جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

قرآن کریم، معجزة پیامبر اسلام(ص) است و بزرگترین وجه اعجاز آن، اعجاز بیانی و فصاحت و بلاغت بی بدیل آن است. در تحقیق حاضر، حکمت تفاوت تعابیر آیات مشابه مورد بررسی قرار گرفته است. آیات مشابه، آیاتی است که موضوعی را با الفاظ و تعابیر مشابه بیان می کند، لیکن از نظر چینش و گزینش الفاظ دارای تفاوتهایی است. تقدیم و تأخیر، حذف و اضافه، اختلاف در فواصل آیات،اختلاف در نقل، حرف و کلمه مهمترین تفاوت هایی است که در این دسته آیات به چشم می خورد. هدف این پژوهش، کشف حکمت این تفاوتهاست تا گوشه ای از واژه گزینی قرآن نمایان شود. بر اساس این پژوهش دو عامل سیاق معنوی و سیاق لفظی مهمترین عواملی است که در اسلوب این آیات اثر گذار بوده است. اهمیت سیاق و هماهنگی هر آیه با آیات قبل و بعدش به حدی است که نمی توان آیت مشابه را جایگزین هم کرد. هرگونه تغییری در کلمات از فصاحت و بلاغت کلام می کاهد. رسالة حاضر برای بیان این حقایق در دو فصل تنظیم شده است: در فصل اول کلیات بحث و نیز مسائلی مقدماتی در زمینة آیات مشابه مطرح شده است. سیر تدوین علم آیات مشابه، اقسام این آیات و اختلاف در نام گذاری علم آیات مشابه از جمله مباحث این فصل است. فصل دوم با عنوان آیات مشابه و علل تفاوت الفاظ آن به بررسی حکمت اختلاف تعابیر این دسته آیات اختصاص یافته است. در این فصل ‎۳۲۱ مجموعه از آیات مشابه که جمعا بالغ بر ‎۸۲۵ آیه است تحلیل و بررسی شده است. روش اتخاذ در اریة آیات روش ترتیبی است، به نحوی که مباحث از سورة بقره آغاز شده و تا پایان قرآن ادامه می یاد/

پژوهش حاضر «بررسی زندگی حضرت موسی(ع) و پیامبر اکرم(ص)» در ابعاد مختلف است که در نتیجة بررسی بین زندگی این دو پیامبر اولوالعزم مقایسه ای تطبیقی صورت گرفته و این نتایج حاصل شده است که این دو پیامبر(ص) در این موارد تشابهاتی دارند، نبوت هر دو از قبل پیش بینی شده بود، هر دو قبل از نبوت مدتی را به چوپانی پرداختند، هر دو از سوی همسر مورد پشتیبانی قرار گرفتند، هر دو در جوار کوه به پیامبری رسیدند، اولین فریضه ای که به عنوان حکم الهی بر هر دو واجب شد نماز بود، هر دو مأمور بودند حاکمان عصر خود را به دین خود دعوت نمایند، به هر دو نسبت سحر و جنون دادند، هر دو ناگزیر شدند از موطن خود هجرت کنند و به هر دو کتاب آسمانی داده شد و کتاب آسمانی هر دو نیز مورد تحریف قرار گرفت، با این تفاوت که کتاب حضرت موسی(ع) به طور کامل (لفظی و معنوی) مورد تحریف واقع شد ولی قرآن طبق وعدة الهی از تحریف لفظی در امان ماند، گرچه به تحریف معنوی دچار گشت/

چکیده چگونگی ایفای نقش مرابطه در اصلاح و تربیت نفس انسان، در تحقیق حاضر بدین صورت مورد بررسی قرار گرفته که نظام تربیت نفس با توجه به مجموعه ای از عوامل که قرآن کریم در جهت تزکیه انسان بکار بسته، ترسیم شده است. مرابطه نفس یک رکن نظام و رکن دیگر آن مجاهده با نفس است. هریک از ارکان نظام دارای اجزاء(مراحلی) می باشند. مراحل مرابطه، مشارطه، مراقبه، محاسبه، معاتبه و معاقبه و مراحل مجاهده، تذکره، تجلیه، تخلیه و تحلیه می باشد، علاوه بر این با توجه به آنکه اجزاء این دو رکن دارای مراتب و درجاتی هستند، ذومراتب بودن ارکان و در نتیجه خود نظام تربیت نفس قابل نتیجه گیری است. از آنجا که مشخصه های دیگر نظام ارتباط اجزاء آن برای دستیابی به هدف واحد است، هدف اصلی نظام تربیت نفس با توجه به آیات و روایات، قرب الی الله تعریف شده و رابطه ارکان نظام بصورت رابطه تک تک اجزاء هر رکن با اجزاء رکن دیگر مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. نقش مرابطه در اصلاح و تربیت نفس، همچون ناظر و مراقبی است که از انحراف یا توقف نفس در مسیر تزکیه و تهذیب، جلوگیری می نماید

جایگاه سیاق در فهم متون و تفسیر آیات بسیار مهم است. به این سبب در تفاسیر مدون رسیده از عصر طبری تا اکنون به این موضوع توجه شده است. با وجود این، کاربرد سیاق در تفاسیر یاد شده، از نظر کمیت و کیفیت، یکسان نیست. بی تردید شناخت جامع از سیاق، ویژگی ها و ضوابط کاربرد و عرصه های تأثیر گذاری آن، گام سازنده ای در ارتقای مباحث تفسیری است. سیاق در اصطلاح، مفهومی کلی، جامع و مانع است که اجزای سخن را به سوی مفاهیم مقصود و غرض صاحب سخن پیش می برد. این مفهوم به چگونگی تکوین کلام و ظهور نصوص مربوط می گردد. زیرا سیاق در تکوین بعد معنایی کلام و ظهور بعد لفظی آن عاملی اساسی است. به همین دلیل پیوند محکمی با تفسیر و فهم متون دارد. در تفسیر نصوص، سیاق سه حوزه تأثیزگذاری و نقش آفرینی مهم دارد: الف- در استیفای معانی و کشف مفاهیم مقصود، قابلیتهای عمده دارد. ب- دایرة تأویلها درباره نصوص را محدود می کند. ج- تأویل مقصود را تأیید و تأکید می نماید. سیاق کلام بر اساس غرض و دانش صاحب سخن و شرایط شکل می گیرد و به طور اساسی در دو بخش اصلی کلام یعنی: ص تکوین بعد معنایی کلام و ص تکوین بعد لفظی سخن نقش آفرینی می کند. هدف در این پایان نامه، بررسی و تبیین ابعاد یاد شده و مباحث پیرامونی آن با استناد به کتابهای تفسیری و با بهره گیری از منابع حدیثی، فقه، لغت و ادب- اعم از شیعی و سنی- است. بنابراین پس از درج مباحث کلی در فصل اول، مانند تعاریف و سیر تحول سیاق، در بخش بعدی به چگونگی تأثیرگذاری سیاق در تکوین بعد معنایی کلام و کیفیت بهره گیری از ویژگی های ساختاری و شرایط تحقق سیاق در تفسیر آیات بحث می شود و در فصل سوم مقامها داخل و خارج از کلام به عنوان عوامل مهم در تکوین سیاق و جایگاه آنها در تفسیر آیات، بحث شده است. همچنین کیفیت رابطة سیاق با کلمات، عبارات، اعراب، رتبه و اسلوب کلام در بخش مستقلی با عنوان ص بعد لفظی سیاق مورد توجه واقع شده است. فصل پایانی به بررسی نقش سیاق در مباحث تفسیر و علوم قرآن مانند جایگاه سیاق در ارزیابی روایات و اقوال تفسیری اختصاص دارد. مباحث پایان نامه این نظریه را ارائه می کند که: تفسیر قرآن بر اساس سیاق یا به تعبیری، تفسیر سیاقی قرآنی، جامع روشها و ملاکهای تفسیری است و همة آنها را بر محوریت سیاق کلام انتظام می بخشد و به این لحاظ،روشی کارآمد در تفسیر قرآن است. در این پژوهش علاوه بر نظم بخشیدن به مباحث تفسیری مربوط به سیاق، فصل بندی، عنوانها مطالب و قواعد جدیدی برای بکارگیری در تفسیر آیات و تدریس، ارائه شده است./

این پایان نامه که به بررسی جهاد در قرآن و حدیث اختصاص دارد در یازده فصل تنظیم شده که عناوین آنها عبارتند از: فلسفه جهاد، نیت در جهاد، اقسام جهاد،فضیلت جهاد، تشویق به جهاد، با چه کسانی بایدجنگید، ویژگیهای سپاه اسلام، ارزشهای اخلاقی درجهاد، تاکتیکهای جنگ، عوامل شکست و پیروزی درجهاد، مرگ و شهادت.

نویسنده در این پایان نامه با تحقیق در تفاسیر شیعه به بررسی موضوعات ذیل در ارتباط با حقوق زن پرداخته است؛ زن در اجتماعات بدوی، ازدواج درجوامع بدوی، زن از دیدگاه اسلام و تفاوتهای مرد و زن.

مباحث این پژوهش در پنج فصل با این عنوان ها به نگارش درآمده است: فصل اول، طرح مسئله: تعریف و تبیین موضوع، اهمیت و ضرورت موضوع، سابقه ی تاریخی موضوع، تبیین فرضیه ها، مفاهیم اساسی تحقیق، روش و تکنیک تحقیق؛ فصل دوم، جامعه ی مدنی در ادبیات غرب: نقش تفکرات اجتماعی از گذشته تا امروز، آثار عمده و جریانات مهم اجتماعی، مبادی فکری افلاطون در مدینه ی فاضله، فلسفه ی اجتماعی تخیلی «رؤیاگرا» پس از افلاطون، فلسفه ی اجتماعی واقع گرا «رئالیست»؛ فصل سوم، مشرق زمین گاهواره ی تمدن: گهواره های مدنیت، جامعه ی مدنی اسلامی، امام صادق(ع) و نهضت علمی، حکومت شورایی، حکومت قانون، ظهور اندیشه های اجتماعی در جهان اسلام، سرزمین غرب دنیای اسلام، جامعه ی مدنی از نظر قرآن، تفسیر سوره ی یس، تفسیر سوره ی واقعه و حمد، مؤلفه ها و ارکان جامعه ی مدنی در فرهنگ قرآن، اصول جامعه ی اسلامی، ملاک های برتری، بررسی سنت ائمه ی معصومین(ع) درباره ی جامعه ی مدنی اسلامی، دوران حاکمیت حضرت محمد(ص) در جامعه ی مدنی اسلامی، تبیین مؤلّفه ها و عناصر جامعه ی مدنی در جامعه ی اسلامی، مدینة النبی، مدینه ی منوّره، مدنیات، مراتب مدینه ها، قانون اساسی، مقررات و قوانین در قرآن؛ فصل چهارم، بررسی تطبیقی جامعه ی مدنی غرب و جامعه ی مدنی اسلامی: دولت و جامعه ی مدنی در خاورمیانه، آزادی مدنی، آزادی در قانون اساسی ایران، مشترکات حقوقی جامعه ی مدنی و جامعه ی نبوی، ویژگی های جامعه ی مدنی با توجه به برخی از اصول قانون اساسی ایران، گفتگوی تمدن ها، نقش زنان در جامعه ی مدنی، آیات و روایات مبنی بر استمرار عقلانیت شیعی، اسلام دین زندگی، قرآن و تحریف کتب مقدس، جامعه ی مدنی و تکثر سیاسی، خداپرستی و مدارا؛ فصل پنجم، نتیجه گیری از تحقیقات به عمل آمده: سه دیدگاه در میان متفکران ایرانی درباره ی جامعه ی مدنی اسلامی، حق و حقوق مردم در جامعه ی مدنی اسلامی، عدالت در جامعه ی مدنی اسلامی، شوری و حق انتخاب در جامعه ی مدنی اسلامی، حاکمیت علم و گزینش تخصصی، عقل گرایی و موقعیت آن در جامعه ی مدنی اسلامی.

واژه حزن و مترادفات آن(اسف،اسی، بث...) در قرآن کریم و روایات در موارد بسیاری استعمال شده است. با تأملی در آن نصوص در می یابیم که اندوه در فرهنگ قرآنی و روایی دارای اقسام گوناگون وقابل جداسازی به مقوله های طبیعی و عادی، واهی و بیهوده، و والا و متعالی است، که هر کدام از دریچه دنیا و آخرت سزاوار بررسی می باشد. از طرف دیگر کتاب الهی در برخورد با انواع اندوه از شیوه های مختلفی بهره جسته و ضمن بررسی زمینه ها و علل بروز این حالت نفسانی، روش های بدیع و منحصر به فردی را برای جلوگیری از افزایش، کاهش، کنترل و یا مهار کامل آن ارائه داده است که ریشه در شناخت دقیق از ساختار وجودی انسان دارد. این پژوهش تلاشی است اندک در تحلیل و بررسی موارد فوق جهت گشودن افقی تازه از رویکرد اسلام به حزن و انده به عنوان یک واقعیت انکار ناپذیر و تبیین راهکار های اطمینان بخش در حفظ سلامت روح و رفتار انسان در عصر حاضر.

ضرورت توجّه به هنر و بازیافت حدود و ثغور آن، با عنایت به درک قدرت هنر و توجّه به قدرت های باطل کیش به جایگاه هنر و ظهور نهضت اسلامی و عدم بازیافت مرزهای بایسته هنر، موضوع مورد بحث در رساله است. جهانی بودن زبان هنر در میان راه های مختلف پیام رسانی و برخورداری از سرعت و پذیرش بیشتر آن در انتقال پیام، همگی حکایت از قدرت هنر دارد؛ قدرتی که می تواند به راحتی مرزهای جغرافیایی را در نوردد و محدودیت های زبان های گوناگون ملّت ها را پشت سر نهد و در دورترین نقاط جهان، میلیون ها نگاه را واله زیبایی خود سازد و لبخند بر لب ها بنشاند، حتّی در عصر سیاست نیز هنر، قدرت خود را آشکارا نشان داده است. یک خطابه آتشین یا شعر نغز و حماسی، یا فیلمی شورانگیز، به راحتی می تواند ملّتی را علیه یک نظام بشوراند. این پایان نامه در هشت فصل فراهم آمده است. نگارنده ابتدا در دیباچه، ضرورت توجّه به هنر و بازیافت حدود و ثغور آن را با عنایت به سه مطلب، روشن نموده است: 1 . قدرت هنر، 2 . توجّه قدرت های باطل کیش به جایگاه هنر، 3 . ظهور نهضت اسلامی و عدم بازیافت مرزهای بایسته هنر