جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

فارسی  |   العربیه  |   English  

در تلگرام به ما بپیوندید

کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی
جستجو بر اساس ... همه موارد عنوان موضوع پدید آور جستجو در متن
: جستجو در الفبا در گوگل
جستجو در برای عبارت
مرتب سازی بر اساس و به صورت وتعداد نمایش فرارداده در صفحه باشد جستجو
رویکرد مولانا به مفهوم خِرد در مثنوی معنوی
نویسنده:
مریم محمدزاده، الهام قنواتی
نوع منبع :
مقاله , نمایه مقاله
چکیده :
بسیاری از اندیشمندان به دلیل رویکرد مشتاقانة مولوی به عرفان و نکوهش های گاه به گاه وی از عقل چنین تصور می کنند که مثنوی را نسبت چندانی با خرد نیست، این درحالی است که خرد بنا بر نظام اندیشگی مولانا به سه نوع مقدماتی، خُرد و کلان تقسیم شده و هر یک با کارکردها و ویژگی هایی متفاوتی مطرح می شوند. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی، پس از معرفی انواع خرد در مثنوی، ویژگی های آنها را مورد بررسی قرار می دهد و نتیجه می گیرد که خرد مورد انتقاد مولانا خرد خُرد است که به دلیل دچار شدن به آفات نفسانی نمی تواند به فهم حقیقت نائل شود.
شهود در فلسفه، استدلال در عرفان
نویسنده:
مرتضی حسینی شاهرودی، رسول حسین پور
نوع منبع :
نمایه مقاله
چکیده :
انسان در شناخت هستی و دستیابی به حقیقت دو وسیله در نهاد خویش و دو راه پیش روی خود دارد، عقل و دل؛ برهان و کشف. برخی راه برهان را اختیار کرده و شهود را به سبب نداشتن استدلال بی ارزش دانسته و برخی هم شهود را به سبب حضوری بودن آن بر برهان برتری داده اند. حکیمان متأله با پژوهش های خود در فلسفه و عرفان توانستند این مطلب را اثبات کنند که عقل و دل اگرچه روشی جدای از هم دارند اما مقصدشان یکی است و تفاوت یافته های آن دو را به شدت و ضعف دانستند. از این رو برهان وکشف را نیازمند یکدیگر دیده و کمال هر یک را به دیگری دانسته و توانستند بنیان محکمی برای شناخت هستی بنا نهند.
تحليل تربيتي نظرية حركت جوهري
نویسنده:
محمود جمالي ، محمدرضا سرمدي ، عليرضا فقيهي ،محمد سيفي
نوع منبع :
نمایه مقاله
چکیده :
اين پژوهش در پي تحليل تربيتي حرکت جوهري، به‌عنوان يکي از ابتکارات ملاصدراست. بدين منظور، نخست اصل حرکت در منظومة فکري و فلسفي ملاصدرا، به‌گونه‌اي‌ اجمالي تبيين، سپس در راستاي رويکرد امتداد اجتماعي فلسفه، به استنباط و استنتاج تربيتي از آن پرداخته شده است. ملاصدرا، با طرح نظريۀ حرکت جوهري معتقد است که جهان مادي و طبيعت با تمام ذات خويش پيوسته در حال تکاپو و شدن است و از قوه به‌سوي فعل با رويکردي تشکيکي و اشتدادي در حرکت است و روي به‌سوي کمال و بقا دارد. پيوند ميان حرکت و تربيت، از سنخ ابتناي تشريع و اعتبار بر تکوين، و تعميق تربيت با محوريت گوهر وجود متناظر با حرکت است. رهاورد ارتباط ميان اين دو، مؤلفه‌ها و اصولي همچون تحول و تکامل، تدريج و تداوم، نظام‌مندي و تناسب خواهد بود. اين الگوي تربيت، واجد عناصري همچون پويايي، پيوستگي، امتداد و عمق است که نتيجة حرکت و فعاليت مربي و متربي در يک رابطة تعاملي است. براين‌اساس، تربيت حرکتي تراکمي است که داراي حقيقتي رشددهنده در همة ابعاد وجودي انسان از بعد جسماني تا روحاني است.
الگوي تربيتي آيات حج با تكيه بر تفسير الميزان
نویسنده:
محسن خوشفر، ميناسادات حسيني ، اکرم سلماني‌نژاد
نوع منبع :
کتابخانه عمومی , نمایه مقاله
چکیده :
قرآن، مناسب با ساختار وجودي آدمي، شامل برنامه‌هاي تربيتي براي هدايت و تعالي انسان‌هاست. در تحقيقات تربيتي‌ـ قرآني، گزاره‌هاي مختلفي مانند مباني، اصول، روش، اهداف و... از آيات قرآن استخراج مي‌شود. براي استفاده بهينه از اين تحقيقات، لازم است الگويي ارائه و ارتباط گزاره‌هاي تربيتي با اين الگو بيان شود تا زمينۀ کاربست آنها فراهم شود. اين پژوهش، تلاش دارد تا به الگوي تربيتي آيات حج دست‌ يابد؛ چراکه مناسک حج برنامۀ فشردۀ انسان‌سازي است. براي اين مهم، با روش توصيفي‌ـ تحليلي، پس از استنطاق از آيات حج با تکيه بر تفسير الميزان‌ـ‌که غني‌ترين تفسير شيعي است‌ـ الگو‌سازي شده‌ است. اين الگو به گزاره‌هاي تربيتي دست‌يافته از آيات حج مستند است. برخي عناوين تربيتي عبارت‌اند از: «مباني»‌اي همچون خلوص و اختيار، «اصولي» مثل عمل‌گرايي و وحدت‌گرايي، «روش‌هايي» چون آسان‌سازي و تمثيل، «عواملي» مانند دعا و امنيت، «موانعي» چون شرک و مأيوس کردن و «نتايجي» مانند اميدواري و زندگي طيب. در نتيجه، ارتباط اين يافته‌ها در چهار الگو روشن شده‌ است. رابطۀ ميان «مباني، اصول و اهداف» و رابطة ميان «مربي، متربي، نتايج، عوامل و روش‌ها».
تدوين برنامۀ آموزش غلبه بر نابهنجاري‌هاي اخلاقي مبتني بر آراي غزالي
نویسنده:
زهرا توکلي جاغرق ، محمدسعيد عبدخدايي ، ابوالفضل غفاري
نوع منبع :
کتابخانه عمومی , نمایه مقاله
چکیده :
يکي از مسائل مؤثر در روابط بين فردي، رفتارهاي غيراخلاقي است. اين رفتارها نه‌تنها به روابط اجتماعي افراد آسيب وارد مي‌کنند، بلکه روان و ذهن فرد را نيز درگير خود مي‌سازند. اين پژوهش، تلاش دارد براي کاهش اين‌گونه رفتارها، برنامه‌اي آموزشي پيشنهاد داده شود. اين برنامه مبتني بر آثار و ديدگاه يکي از علماي اخلاق اسلامي به‌نام ابوحامد محمد غزالي است. از نظر علماي اخلاق، دقت، ژرف‌انديشي و توجه به رويکرد مداخله در مسئله نابهنجاري‌هاي اخلاقي از سوي اين دانشمند قرن پنجم هجري، امري قابل دفاع و داراي اهميت است. در نهايت، برنامه آموزشي غلبه بر نابهنجاري‌هاي اخلاقي مبتني بر آراي غزالي، در شانزده جلسه تدوين شد. در اين جلسات سعي مي‌شود با توجه به اصول و راهبردهاي طراحي آموزشي، مقابله با نابهنجاري‌هاي اخلاقي در سه گام آگاهي‌بخشي، برانگيختگي هيجاني و اجتناب، آموزش داده شود. انتظار مي‌رود اين برنامه در کاهش رفتارهاي غيراخلاقي مؤثر باشد.
بررسي عناصر اصلي در آموزش رسمي قرآن كريم دورة ابتدايي و وضعيت فعلي آن در ايران بر اساس اسناد بالادستي نظام تعليم و تربيت و نظرات كارشناسان ارشد و معلمان نمونه
نویسنده:
مهدي علم‌خواه ، عليرضا فقيهي ، عبدالله رحيمي، فائزه ناطقي
نوع منبع :
کتابخانه عمومی , نمایه مقاله
چکیده :
اين تحقيق با هدف بررسي عناصر اصلي آموزش رسمي قرآن دورة ابتدايي و وضعيت فعلي آن در ايران، بر اساس اسناد بالادستي نظام تعليم و تربيت و نظرات کارشناسان ارشد و معلمان نمونه، با روش تحليل محتواي کيفي انجام‌ شده است. جامعه آماري، تمام اسناد بالادستي نظام تعليم و تربيت ايران و کارشناسان ارشد حوزه آموزش قرآن دورة ابتدايي و نيز کلاس‌هاي آموزش رسمي قرآن دورة ابتدايي، و نمونة آماري شامل کلاس‌هاي آموزش رسمي قرآن دورة ابتدايي استان قم بوده است. روش نمونه‌گيري هدفمند بوده و انتخاب افراد نمونه تا به حد اشباع نظري ادامه يافته است. روش گرد‌آوري داده‌ها نيز فيش‌برداري از اسناد و مصاحبه با کارشناسان ارشد اين حوزه بوده است. از نتايج اين تحقيق، تعيين نقش محتواي آموزشي و معلم به‌عنوان اصلي‌ترين عناصر آموزشي و فاصله نسبتاً زياد اين عناصراز استانداردها و شاخص‌هاي منتج از اسناد بالادستي و نظرات کارشناسان ارشد اين حوزه است.
بررسي وضعيت مؤلفه‌هاي فريضه امر به معروف و نهي از منكر در كتاب‌هاي درسي دورة ابتدايي و متوسطه اول
نویسنده:
سيروس محمودي
نوع منبع :
کتابخانه عمومی , نمایه مقاله
چکیده :
اين پژوهش، با هدف بررسي و تحليل محتواي کتاب‌هاي درسي دورة ابتدايي و متوسطه اول از نظر توجه به مؤلفه‌هاي فريضه امر به معروف و نهي از منکر انجام شده است. روش پژوهش، توصيفي و از نوع تحليل محتواست. جامعه آماري شامل کليه کتاب‌هاي درسي دورة ابتدايي و متوسطه اول است که با روش نمونه‌گيري هدفمند، شش عنوان کتاب «هديه‌هاي آسماني»، «مطالعات اجتماعي»، «فارسي»، «تفکر و پژوهش»، «پيام‌‌‌هاي آسماني» و «تفکر و سبک زندگي»، با 27 جلد در نمونه تحقيق قرار گرفت. ابزار پژوهش، سياهه تحليل محتواي محقق‌ساخته بوده است که براي تعيين روايي آن از روش روايي صوري، و براي تعيين پايايي آن از روش ويليام اسکات استفاده شده است. يافته‌هاي پژوهش نشان داد که در کتاب‌هاي درسي پايه‌هاي اول، دوم و سوم ابتدايي و پايه هشتم متوسطه اول، هيچ اشاره‌اي به مؤلفه‌هاي امر به معروف و نهي از منکر نشده است. در مجموع، يافته‌هاي پژوهش بيانگر اين است که در کتاب‌هاي بررسي‌شده، توجه متعادل و متوازني به مؤلفه‌هاي فريضه امر به معروف و نهي از منکر نشده است.
تربيت دوجنسيتي و چالش‌هاي پيش رو
نویسنده:
سيده زهرا موسوي ، حسين مهدي‌زاده ، مريم احمدي فقيه
نوع منبع :
کتابخانه عمومی , نمایه مقاله
چکیده :
تربيت دوجنسيتي، شيوه‌اي تربيتي است که در آن پيشنهاد مي‌شود هر دو جنس بدون توجه به ويژگي‌هاي زيستي، به يک صورت پرورش يابند و داراي مجموعه‌اي از ويژگي‌ها و رفتارهاي زنانه و مردانه باشند تا متناسب با موقعيت، زنانه يا مردانه رفتار کنند. پرسش اساسي اين است که اين رويکرد با چه چالش‌هايي روبه‌روست؟ در پاسخ، با رجوع به منابع مرتبط به موضوع، از جمله كتاب‌هايي در زمينه مطالعات زنان و روان‌شناسي و منابع روايي، مطالب با روش توصيفي‌ـ تحليلي جمع‌آوري شده است. با بررسي‌هاي انجام‌شده اين نتيجه به‌دست آمد که اين رويکرد در سه زمينه زيستي و روان‌شناختي و ديني با چالش روبه‌روست. در زمينه زيستي، تفاوت‌هاي ظاهري و عملکردهاي هورموني متفاوت زن و مرد، رفتارهاي متفاوتي را به دنبال دارد. در زمينه روان‌شناختي، تفاوت در حرمت خود و يادگيري و علايق و احساسات، موجب بروز رفتارها و عکس‌العمل‌هاي متفاوت مي‌گردد. مغايرت رويکرد تربيت دوجنسيتي با آموزه‌هاي ديني نيز از ديگر چالش‌هاي اين رويکرد است.
روش‌شناسی علامه بلاغی در جزء نخست کتاب «الرحلة المدرسيّةو المدرسة السيّارة في نهج الهدى» (بحوث في التوراة و الانجیل)
نویسنده:
الهه هاديان رسناني ، الهام زينال‌پور
نوع منبع :
نمایه مقاله
چکیده :
علامه محمدجواد بلاغی از عالمان برجستة قرن سیزدهم قمری است که تألیفات متعددی در دفاع از اسلام و تشیع دارد. از جمله آثار پربار ایشان، که با سبکی نو در قالب گفت‌وگوهای نمایشنامه‌ای نوشته شده، کتاب «الرحلة المدرسيّة» است که تا کنون جز دو ترجمة ناقص و ضعیف، کار جدی بر روی آن صورت نگرفته است. مطالعة روش‌شناسانة این اثر، تبحر علامه را در فنون گوناگون روشن می‌سازد. در این نوشتار، روش علامه در جزء نخست این کتاب که با موضوع بحث‌هایی دربارة تورات و انجیل است، در قالب سه روش «تأمل انتقادی در عهدین»، «مقایسه میان عهدین و قرآن» و «استفاده از شیوه‌های گفتمان قرآنی» بررسی شده است. برخي از این مباحث عبارت‌اند از: نقد منبعی و محتوایی عهدین؛ اختلاف و اضطراب ترجمه‌ها و نسخه‌های آن؛ و احکام نادرست عهدین و اشتباهات فراوان تاریخی و جغرافیایی آن. در زمينة روش مقایسه میان عهدین و قرآن نيز می‌توان به محورهای اصلی توحید، نبوت و معاد در مقابل تعالیم فراوان ناسازگار با منطقِ عقل و وحی عهدین در این حوزه‌ها ـ که متأثر از وحیانی نبودن آن است ـ اشاره کرد. مهم‌ترین روش شکلی کتاب نیز استفاده از روش‌های گفتمان قرآن (برهان حِکمی، موعظة حسنه و جدل احسن) در گفتمان با مخاطب است که در این نوشتار، واکاوی شده است.
بررسی تطبیقی زهد از نگاه خواجه عبدالله انصاری در «منازل السائرین» و بحیابن‌باقودا در «الهدایة الی فرائض القلوب»
نویسنده:
قدرت‌الله خیاطیان ، عظیم حمزئیان ، سیدعلی مستجاب الدعواتی
نوع منبع :
مطالعه تطبیقی , نمایه مقاله
چکیده :
زهد، فضیلت اخلاقی و از اصول محوری و سرچشمه‌های تصوف است که خواجه عبدالله انصاری (396-481ق)، عارف مسلمان، در «منازل السائرین» و بحیابن‌باقودا، عارف یهودی معاصر وی، در «الهدایة الی فرائض القلوب»، آن‌ را از جمله ابواب سلوکی قرار داده‌اند. یافته‌های اين پژوهش که بر پایة مطالعات کتابخانه‌ای و با روش توصیفی ـ تطبیقی، مرتبة زهد را در نزد دو عارف بررسی کرده است، نشان می‌دهد که اين دو عارف با وجود اشتراک در تعریف زهد، دربارة جایگاه، شرح و تقسیم‌بندی آن اختلاف دارند. خواجه زهد را در جایگاه شانزدهم از منازل یک‌صدگانة سلوکی به‌سوی توحید قرار داده است؛ حال آنکه ابن‌باقودا آن را باب نهم از ابواب ده‌گانه به‌ محبت الهی معرفی کرده است. خواجه که بنیان سلوکی خود را بر نقل و کتاب استوار نموده، در بیان موجز خود، درجات زهد را بر اساس رتبة سالکان، به سه درجة شرعی، اخلاقی و عرفانی تقسیم کرده است؛ ولی بحیا با استفاده از عقل، نقل و کتاب و بهره‌گیری از منابع اسلامی، در قالب بیانی مبسوط، با نگاهی اخلاقی و با تأکید بر ملاک اعتدال شرعی، به تبیین و ارزیابی زهد در سالکان پرداخته است.