مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

کتاب حاضر، شامل مطالبی است در باب تزکیه‌ی نفس و مراحل سیر و سلوک به سوی لقاء الله که مباحثی از این دست را شامل می‌شود: شکر و سپاسگزاری بزرگ‌ترین صفت بشر، نخستین شرط سلوک، راه تقوی، معنای خدمت کردن به خالق، تاثیر هدایت کردن مردم و اهمیت آن، حقیقت دینداری، مراتب ایمان، آثار ایمان شهودی، مفهوم حق الیقین، حقیقت سوء خلق و خوی‌های زشت، حقیقت کمال، و صفات کمال و جلال در پروردگار.

در این رساله، مراتب و مراحل سلوک و آداب طریقت ـ با ذکر آیات، روایات و ادعیه مختلف ـ تشریح شده است. از مباحث این کتاب است: علم پیدا کردن به آفریدگار جهان، آغاز سیر به سوی لقاء و امیدوار بودن، در جست و جوی واسطه و خلیفه الهی، توبه و بازگشت از برنامه‌های دنیوی، اصلاح باطن ملازم با اصلاح ظاهر، مبارزه با منشا رذایل، توحید، شرایط توکل، رضا، محبت، اخلاص، تقوا و نگهداری نفس و مراتب.

رسالة «سیر و سلوک» رساله‌ای است منسوب به «علّامه بحرالعلوم». در این رساله، علاوه بر شرح حال علامه بحرالعلوم و صحت انتساب رساله به ایشان، حقیقت و مقصد سلوک الی الله، کیفیت و آثار سلوک الی الله و طریق ذکر علامه بحرالعلوم با شرحی تفصیلی از «حضرت علامه طهرانی» بیان شده است. این کتاب شامل دو بخش است. بخش اول: طرح کلی از حقیقت سلوک الی الله و مقصد آن و شرح منازل عالم خلوص و عوالم قبل و بعد از آن است. این بخش مشتمل بر چهار فصل است: فصل نخست: خاصیت عدد چهل در ظهور استعدادات، فصل دوم: معرفت اجمالیه مقصد، فصل سوم: دخول به عالم خلوص و معرفت آن، فصل چهارم: سیر درمنازل چهل گانة عالم خلوص. بخش دوم در طریق سلوک و مسافرت الی الله به دو بیان است: فصل اول: بیان اجمالی در طریق سلوک الی الله، فصل دوم، بیان تفصیلی در طریقه سلوک الی الله. فصل سوم در آثار سلوک و فصل چهارم در طریق ذکر مؤلف نگاشته شده است.

پژوهشی درباره مقامات و منازل در «عرفان عملی» و دیدگاهها در مورد «مکاتب عرفانی» و راه‌های طی مراحل سیر و سلوک است. در این اثر ضمن بیان تعریف عرفان و عرفان عملی و فرق آن با اخلاق، به بحث درباره اصول کلی عرفان در اسلام پرداخته شده و دیدگاه‌های برخی از شخصیت‌های اسلامی مانند شهید مرتضی مطهری در این زمینه منعکس گردیده است. نویسنده به بررسی مقامات و منازل عرفانی و گرایش‌های مختلف در عرفان پرداخته و نقش تقوا، تهذیب نفس، شب زنده‌داری، توبه و جبران گناه، امید به رحمت الهی و اعمال صالح را برای رسیدن به کمال نفس و در نتیجه سیر و سلوک عرفانی را بررسی نموده است. وی همچنین به بیان آثار ذکر الهی و مداومت بر اذکار مختلف و ریاضت نفس پرداخته و رابطه بین نفس و بدن و راههای معالجه بیماری‌های نفس را بیان کرده است.

بررسی ارکان و مبانی عرفان عملی و سیر و سلوک معنوی در دین اسلام است. در کتاب حاضر در نه فصل به تبیین مهمترین شاخص‌های عرفان اسلامی و نسبت آن با عقلانیت و آموزه‌های قرآنی و روایی پرداخته شده است. نویسنده سعی دارد نشان دهد که عرفان اسلامی منطبق با شریعت بوده و یک سلوک مخلصانه را برای هدایت یافتن نشانه‌گیری کرده است. وی عرفان اسلامی را به دو بخش اعمال قلبی و مبانی عملی تقسیم کرده و تفاوت بین عرفان با اخلاق را بیان کرده است. وی توجه قلبی، خلوت‌گزینی، کم‌گویی، کم‌خوری، کم‌خوابی، توجه به نماز، ذکر دایم قلبی و عملی، طهارت درون، حلم و بردباری، احسان و بخشش، تقوا و پرهیزکاری و عفو گذشت را از عناصر مهم عرفان اسلامی بر شمرده و موانع توجه قلبی و درمان آن را بررسی نموده است.

کتاب حاضر، حاوی مباحثی است در باب عرفان و اخلاق اسلامی که با تکیه بر آیات قرآنی، احادیث ائمه (ع) و گفته‌های بزرگان دین به طبع رسیده است . عناوین این مباحث به ترتیب عبارت‌اند از" :نیایش و ستایش"، "نبوت، قرآن و قیامت"، "در آیینه امامت و ولایت"، "سیر و سلوکی عرفانی"، "عبادت در شریعت"، "اخلاق "و "حکایت‌ها و حکمت‌ها ."