جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

شهر کوفه در سال 17ق در زمان خلیفه اول تاسیس گردید و در زمان خلافت حضرت علی علیه اسلام به عنوان پایتخت انتخاب شد. در صدر اسلام، این شهر مرکز دانش و کتابت بود و بیشترین نویسندگان و کسانی که به خواندن و نوشتن آشنا بودند، از این شهر برخاستند. کوفیان خط عربی را به شیوه ای خاص می نوشتند و آن را به صورتی وسیعی منتشر کردند تا جایی که خط عربی صدر اسلام را اصطلاحا خط کوفی می گویند. با این حال، در زمان خلیفه سوم، با نظارت امیرالمومنین علی علیه السلام چندین قرآن نوشته شد و به بلاد اسلام همچون: مدینه، کوفه، بصره و شام فرستادند. این قرآن ها به عنوان «قرآن مادر» تلقی می گردید و کاتبان از روی این قرآن ها کتابت می کردند.

بررسی نقش‌آفرینی‌های بانوان در عرصه‌‌های مختلف سیاسی و اجتماعی صدر اسلام، یکی از ضرورت‌های پژوهش برای فهم زوایای پنهان رویدادهای این مقطع مهم تاریخی است. مقاله حاضر که ویژه بررسی یکی از بانوان باورمند علوی به نام ام الخیر بنت الحریش بن سراقه است با روش وصفی ـ تحلیلی می‌کوشد، خطبه این بانو را در جنگ صفین از نظر روش و مضمون مورد توجه و تأمل قرار دهد. بر اساس یافته‌های این پژوهش، ام الخیر با بهره گیری از آیات قرآن به وصف معاویه و جبهه مقابل امیرالمؤمنین علی(ع) پرداخته است و ضمن نکوهش دنیامداری و غفلت، آنها را از مخالفت با فرامین الهی و پیروی از هوای نفس بر حذر داشته است. دیگر محورهای سخنان او به آیات دال بر ابتلا و آزمون الهی، صبرمداری، توحیدمداری، برجسته ساختن ابعاد هدایت الهی و سرانجام استناد به دلایل نقلی و عقلی برتری امیرمؤمنان حضرت علی(ع) اختصاص یافته است

در عرفان اسلامی علم تأویل اعلی و نهایی قرآن کریم، از طریق وصایت وجودی از جانب رسول اکرم (ص)، در اختیار امیرالمؤمنین حضرت علی (ع) قرار دارد و چون ایشان تنها باب علم رسول (ص) است، دیگران هم اگر از این علم تأویل بهره می‌‌‌برند، به‌‌‌تبع و به‌‌‌وراثت از ایشان است و ممکن نیست کسی به‌‌‌طور مستقل و بدون بهره‌‌‌گیری از وی، چنین علمی را دارا شود یا هم‌‌‌رتبه ایشان در این علم گردد، لذا این مرتبه از تأویل در انحصار علی (ع) خواهد بود. تأویل در مراتب نهایی، تنها به نحو شهودی و در مرتبة ولایت و توسط ولیّ ممکن است و تنها شامل دین نیست، امور هستی‌‌‌شناسانه را نیز در بر می‌‌‌گیرد و تأویل نهایی قرآن کریم به عنوان تجلی کلامیِ جامع، ایصال به بالاترین مقام اطلاقی است. همچنین تأویل امری تشکیکی است و به وزان درجات آن، درجاتی از تأویل‌‌‌گران وجود دارد و عالی‌‌‌ترین درجة تأویل، در اختیار عالی‌‌ترین انسان کامل است. گزارش و توصیف بیان عارفان در این خصوص، بر محور تائیه ابن‌‌‌فارض و بیت مشهور آن (و أوضحَ بالتأویل ما کان مشکلاً/ علیٌّ بعلمٍ نالَه بالوصیّة) می‌‌‌چرخد. در این مقاله با بیاناتی از ابن‌‌‌فارض، فرغانی، کاشانی، قیصری و صائن‌‌‌الدین ترکه در ابتدا به گزارش و تحلیل بیان عارفان در این خصوص پرداخته شده و سپس دو نمونه از مهم‌‌‌ترین استدلال‌های عرفانی براین مطلب از طریق دو مفهوم قرابت (قرب وجودی حضرت علی (ع) نسبت به رسول اکرم (ص)) و خلافت ارائه شده است

درسگفتار فوق به تفسیر و شرح نهج البلاغه، بحث درباب مقابله با ظلم دیگران، اخلاق، قاعده زرین، عدالت اسلامی و... می پردازد.

از آنجایی که تربیت اجتماعی یکی از ابعاد مهم تربیت در نظام تربیتی اسلام است، بهره‌گیری از تعالیم و آموزه‌های تربیتی اسلام و بهره‌مندی از احادیث و روایات ائمه معصومین(ع) بعنوان الگوی در دسترس، نقش تعیین‌کننده‌یی در اجتماعی کردن دانش‌آموزان در نظام آموزشی ما برعهده دارد. در نوشتار حاضر سعی شده با توجه به اهمیت موضوع، ابتدا ضمن تعریف مفهوم تربیت اجتماعی، اهداف تربیت اجتماعی از دیدگاه امام علی(ع) در قالب هفت هدف مهم که شامل پرورش روحیه عدالتخواهی، مسئولیت‌پذیری، محبت‌ورزی، مشارکت و مشورت، آینده‌نگری و عاقبت‌اندیشی، تفکر انتقادی و درک اخلاقی میباشد، بررسی گردد و سپس به این سوال پاسخ داده شود که آیا برنامه «فلسفه و کودک» میتواند در تحقق اهداف مذکور نقش تعیین‌کننده‌یی داشته باشد؟ در این تحقیق از روش تحلیلی ـ توصیفی استفاده شده است. میتوان ادعا نمود که برنامه آموزش «فلسفه و کودک» از طریق «اجتماع پژوهشی»، یکی از روشهای مناسب تربیت است که منجر به تربیت شهروندان آگاه، فکور، نظم‌پذیر و مسئول میشود و شرایط زندگی در یک جامعه سالم و پویا را فراهم مینماید. نتایج پژوهش حاکی از آن است که بسیاری از مهارتهایی که از طریق برنامه آموزش «فلسفه و کودک» تقویت میشود در واقع مهارتهایی هستند که محورهای اصلی تربیت اجتماعی را از دیدگاه امام علی(ع) تشکیل میدهند.

آزادی سیاسی، یکی از مهم‌ترین مفاهیم کلیدی علوم سیاسی و از نیازهای اساسی در حقوق مدنی و سیاسی به‌حساب می‌آید بااین‌وجود، تفاسیر متعددی از سوی اندیشمندان، فلاسفه و نخبگان سیاسی، سیاست‌گذاران و کنوانسیون‌ها و معاهدات بین‌المللی در مورد تعریف ابعاد و ماهیت آن ارائه‌شده که در مواردی نیز با تعارضات جدی همراه بوده است. در این میان، با توجه به مناقشات علمی و نظری که از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی ایران در خصوص مقوله آزادی سیاسی در نظام جمهوری اسلامی ایران مطرح گردیده و اخیراً نیز تشدید شده است، ضرورت دستیابی به یک تعریف دقیق و جامع از آزادی سیاسی در چارچوب مبانی و اصول اسلامی با تمرکز بر اخلاق و سیره اهل‌بیت آشکارشده است. لذا این مقاله درصدد پاسخ به این سؤال است که مبانی و الزامات آزادی سیاسی در اندیشه و سیره امام علی علیه السلام کدامند؟ یافته‌های این مقاله نشان می‌دهد که اصالت آزادی سیاسی در دو ساحت درهم تنیده مردمی و الهی با تمرکز بر آزادی اندیشه و بیان، مشارکت مردمی، حکومت قانون، نظارت بر حکومت و آزادی انتقاد از عملکرد آن، رواداری سیاسی و کرامت انسان، از مقومات و الزامات آزادی سیاسی در اندیشه و سیره علوی است.