جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

مداحی در جامعه شیعی یک ظرفیت اختصاصی و بی بدیل است، اگر مداحان به درستی نقش خود را در جامعه ایفا نمایند، آنگاه می‌توانیم جامعه ای ولایی، با نشاط، منسجم، در مسیر اهلبیت (علیهم السلام)و به دور از هر گونه تحریف، بدعت و خرافه داشته باشیم، نقش آفرینی مداحان در راستای اهداف ائمه اطهار (علیهم السلام) سبب جلوگیری از شیعه هراسی در جهان اسلام و ایجاد وحدت بین مسمانان خواهد شد. در این رساله که با رویکرد توصیفی- تحلیلی تدوین شده است. ابتدا به نقش مداحان در گسترش معارف صحیح دینی در جامعه با عناوینی مانند: مداحان وهدایت جامعه اسلامی، مداحان و وحدت بین مسلمانان، مداحان و ترویج اخلاق اسلامی، مداحان و امر به معروف و نهی از منکر، مداحان و گسترش روحیه شهادت طلبی و ظلم ستیزی در جامعه، مداحان و تبیین سبک زندگی اهلبیت (علیهم السلام) در جامعه و مداحان و مدیریت شادی و عزای مردم پرداخته شده است. سپس منابع صحیحی که یک مداح در راستای نقش آفرینی خود در جامعه باید از آنها استفاده نماید بررسی شده است. در بخش دیگری از این رساله تحت عنوان "جلوگیری از شیعه هراسی در مداحی" به مسائلی همچون بدعت‌های به وجود آمده در مداحی، اعم از اعتقادی، گفتاری و رفتاری و نمونه‌های موجود و لزوم پرهیز از آنها تأکید شده است. در فصل پنجم این بخش راه‌های علمی و عملی جلوگیری از شیعه هراسی در مداحی بررسی شده است در قسمت راه‌های علمی مواردی مانند: ارتقاء سطح آگاهی مداحان در زمینه‌های علم کلام، شناخت مبانی مذهب تشیع و دیگر مذاهب اسلامی، تدوین مقاتل تخصصی با تکیه بر منابع معتبر و بدیهیات عقلی، شناخت سنّت و بدعت در عزاداری ائمه اطهار (علیهم السلام)، ایجاد بینش و روش تقریب مذاهبی ارائه شده است، در قسمت راه کارهای عملی، به مواردی مانند: ساماندهی و آموزش مداحان، عمل به سیره پیامبر و ائمه اطهار (صلوات الله علیهم اجمعین) توسط مداحان، معرفی و تکریم مداحان الگو، ارتباط داشتن با علما و مراجع عظام تقلید، تهیه آئین نامه برای رسانه‌ها در نشر مداحی‌های صحیح، پیشگیری و مقابله با جریان‌های انحرافی در مداحی و برخورد با مداحان متخلف پرداخته شده است. در بخش پایانی این نوشتار پیامدهای مداحی‌های غیر اصولی، همچون، جایگزینی بدعت به جای سنّت، وهن مذهب و وهن اهلبیت (علیهم السلام)، تحریک عواطف مذهبی و ایجاد تفرقه بین مسلمانان، ایجاد گروه‌های تکفیری و شیعه کشی و فرصت برای دشمنان اسلام در ایجاد تفرقه بین مسلمانان و شیعه هراسی ذکر شده است.

یکی از موضوعات مهمی که متفکران مسلمان به تفصیل به آن پرداخته اند، موضوع امامت است. علاوه بر علمای مسلمان، بسیاری از محققان غربی و مستشرقان نیز تحقیقاتی در این‌باره انجام داده اند و حاصل برخی تحقیقات آنها در دایره المعارف های انگلیسی زبان منتشر شده است. هدف این تحقیق بررسی دیدگاه دایره المعارفهای دین، اسلام، قرآن و کاتولیک دربارۀ امامت است. این تحقیق به روش توصیفی- تحلیلی و بر اساس منابع کتابخانه ای انجام شده است. مادلونگ در مقالۀ امامت در دایره المعارف دین بیشتر به ارائه دیدگاه های شیعیان پرداخته تا اهل سنت. او همچنین فِرق شیعه را به صورت مجزا بحث کرده، اما در مورد اهل سنت کلی گویی کرده است. او به جای استفاده از منابع دست اول مسلمانان، به سراغ منابع مستشرقان رفته و همین باعث شده است در بسیاری از موارد توصیف نادرستی داشته باشد. نویسندۀ مقاله امامت در دایره المعارف اسلام از منابع موثق شیعی و سنی هم استفاده کرده است. او ابتدا نگاه کلی به وضعیت جامعه مسلمانان پس از رحلت رسول الله(ص) انداخته و سپس در بخش های بعدی، هر دیدگاه را جداگانه بحث کرده است. امتیاز یوسف در مقالۀ امامت در دایره المعارف قرآن بیشتر به دنبال ارائه گزارشی از آیات قرآن پیرامون واژه امام بوده است. به همین دلیل درباره این واژه توضیح خاصی نداده است و خواننده باید همراه با این مقاله، قرآن را نیز مطالعه کند تا بتواند منظور او را بفهمد. البته از بررسی آیات و نمونه هایی که آورده است می توان نتیجه گرفت که او غالباً منظور قرآن را به خوبی درک کرده و گزارش های درستی را ارائه داده است. جرج مکدیسی در مقاله امامت، که در دایره المعارف جدید کاتولیک چاپ شده است، به طور مختصر به موضوع امامت پرداخته است. یکی از نقاط قوت کار او این است که در ضمن مقاله، به مقالات مربوطه در همین دایره المعارف نیز ارجاع داده است. یکی از نقاط ضعف این مقاله این است که نگارنده فقط به ارائه دیدگاه اهل سنت پرداخته و دیدگاه شیعه را مطرح نکرده است.

پژوهش حاضردرباب نظر برخی از خاورشناسان نامدار در منشاء تشیع؛ هویت خلافت وامامت و تشیع سیاسی واعتقادی است. حاصل تحقیق آن است که مستشرقان مورد بحث، یا به سبب خطا درمطالعات و اعتماد محض برمنابع اهل سنت و یا به اغراض استعماری، در این نکته اتفاق نظر دارند که تشیع یک جریان سیاسی بوده است. آنان تشیع را مذهبی اصیل که اسلام حقیقی باشد و از متن قران و حدیث نبوی برخاسته باشد نمی‌دانند. افزون بر خطا در منشا تشیع، آنان عقاید شیعه را نیز به درستی نمی‌شناسند و آن را با اعتقادات غلات در می‌آمیزند. امامت را ادامه میل به تصاحب خلافت و نبرد برسرقدرت می‌شمارند و باورهای اصیل شیعه مانند عصمت را توجیهاتی می‌پندارند که به دست اندیشمندان شیعی پدید امده است. این اندیشه که در تشیع از آغاز و به فرمان خدا امامت وخلافت به هم در آمیخته بودند حقیقتی است که ما آن را تشیع عقیدتی نامیده‌ایم و خاورشناسان که تشیع را تنها جریانی سیاسی می‌دانند در فهم آن به خطا رفته‌اند.

چکیده ماشینی : تشیع با تجربه انقلاب خود در سال 1979 توجه جهان را به خود جلب کرد و متعاقباً در قالب گفتمان یکپارچه اسلام سیاسی رادیکال قرار گرفت. سخنگویان اسلام شیعی چه در قدرت و چه خارج از قدرت، تنها نمایندگان دین نبوده اند. شریعت سنگلاجی (1944-1891) فقیه شیعه و اصلاح‌طل‌گرا، ناسازگار و سازش‌ناپذیر، برخی از باورهای رایج شیعی و جریان اصلی روحانیت را به چالش کشید و از آن محافظت و تبلیغ کرد. در اصلاحات شیعی در ایران، علی رهنما درکی تازه از گفتمان اصلاح طلبانه سنگلاجی از منظر کلامی ارائه می کند و خوانندگان را به قلب بحث های کلیدی مذهبی در ایران در دهه 1940 می برد. رهنما با کاوش در زندگی، موقعیت کلامی و اختلافات سنگلاجی نشان می دهد که به دور از مقاومت در برابر تغییر، بحث در مورد چرایی و چگونگی اصلاح دین از دیرباز در قلب اسلام شیعی بوده است. این کتاب با تکیه بر نوشته ها و خطبه های سنگلجی و همچنین مصاحبه با پسرش، مقدمه ای مفصل و جامع بر اندیشه های اصلاح طلب ارائه می دهد. به این ترتیب، به محققان دین و سیاست خاورمیانه به طور یکسان بینشی نافذ از تأثیری که این عقاید بر تشیع داشته‌اند ارائه می‌کند - تأثیری که امروزه هنوز احساس می‌شود.

متیو پیرس، شیعه پژوه امریکایی در کتاب «دوازده معصوم» به نقش پنج مؤلف هاگیوگراف شیعی و کتاب‌های ایشان در هویت بخشی به شیعه پرداخته است. این کتاب ها عبارتند از: اثبات الوصیه مسعودی، دلایل الامامه طبری، الارشاد شیخ مفید، اعلام الوری طبرسی ومناقب آل ابی‌طالب ابن شهرآشوب. وی در این کتاب، به نقش اصلی و مؤثر این هاگیوگراف‌ها، در هویت بخشی به جامعه‌ی شیعه، تقدس و معصومیت بخشی به امامان و ایجاد تاریخ مقدس تشیع، مرزبندی‌های اعتقادی- عملی شیعه از غیر شیعه و شکل‌گیری تاریخ شفاهی و مقدس شیعی به‌وسیله‌ی داستان ‌پردازی‌ها و حکایات این مؤلفان، پرداخته است. موضوع نوشتار متیوپیرس، تاریخ فکر و اندیشه است که سعی نموده است با استفاده از روش تاریخی، شکل گیری حافظه تاریخی شیعی را به قدیس‌نگاران شیعی نسبت دهد. طرح این دیدگاه از سوی وی، ریشه در مبانی-ای دارد که نویسنده برای خود برگزیده و براساس آن، به چنین اظهارنظری دست‌یازیده است. پژوهش حاضر، سعی نموده است علاوه بر گزارشی از کتاب، مبانی و روش مؤلف را ، نقد و بررسی نماید.

دو جریان مخرب با برداشت حداقلی از دین جامعیت اسلام را مورد تهدید قرار داده‌اند. اندیشه‌ای که با عقلانیت در ستیز است و به فهم درست یا نادرست از ظاهر آیات و روایات بسنده کرده، از هر گونه تعمق و تدبر عقلانی پرهیز می‌نماید. جریان دوم که غالبا از خارج از حوزه دین رهبری می‌شود، دین را به رابطه شخصی فرد با خداوند در امور معنوی خلاصه می‌کند و دخالت آن را در صحنه‌های سیاسی اجتماعی، علمی فرهنگی و ... بر نمی‌تابد. پژوهش حاضر به محتوای دیوان و رسائل صاحب‌بن‌عباد ورود کرده و با روش تحلیلی، توصیفی و کتابخانه‌ای جامعیت دین را در اندیشه و عملکرد صاحب به عنوان شخصیتی عقل محور و ولایت‌مدار مورد بررسی قرار داده است. صاحب با تکیه بر عقل نظری و عملی و محوریت قرآن و سنت نبوی در راه تبیین اسلامی جامع و فراگیر با فرقه‌ها و مذاهب گوناگون به گفت‌وگو می‌نشیند و بر مبنای کلام معتزلی مطابق آراء مکتب تشیع در مرحله نخست از اختیار انسان دفاع می‌کند، سپس بر توحید در ذات و صفات و عدل الهی تاکید می‌نماید. اساس گفتمان صاحب، رهبری و ولایت بعد از پیامبراکرم(ص) است که آن را برای ادامه حیات نظام‌مند اسلام در اعصار مختلف لازم می‌داند، ولایتی که با تفسیر شیعی در علی(ع) و ائمه اطهار جریان پیدا می‌کند. وی برای تحقق اندیشه‌های خویش، طی نامه‌هایی که در رسائل خود برای کارگزاران بلاد می‌فرستد روش اجرا و عمل به تعالیم دینی در حوزه‌های مختلف سیاسی اجتماعی در محدوده اختیارات خود را خواستار می‌گردد و در مجموع الگوی مناسبی از اسلام جامع و نظام‌مند در قالب اندیشه و عمل به بشریت عرضه می‌کند.

در نگاه قرآن، توسل به اولیاء الهی سه‌گونه است: وسیله قرار دادن ذات الهی، توسل به دعای اولیاء الهی و توسل به‌ منظور برآورده ‌شدن حاجات توسط خود اولیاء الهی. قسم سوم از توسل به اولیاء الهی از نگاه حکمت متعالیه قابل ‌تحلیل و بررسی است و حکمای حکمت متعالیه معتقدند این قسم نه‌تنها منافاتی با توحید افعالی ندارد بلکه کاملاً منطبق بر چینش نظام هستی بوده و اولیاء الهی مجرای اراده الهی محسوب می‌شوند. در منطق قرآن، اولیاء الهی درصورتی‌که از سوی خداوند متعال مأذون باشند قدرت بر شفاعت و تاثیرگذاری دارند و در نگاه حکمت متعالیه شفاعت، نور وجودی است که از خداوند متعال بر جواهر و وسائط بین او و سایر مخلوقات می‌تابد و به واسطه این تابش، نقایص ممکنات جبران می‌شود. وساطت اولیاء الهی برای تابش نور و فیض الهی و همین‌طور جهت آمرزش گناهان و رفع عذاب از نگاه عقل دارای مبانی متعدد وجود شناختی، الله شناختی و نفس شناختی است. در این پژوهش با روش توصیفی و تحلیلی اولاً به ارائه تبیینی نو از انواع توسل و شفاعت از نگاه قرآن پرداخته و نظرحکمت متعالیه در این باره را روشن ساخته ایم. ثانیاً مبانی وجود شناختی، الله شناختی و نفس شناختی توسل و شفاعت، اصطیاد، تحلیل، تبیین و اثبات شده است. از این رو مهمترین دستاورد های پژوهش حاضر اصطیاد، تحلیل و اثبات مبانی عقلی توسل و طلب شفاعت و پاسخ به برخی از شبهات عقلی در ضمن طرح مباحث مقدماتی و مبانی هستی شناختی، الله شناختی و نفس شناختی است

ترجمه ماشینی: بزرگداشت نبرد کربلا که در آن حسین نوه حضرت محمد و هفتاد و دو تن از اعضای خانواده و یارانش در سال 680 میلادی به شهادت رسیدند، مراسم مذهبی اصلی اسلام شیعی است. اگرچه در مورد مناسکی که کربلا را دوباره اجرا می کند و به آن احترام می گذارد، نوشته شده است، اما تاکنون هیچ کس مشارکت زنان در این مراسم را مطالعه نکرده است. این مجموعه مقالات اصیل توسط یک تیم چند رشته‌ای از محققان، نقش‌های متنوعی را که زنان در مناسک کربلا ایفا کرده‌اند، و نیز شیوه‌های متنوعی که در آن نمادهای رمزگذاری شده جنسیتی در گفتمان‌های مذهبی و سیاسی استفاده شده‌اند، تحلیل می‌کند. دست اندرکاران این جلد، زنان را شرکت کننده و ناظر مراسم کربلا در ایران، عراق، لبنان، هند، پاکستان و آمریکا می دانند. آنها دریافتند که تجارب زنان در مناسک شیعی از جامعه ای به جامعه دیگر، بر اساس آداب و رسوم منطقه ای، ترجیحات شخصی، تفاسیر مذهبی، فرهنگ عامه، و پیشینه اقتصادی-اجتماعی به طور قابل ملاحظه ای متفاوت است. نویسندگان همچنین نمادگرایی جنسیتی را در آیین‌ها بررسی می‌کنند و نشان می‌دهند که چگونه تمایزات بین جنسیت‌ها را تقویت می‌کند و در عین حال مرکزیت زنان را در فهرست نمادین تشیع برجسته می‌کند. در مجموع، نویسندگان به این نتیجه رسیدند که در حالی که مناسک و نمادهای شیعی به جهاتی برای محدود کردن نقش‌های اجتماعی زنان مورد استفاده قرار گرفته‌اند، اما از جهات دیگر در خدمت احساس استقلال و توانمندی زنان بوده‌اند.

زمانی که علامه حلی نظریه «حجیت اخبار آحاد» را برگزید، مبنای ارزیابی حدیث را معیارهای سندی و اوصاف راوی قرار داد و بدین‌سان مشروعیت روایت بر شرایط راوی متمرکز شد؛ اما اینگونه نبود که وی قراین پذیرش روایت (به ویژه شهرت عملی) را کنار بگذارد. وی از قراین پذیرش روایت غفلت نکرد؛ اما پذیرش قراین در بین عالمان بعد از وی روز به روز کمرنگ‌تر شد، به ویژه در فقاهت محقق اردبیلی و شاگردانش. حلقه فکری محقق اردبیلی نسبت به نظریه «انجبار» رویکردی انتقادی داشت و از سوی دیگر، با اشتراط ایمان در پذیرش روایت راوی، حجیت را در «صحیح» و بلکه «صحیح اعلایی» منحصر کردند. این سختگیری در پذیرش روایات، زمینه تقویت جنبه­های عقلی فقاهت حلقه فکری محقق اردبیلی و گسترش تمسک بر عمومات و اطلاقات آیات الاحکام و سنت قطعی و استخراج فتوا بر اساس آنها را فراهم کرد. در چنین فضایی کاملاً طبیعی است که با کنارگذاشتن بخش اعظم روایات، برخی نتایج این رویکرد را برنتابند و در برابر این رویکرد قیام کنند و این‌گونه مکتب «حله» خود زمینه زوال خود و ظهور مکتب «اخباری‌گری» را فراهم کرد.