده : اين نوشتار به تحليل اديان توحيدي و شرايع آسماني پيشين که توسّط پيامبران اولوالعزم آورده شده و ويژگي‌هاي هر يک مي پردازد. نويسنده ضمن ارائه تاريخچه‌و خصوصيّات اديان مختلف آسماني، تفاوت آن ها با برخي اديان غيرآسماني مانند زرتشت(مجوس) و صابئه را بررسي مي کند. پژوهش حاضر در چهار فصل تدوين شده است. نگارنده در فصل اوّل معناي لغوي و اصطلاحي دين، شريعت و قرآن کريم، نسبتِ بين دين و انسان و عقايد ديني او، ديدگاه مارکسيست‌ها درباره منشأ گرايش آدمي به دين و عقايد ديني، نظريه برخي جامعه شناسان درباره منشأ دين، عامل جهل و ترس در گرايش بشر به دين، فطري بودن گرايش به دين، رابطه بين دين و فلسفه و نظريه وراثت عقيده را مطرح کرده، سپس تعداد شرايع آسماني، مراد از اولوالعزم بودن صاحبان شريعت و ارتباط بين اولوالعزم بودن و صاحب شريعت بودن پيامبران الهي را بررسي مي کند. در فصل دوم مقصود از شرايع نوح، شريعت حنيف، دين صابئه و زرتشت (مجوسيت) و ويژگي‌هاي هر يک بيان گرديده و اصول کلّي شريعت نوح به عنوان نخستين دين رسمي مانندِ توحيد، معاد و برخي احکام شرعي مخصوص آن، مفهوم دين حنيفيت از لحاظ لغوي و اصطلاحي، گوشه‌هايي از حيات و تعاليم ديني حضرت ابراهيم، اصول دين شريعت حنيفيت، همچون: توحيد و معاد و بعضي عبادات، مثل نماز در اين دين، معناي لغوي و اصطلاحي صابئه در لغت و اصطلاح، آموزه‌هاي دين صابئين و فرقه‌هاي مختلف، خصوصيات کلي دين مجوس يا همان زرتشت، زندگي و تعاليم زرتشت و ديدگاه قرآن و روايات درباره دين مجوس بيان گرديده است. در فصل سوم نويسنده به معرفي دين يهوديت در قرآن کريم پرداخته، نخست به زوايايي از حيات بني‌اسرائيل در مصر، زندگاني حضرت موسي( و مواجهه با فرعون اشاره مي کند؛ سپس ماهيت عباداتي همچون: نماز، روزه، زکات، حج، خوردني‌هاي حلال و حرام، حکم قتل و برخي ديگر از احکام شرعي آنان و ويژگي‌هاي عهد قديم (کتاب مقدس يهوديان) يا همان تورات و اَسفار مختلف مندرج در آن را بررسيده و نظر قرآن کريم را درباره شريعت يهود و عقايد ديني آنان شرح مي‌دهد. وي در فصل چهارم به معرّفي مسيحيت از منظر قرآن کريم پرداخته، ابعاد ديني و اقتصادي جامعه آن زمان قبل از ميلاد حضرت مسيح را گزارش مي کند. آن گاه با اشاره به گوشه‌هايي از حيات، شخصيت و معجزات آن حضرت در قرآن کريم، اوصاف آيين مسيحيت و آموزه‌ها و عقايد مسيحيان، مانندِ نماز، روزه، رهبانيت و تعاليم کتاب مقدّس آنان (عهد جديد يا اِنجيل) را از منظر قرآني باز گفته و انواع اناجيل را معرفي مي‌کند.