جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

هدف تحقیق: تبیین مبانی تمثیل " گوهر و صدف دین " نزد علامه سید حیدر آملی و محمد مجتهد شبستری است. پرسش های تحقیق: تمثیل گوهر و صدف دین در عبارت هریک از افراد مذکور به چه معنا و مفهومی است‭ ؟‬طرح این مسئله برای پاسخ به چه مسائلی بوده است‭ ؟‬ضمن بررسی این تمثیل به لحاظ تاریخی چه لزومی در طرح آن بوده است‭ ؟‬یافته های تحقیق: گوه رو صدف دین در عبارت شریعت طریقت حقیقت نزد سید حیدر آملی جلوه‌گر است. اگرچه باطن دین نسبت به ظاهر آن از اهمیت ویژه‌ه‌ای برخوردار است ولی احکام شریعت نیز به دلیل منشا صدور آنها و نیز عمق و معناداری آن امری صوری و بی محتوا نیست که بتوان نسبت به آن بی تفاوت بود بنابرانی اگرچه احکام فرعی تر نسبت به شرایط زمان و مکان و افراد قابلیت تغییر دارند ولی این احکام فرعی تر نسبت به شرایط زمان و مکان و افراد قابلیت تغییر دارند ولی این احکام در کلیت امری ثابت و لایتغیر است

متکلّمان و محدّثان امامیه از آغاز تا کنون، امامت و امام را از زوایای مختلفی، هم‌چون ریاست‌‌عامه، خلافت و حجّت الهی تبیین کرده‌‌اند. اضافه بر این می‌‌توان امامت را از زوایای دیگری مانند مرجعیّت دینی تبیین کرد. در این نوشتار، بصائرالدرجات -که با محوریّت عالم ربّانی تدوین شده و امامت را این‌گونه معرّفی کرده است- بر پایه مرجعیّت دینی و وابستگی دین و مردم به مرجع دینی بازخوانی شده است. بر اساس روایات بصائر، بشر برای دست‌یابی به کمال در دنیا و آخرت، به شخصی که از اراده الهی آگاه بوده و نیازهای مخلوقات را به‌خوبی بشناسد، وابسته است. از این رو لازم است تا وی دارای صفات و جایگاه ویژه‌‌ای باشد. در تعریف دین و مرجع‌‌دین به این نیازها توجّه شده و برخی از نیازهای دین از جمله حفظ، تفسیر و تبیین، تأویل و نیازهای مردم مثل هدایت، رفع اختلاف، حجّت داشتن و ولایت، به کمک مرجع دینی برطرف می‌‌شود. بنابراین اوصاف و اختیاراتی در روایات بصائر مانند تعیین از جانب خدا، علم، قدرت، تفویض‌‌دین، روح القدس و اطاعت محض برای مرجع دینی بیان شده است.

از منظر نگارنده، تحمیل مفهوم ژئوپلیتیک بر مقوله معرفتی و عقیدتی شیعه از ابتکارات و بدعت های کتاب ژئوپلیتیک شیعه، نوشته فرانسوا توال است. وی کوشیده است مفاهیم قدیمی تر اسلام ایرانی و اسلام عربی را در دایره ای محدودتر بر شیعه گری ایرانی و شیعه گری عربی تطبیق دهد. هدف اصلی او در این کتاب آن است تا ژئوپلیتیک شیعه را با هارتلند (مرکزیت) ایران ترسیم کند. نویسنده برای رسیدن بدین مقصود، بسیاری از واقعیت های جوامع شیعی را نادیده گرفته و خبط و خطاهای وی در گزارش دهی از تاریخ تشیع و شیعیان نیز کاملا مشهود است.