جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

مطابق با کتاب جانشینی حضرت محمد(ص) تنظیم شده و سیر حوادث را پس رسول خدا (ص)، به تفکیک عصر هر یک از خلفا واکاویده است. مطالعه تاریخ اسلام آن‌هم اگر تنها با تکیه‌بر منابع اهل سنت باشد، مولّد شبهات بسیاری در ذهن دین‌پژوهان خواهد بود که منتج به استدلال‌های نامعتبر می‎شود؛ از این‌رو، وجود نقد‌های جامع و منصفانه مانند کتاب «امام علی(ع)؛ جانشین رسول‌الله(ص)» ضروری به نظر می‌رسد.

اسرار خاندان رسول‌الله(ص): ترجمه کتاب سلیم بن قیس هلالی، ترجمه فارسی کتاب سلیم بن قیس هلالى عامرى کوفى (متوفای 76ق) است که توسط محمدرضا سماک امانی، صورت گرفته است. کتاب سلیم بن قیس، از اصول اولیه شیعه است که پیش از دوران امام صادق(ع) تألیف شده است. نعمانی در کتاب غیبت خود، گفته است: همه شیعیان و دانشمندان و راویان احادیث ائمه(ع) بر این باورند که این کتاب، از بزرگ‌ترین اصولی است که اهل علم و حاملان حدیث اهل‌بیت(ع) روایت کرده‌اند و از همه قدیمی‌تر است. متأسفانه مترجم مقدمه‌ای را که در آن، روش و سبک ترجمه خود را توضیح دهد و به خصوصیات و ویژگی‌های آن، اشاره کند، ننوشته است، اما با دقت در متن کتاب و بررسی ترجمه آن، می‌توان دریافت که مترجم، سعی داشته اصل امانت در ترجمه را رعایت نموده و درعین‌حال، ترجمه‌ای روان و سلیس از متن ارائه کند. به‌منظور آشنایی بیشتر با نوع و سبک ترجمه، به بخشی از آن، اشاره می‌شود: «(قال أبان): فحججت من عامي ذلك فدخلت علی علي بن الحسين(ع) و عنده أبوالطفيل عامر بن واثلة صاحب رسول‌الله(ص) و كان من خيار أٌصحاب علي(ع) و لقيت عنده عمر بن أم‌سلمة زوجة النبي(ص)، فعرضته عليه و علی علي بن الحسين(ع) ذلك أجمع، ثلاثة أيام كل يوم إلی الليل و يغدو عليه عمر و عامر فقرآه عليه ثلاثة أيام؛ فقال لي: صدق سليم رحمه الله هذا حديثنا كله نعرفه...». «ابان می‌گوید: در آن سال به حج رفتم. نزد علی بن حسین(ع) رفتم. ابوالطفیل عامر بن واثله، صحابی رسول‌الله(ص) نزد آن حضرت بود. عمر بن ام‌سلمه نیز آنجا بود. من کتاب سلیم را بر او و علی بن الحسین(ع) عرضه کردم. عمر و عامر سه روز، هر روز بامداد تا شب، آن کتاب را بر آن حضرت می‌خواندند. سپس آن حضرت فرمود: سلیم راست گفته است. همه آنها حدیث ماست و همه‌اش را می‌شناسیم...»

صدرا، بسیاری از یافته ­ها و نوآوری­ های موجود در حکمت متعالیه را مدیون بهره ­مندی از دین و شهود دانسته است. او، تأثیر دین بر حکمت و حکما را در دو مرحله بررسی کرده است. در مرحله اول، دین، حکمت و حکما را از نگاه ماهیت ­بین و کثرت­ بین می­ رهاند و به نگاه وجودی ارتقا می ­دهد. بر این اساس، نگاه وجودی این مطلب را برای حکیم میسّر می ­کند که به فهم صحیحی از بعضی آموزه ­های دین که بدواً با احکام عقلی معارض دیده، دست ­یابد. این فهم صحیح موجب می­ شود که حکیم، به تثبیت عقلیِ بسیاری از آموزه ­های دینی موفّق گردد. در مرحله دوم، تأثیر دین بر حکمت موجب ارتقاء مجدّد نظرگاه حکیم و مبانی حکمت می­ شود، و صدرا نتیجه این ارتقا را در دو بُعد برشمرده است: از یک سو، حاصلِ این ارتقاء، فهم تأویلات قرآنی است؛ و از سوی دیگر، حاصلِ این ارتقاء، دست­یابی به اوج حکمت است؛ یعنی فهم واقع آن چنان­که هست. عبارات صریح ملاصدرا نشان از آن دارد که او، در حیات فلسفی خود همین سیر را پیموده و حکمت متعالیه نیز متناسب با همین سیر شکل گرفته است. نهایتاً این مطلب مورد تأکید قرار می­ گیرد که صدرا، در استفاده از دین و شهود، از الگوی پژوهشی فلسفی صحیح بهره ­برده و بدین ترتیب، هر چند حکمت متعالیه کاملاً مرهون دین است، اما قواعد حکمت و روش عقلی ـ برهانی را رعایت کرده است.

سخن گفتن پیرامون زندگی پیامبر و ویژگی های رفتاری ایشان دارای روابط ومناسبات گسترده ایست واین امر برخاسته ازشخصیت متمایز ایشان نسبت به سایر افراد است .با عنایت بر این امر ومناسباتی که در جامعه دروان پیامبر حاکم بوده است می توان این گونه اذعان نمود که ضرورت اصلی پژوهش حاضر،شناخت ویژگی های فردی و اخلاقی پیامبر ومناسبات اجتماعی دوران زندگی ایشان با تکیه بر آیات واحادیث وروایات است، زیرا که این امر به شناخت و درک انسان ازجامعه دوران ایشان آگاهی می بخشد.هدف پژوهش حاضر با تاکید بر مبانی فلسفه ی وجودی سیره نبوی ومولفه های ساختاری افکار واندیشه های ناب وعرفانی پیامبر در مثنوی های عطار ومولانا است.از این رو پژوهش حاضر به تمامی مصادیق مشترکی که بیانگرویژگی ها ومناسبات اخلاقی ایشان دراین دو مثنوی باشد، پرداخته است .مساله ی اصلی این پژوهش کشف رهیافت هایی است که مولانا وعطار جهت تبیین مولفه های رفتاری وساختارهای فکری پیامبر مکرم اسلام از آن بهره جسته اند.با تکیه بر این امر پیشینه پژوهش حاضر منابع گسترده ایست که تاکنون پیرامون سیره ی نبوی پیامبر از آن سخن گفته اند.این پژوهش به روش کتابخانه ای ومطالعات کتاب ها وپایان نامه ها صورت پذیرفته است.

خداوند حکیم جهان را بر پایه سبب و مسبب آفریده است. بحث سبب و وسیله برای رفع احتیاجات مردم نه تنها شرک نیست بلکه عین توحید است چون ما از کسی که به او توسل می کنیم و حاجت می خواهیم به او مقام الوهیت که نمی دهیم بلکه این عین فرمایش حق تعالی است که فرمود: وابتغوا الیه الوسیله. این کتاب ارزشمند درباره بحث مهم توسل و مسائل پیرامون آن و پاسخ به شبهات مطرح شده می باشد.

خداوند به جهت اطلاق و بی حد بودنش، پیوسته در ذات خود مخفی و پنهان است و «نوراالنوار» یا فیض منبسط واسطه فیض در ظهور اسمائی و خلقی است. این حقیقت در مرتبه پایین تر همان «حقیقت محمدیه» به عنوان عالی ترین تجلی وجودی خداوند پرده دار و برزخ بین حق و خلق است. نام گذاری این مرتبه وجودی و نور اول به «حقیقت محمدیه» بدان جهت است که حضرت محمد (ص) از بین همه موجودات در سیر به سوی خداوند بدان جایگاه رسیده اند. و اهل بیت آن حضرت (صلوات الله علیهم) که در نوریت و عصمت با نبی اعظم (ص) یگانگی دارند، در مرتبه بعد از آن حضرت از مصادیق این نورالنوار بوده و صاحب ولایت کلیه اند. در این مقاله در صدد تبیین جایگاه علمی و مصادیق عینی حقیقت محمدیه به عنوان صاحب این ولایت از نگاه قرآن و روایات تفسیری با رویکرد عرفانی بوده ایم. نتایج تحقیق نشان می دهد که حضرت رسول اعظم (ص) و آل طاهرین (ع) ایشان صاحب خلافت مطلقه الهیه، از جانب حق تعالی در ربوبیت هستی اند و نیز آن حضارت بر همه پیامبران و اولیاء، تقدم وجودی دارند. از رهگذر این پژوهش، وجوه مشترک دیدگاه قرآن کریم و عرفان در مورد نبی اعظم (ص) و مقام نوری حقیقت محمدیه و ظهورات آن نمایان گشته، بلکه، این حقیقت اثبات شده که تصویر عارفان از کمالات باطنی و ملکوتی آن حضرت، برگرفته از آیات قرآنی است.

سبک عبارت است از «شیوه‌ی کاربرد زبان دریک بافت معین، به وسیله‌ی شخص معین، برای هدفی مشخص»(لیچ،1981: 10). سبک‌شناسی به عنوان یک رشته علمی در اوایل قرن بیستم در غرب شکل گرفت و به تدریج وارد ادبیات عرب شد. ابتدا تمرکز بر شناسایی ویژگی‌های زبانی و سبک‌های نویسندگان بود. از نظریه‌پردازان اصلی این حوزه می‌توان به رومن یاکوبسن و مایکل هالیدی اشاره کرد که چارچوب‌های نظری اولیه را ارائه دادند. پژوهشگرانی مانند صلاح فضل و عزالدین اسماعیل تلاش کردند تا این نظریه‌ها را با زبان و شرایط فرهنگی و تاریخی عربی همخوان کنند. در این دوره، تحقیقات با ترکیب نظریه‌های سبک‌شناسی غربی با ارزش‌های فرهنگی عربی به سوی رویکردی بومی‌تر حرکت کردند. تأکید بر لایه‌های مختلف مانند لایه‌های معنایی، آوایی و ساختاری موجب شد تحلیل‌های عمیق‌تر و دقیق‌تری از متون عربی به عمل آید. سبک‌شناسی لایه‌ای، روشی جدید در بررسی ویژگی‌های سبکی یک اثر است. باتحلیل متن درپنج لایه‌ی آوایی، واژگانی، نحوی، معنی‌شناختی و بلاغی، ویژگی‌های برجسته‌ی سبک و نقش و ارزش آن‌ها در هر لایه مشخص شده که بیانگر افکار و احساسات درونی نویسنده است.(فتوحی، 1390: 154-155) در تاریخ ادبیات اسلامی، خطبه‌های پیامبر اسلام(ص) همواره به عنوان نمونه‌های برجسته‌ای از بلاغت و فصاحت شناخته شده‌اند. کتاب «نهج الخطابه » مجموعه‌ای از این خطبه‌ها را فراهم آورده است که به دلیل محتوای عمیق و ساختار ادبی بی نظیر، شایسته تحلیل دقیق است. این تحقیق با استفاده از روش سبک‌شناسی لایه‌ای، قصد دارد به تحلیل و بررسی ویژگی‌های سبکی این خطبه‌ها در سه لایه و هدف از آن بررسی لایه‌های آوایی، واژگانی و بلاغی است بپردازد. با وجود اهمیت و غنای محتوایی خطبه‌های پیامبر، تحلیل‌های سبکی نظام‌مند دراین زمینه اندک است. بهره‌گیری از سبک‌شناسی لایه‌ای می‌تواند به کشف و فهم بهتر از نقاط قوت زبانی و هنری این خطبه‌ها منجر شود. سؤال اصلی این است که چگونه ویژگی‌های زبانی و بلاغی این خطبه‌ها می‌توانند در انتقال معانی، ارزش‌ها وآموزه‌های دینی مؤثر باشند. با توجه به این نکته، در این پژوهش به بررسی سبک‌شناسی خطبه‌ها از چندین بعد مختلف می‌تواند مفید باشد؛ 1.**آواشناسی**: ویژگی‌های آوایی مانند وزن، قافیه و نغمه در خطبه‌ها می‌تواند بر تأثیرگذاری کلام پیامبر (ص) بر مخاطبان تأثیر داشته باشد. بررسی این ویژگی‌ها می‌تواند زیبایی‌های متن را جلوه گر سازد. 2. **واژگان**: تحلیل واژگان و اصطلاحات به کار رفته در خطبه‌ها می‌تواند به شناسایی مضامین کلیدی و ارزش‌های اساسی در دین اسلام کمک کند. این بررسی می‌تواند نشان دهد که چگونه واژگان انتخابی پیامبر (ص) بر فهم مخاطبان تأثیر گذاشته است. 3. **بلاغت**: استفاده از تکنیک‌های بلاغی مانند استعاره، تشبیه و کنایه در خطبه‌ها می‌تواند به تقویت استدلال‌های پیامبر (ص) و تأثیرگذاری بر مخاطب کمک کند. بررسی بلاغت می‌تواند نشان دهد که چگونه پیامبر (ص) توانسته است با استفاده از این تکنیک‌ها، پیام‌های خود را به شکل مؤثری منتقل کند. اهداف تحقیق: 1_شناسایی و تحلیل لایه‌های مختلف زبانی: بررسی لایه‌های آوایی، واژگانی و بلاغی در خطبه‌های پیامبر(ص). 2_بررسی نوآوری‌های سبکی: کشف جنبه‌های خلاقانه در استفاده از زبان و تکنیک‌های بیانی. 3_تبیین کارکردهای زبانی: تحلیل چگونگی تأثیر‌گذاری زبان بر انتقال پیام‌های دینی و اخلاقی خطبه‌ها. انگیزه اصلی این تحقیق به دو عامل مرتبط است: 1. **علاقه به فرهنگ و تاریخ اسلامی**: به دلیل غنای فرهنگی و تاریخی که در خطبه‌های پیامبر (ص) نهفته است، این پژوهش می‌تواند به تقویت فهم ما از تاریخ اسلام و تأثیرات آن بر جامعه‌های مختلف کمک کند. 2. **حس کنجکاوی علمی**: با توجه به اینکه پیشتر، متون دینی با رویکردهای سنتی بررسی شده، انگیزه پژوهش درباره خطب پیامبر(ص) با رویکردی جدید مورد توجه قرار گرفت. بدین منظور سبک شناسی لایه ای خطب انتخاب شد تا از این طریق ابعاد جدیدی از تفکر و بیان پیامبر (ص) ارائه گردد. این پژوهش می‌تواند به عنوان یک گام در راستای گسترش دانش و پژوهش در این زمینه مورد توجه قرار گیرد. اهمیت و ضرورت تحقیق: این پژوهش می‌تواند به درک عمیق‌تر و دقیق‌تری از ساختار و بلاغت خطبه‌های پیامبر(ص) کمک کند و راه را برای مطالعات بعدی در حوزه‌های ادبیات اسلامی و زبان‌شناسی هموار سازد. تحقیق در این زمینه نه تنها به درک عمیق‌تری از خطبه‌های پیامبر (ص) و تأثیر آن‌ها بر جامعه اسلامی کمک می‌کند، بلکه می‌تواند به غنای ادبیات دینی و اجتماعی نیز بیفزاید. همچنین، این بررسی می‌تواند به پژوهشگران و علاقه‌مندان به زبان‌شناسی و بلاغت، ابزارهای جدیدی برای تحلیل متون دینی ارائه دهد و به توسعه دانش در این حوزه کمک کند و در نهایت می‌تواند به بازشناسی نقش خطبه‌ها در تبیین اصول اخلاقی و اجتماعی در جامعه اسلامی و تأثیر آن‌ها بر شکل‌گیری هویت فرهنگی مسلمانان کمک کند.