مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

الجَوهَرَة فی نَسَبِ الامام عَلیّ و آله اثر محمد بن ابی بکر تلمسانی، عالم اهل سنت در قرن هفتم هجری، در معرفی شخصیت امیرالمؤمنین(ع) و اخبار و احوال مربوط به وی. نویسنده، نسب خانوادگی علی بن ابی‌طالب (ع) را شرح داده و سپس فرزندان آن حضرت، خصوصاً امام حسن(ع) و امام حسین(ع) را معرفی کرده است. تلمسانی در ادامه به ذکر شمه‌ای از فضایل انسانی، اخلاقی و معنوی امام علی(ع) پرداخته و از زهد، تقوا و عبادت او سخن گفته است. نویسنده از برخی مواعظ، حکمت‌ها و وصایای امیرالمؤمنین در باب مسائل اخلاقی و عبادی یاد کرده و در پایان کتاب، چگونگی شهادت ایشان به دست خوارج را شرح داده است. محقق کتاب، نام آن را «الجوهرة فی نسب النبی و اصحابه العشرة» ذکر می‌کند که ناشر فقط بخش امام علی و دو فرزند ایشان را منتشر کرده است. از نام اصلی کتاب وی که درباره نسب اصحاب عشره پیامبر نوشته، روشن می‌شود وی از اهل سنت است و به عشره مبشره اعتقاد دارد. همچنین محقق کتاب، دلیل گمنامیِ این اثر را زندگی مؤلف آن در منطقه‌ای کوچک و دور از اندلس ذکر می‌کند. تلمسانی مطالب خود را به شیوه حدیثی گزارش کرده و سلسله راویان و اسناد را آورده و در غالب موارد از منابع خود یاد کرده است. منابع او عبارتند از کتب شش گانه اهل سنت و کتبی مانند الکامل مبرد و الاستیعاب. در این کتاب پس از شرحی مختصر از زندگی امام علی (ع) و حضرت زهرا (س)، از احوال امام حسن (ع)، امام حسین (ع) و مناقب آنان سخن گفته و بار دیگر به امام اول بازگشته و از مناقب و شهادت آن حضرت سخن گفته است. عناوین: - امیرالمؤمنین ابوالحسن علی بن ابی طالب (ع) - حسن بن علی (ع) - حسین بن علی (ع) - فضائل، مواعظ و وصایای امام علی (ع) - اخبار علی بن ابی طالب (ع) در ساده‌زیستی زندگانی دنیا - کیفیت قتل عبدالله بن خباب توسط خوارج - شهادت علی (ع) توسط خوارج - مقتل علی (ع)

شرح حدیث منزلت و ابعاد ولایی و قرآنی این حدیث در اثبات امامت امام علی(ع) و فضایل معنوی ایشان است. در این کتاب ابتدا به بررسی صحت سند و صدور حدیث منزلت پرداخته شده و پس از آن مفاد این حدیث شریف نبوی و مفردات آن مورد شرح و بررسی تفصیلی قرار گرفته است. در همین زمینه نویسنده به ابعاد و زوایای مختلف شباهت بین امام علی و پیامبر اسلام(ص) اشاره کرده و وجه شباهت این دو شخصیت را بررسی نموده است. آنگاه از منظری قرآنی و با استناد به برخی دیگر از روایات نبوی به بحث در مورد ادله ولایت و امامت امام علی(ع) پرداخته دیدگاه برخی از بزرگان اهل‌سنت را در مورد مفاد و دلالت حدیث منزلت منعکس نموده است. از دیدگاه نگارنده این حدیث مقام و موقعیت منحصر به فردی را برای امام علی در زمینه احراز مسند خلافت و امامت ایجاد می‌کند.

این کتاب ، کتاب بسیار ارزشمند برای اثبات خلافت امیرالمومنین علیه السلام و جانشینی ایشان برای رسول الله (ص) است که در چند بخش تنظیم شده است: بخش اول درباره روایات مثبته بر امامت و وصی بودن امام علی ع ، بخش دوم ادله قرآنی بر خلافت و جانشینی امام علی (ع)، و بخش سوم ادله عقلیه بر وصی بودن وجانشینی امام علی (ع) است.

این کتاب در 12 فصل به تشریح عقاید شیعه و اثبات امامت می‏پردازد و برای انجام این هدف آیات و سوره‏های مختلف قرآن به صورت موضوعی تفسیر شده و فضایل و مناقب حضرت علی (ع) و اهل بیت و ابعاد مسئله امامت از دیدگاه قرآن تشریح شده است.

نویسنده اهمیت حدیث نور در دلالت بر امامت امیرالمؤمنین(ع) را این‌گونه توضیح می‌دهد: این کتاب پنجمین بخش از کتاب ما است تحت عنوان «خلاصه عبقات الأنوار» که موضوع آن، «حدیث نور» است. شهرت این حدیث نسبت به دیگر احادیث مربوط به مسئله امامت کمتر است و چندان مورد استدلال قرار نگرفته؛ لکن دلالت و موقعیتش کمتر از آنها نیست، بلکه هم از جهت دلالت صریح و هم دلالت التزامى بر امامت حضرت علی(ع) از دیگر احادیث امتیاز بیشترى دارد. میر حامد حسین در بخش سند حدیث، علاوه بر ذکر نام صحابه و تابعین به‌عنوان راویان حدیث نور به نص روایات 50 تن از حافظان حدیث و دانشمندان اهل سنت اشاره کرده است، اما میلانی در خلاصه به 41 راوی بسنده کرده است. مورد پنجاهم به غلام‌علی آزاد بلگرامی اختصاص دارد که در خلاصه به 41 منتقل شده و مطالب چند صفحه‌ای در چند سطر خلاصه شده است.