جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی

فارسی  |   العربیه  |   English  
telegram

در تلگرام به ما بپیوندید

public

کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
header
headers
پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی
جستجو بر اساس ... همه موارد عنوان موضوع پدید آور جستجو در متن
: جستجو در الفبا در گوگل
...جستجوی هوشمند
مرتب سازی بر اساس و به صورت وتعداد نمایش فرارداده در صفحه باشد جستجو
  • تعداد رکورد ها : 57
بررسی تطبیقی تفسیر سوره حشر از منظر مقام معظم رهبری و علامه طباطبایی (ره) (قوم یهود)
نویسنده:
صاحب گنجی زاده؛ استاد راهنما: رسول خضرلو
نوع منبع :
رساله تحصیلی , مطالعه تطبیقی
چکیده :
در این پایان‌نامه تطبیقی سوره حشر از منظر مقام معظم رهبری و علامه طباطبایی(ره) بر اساس علل دشمنی یهود با مسلمانان، برخورد رسول الله(ص) با یهود و راهکارهایی برای پیروزی بر صهیونیسم بررسی خواهد شد. در این پایان‌نامه از روش کتابخانه‌ای و پژوهش توصیفی استفاده شده است. در سوره‌ی حشر عمده بحث بر محور یهود و دشمنی با پیامبر اکرم(ص) و مسلمانان می‌باشد. ریشه‌ای دشمنی یهود مبتلا شدن آنها به انحرافات اعتقادی از قبیل شرک، غلوّ، انحصارگرایی و انحرافات اخلاقی نظیر دو رویی، تحریف، حرص و طمع، خلف وعده و تکبّر و انحرافات رفتاری مثل نافرمانی، بهانه‌جویی و کارشکنی است. برخرد رسول خدا(ص) با پیمان شکنی یهود که دستور جلای وطن دادند و قطع درختان خرما به فرمان خدا مجازات دنیاوی یهود بود. آنکه قابل ذکر است تطبیق علمین علامه طباطبایی و مقام معظم رهبری بر آیات که مورد بحث قرار گرفته است. در این تطبیق علامه تنها به آنچه در زمان رسول خدا اتفاق افتاده آنها را در تفسیر شریف المیزان مطرح کرده، ولی مقام معظم رهبری ضمن بیان آنچه اتفاق افتاده مقایسه کرده با جریانات انقلاب اسلامی و دشمنی صهیونیسم و استکبار جهانی و تقابل نظام اسلامی با یهود و دشمنان انقلاب اسلامی به عنوان نمونه برخورد با معاندین انقلاب اسلامی که نجر به رانده شدن و جلای وطن آنها یا کشته شدنشان و همان طوری که یهودیان جلای وطن از قلعه‌شان به ذهن خودشان خطور نمی‌کرد، در ایران نیز کسی خیال نمی‌کرد شاه از ایران فرار کند یا انداختن ترس به دل یهودیان را با انداختن ترس به دل دشمنان نظام اسلامی تطبیق کرده و همچنین مصادره اموال یهودیان به دست رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلّم را با مصادره اموال خائنین به اسلام و انقلاب اسلامی تطبیق کردند. و در آیه 16 این سوره وقتی شیطان به انسان گفت کافر شو، وقتی کافر شد، شیطان گفت من از تو بیزارم همانطوری که آمریکا شیطان بزرگ مردم را به واسطه قدرت شیطانی منحرف می‌کند و از کشورها نفع می‌برد، ولی در سختی‌ها همان کشورها را رها می‌کند. تفاوت قرآن کریم با تورات نشان می‌دهد که، علمای یهود بعد از حضرت موسی(ع) تورات را تحریف کرده‌اند. قوم یهود به نصیحت‌های پیامبران خدا گوش نکردند، عهدشکنی کردند و در نتیجه گرفتار شدند. قوم یهود بد اخلاق به مسلمانان حسد ورزیدند و کینه توزی کردند و در نتیجه دشمن پلید شدند. ایمان، معنویّت، عدالت، علم و معرفت، اخوّت، اقتدار، عزّت، کار، انکشاف مهمتراین شاخص‌های نظام حضرت رسول خدا(ص) است. حضرت پیامبر(ص) نعمت بزرگی و رحمت و الگو برای همه انسان‌ها هستند، بارهای سنگینی را از گردنشان برداشته‌اند. حضرت پیامبر(ص) قبلاً با یهود کاری نداشتند، ولی هنگامی که یهود برای حضرت(ص) توطئه‌ها را شروع کردند، بنابراین حضرت(ص) هم با قوم یهود برخورد کردند. حضرت(ص) و اصحابشان قبیله‌ی بنی النّضیر را از اطراف مدینه بیرون کردند. مسلمانان باید از سرنوشت مظلوم فلسطینی‌ها عبرت بگیرند، با ظالمان مبارزه کنند. کفّار و ظالمان حقّ ندارند بر مسلمانان مسلّت شوند. مسلمانان برای پیروزی به صهیونیست بدخیم سرطانی باید به خدا توکّل کنند، متّحد باشند و با ایمان مبارزه کنند. حمایت کردن از مظلومان تأکید خدای متعال است. جنگیدن با دشمنان خدا یک سنّت الهی است. نابود شدن رژیم جعلی صهیونیست وعده‌ی خداوند است.
مشخصات اثر
بررسی و تحلیل مباحث علوم قرانی سوره حشر
نویسنده:
پدیدآور: مرضیه مطیعیان نجار ؛ استاد راهنما: آزاده عباسی
نوع منبع :
رساله تحصیلی
منابع دیجیتالی :
فهرست منابع فارسی
چکیده :
بررسی گزاره ها ونظام اخلاقی سوره حشر . بررسی ساختار محتوای سوره حشر در قران اموزه های کلامی در سوره حشر تفسیر تربیتی سوره حشر باز خوانی گزاره های اخلاقی سوره مبارکه حشر بررسی نظام اخلاقی در ایات سوره حشر بررسی تطبیقی تفسیر ساختاری سوره حشر با محوریت المیزان وفی ظلال القران بررسی تطبیقی تفسیر ساختاری سوره مبارکه حشر با محوریت المیزان و تفسیر فی ظلال القران بررسی سندی گونه شناسی و اموزه های هدایتی روایات تفسیری سوره مبارکه حشر بررسی ابهم هاو شبهات مرتبط با صفات خداوند در ایات اخر سوره مبارکه حشر زیبایی شناسی وصل و فصل در قران کریم بررسی موردی سوره های مبارکه حدید سوره مبارکه مجادله سوره مبارکه حشر
مشخصات اثر
آشنایی با قرآن (تفسیر سوره‌های الرحمن، واقعه، حدید، حشر و ممتحنه) جلد 6
نویسنده:
مرتضی مطهری
نوع منبع :
کتابشناسی(نمایه کتاب)
منابع دیجیتالی :
صفحات اولیه کتاب
مشخصات اثر
طرحواره‌های تصویری و کارکرد آن‌ها از دیدگاه زبان‌شناسی شناختی در سورۀ مبارکه حشر
نویسنده:
رقیه حبیب پور گودرزی ، محمد مهدی شاهمرادی فریدونی ، محمد شریفی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
نسخه PDF مراجع
چکیده :
معناشناسی‌شناختی، زبان را به‌عنوان بخشی از توانایی شناختی بشر می‌داند که می‌تواند جهان متصور انسان را تبیین کند. تجربه‌های جسمانی عاملی مهم، برای شکل‌گیری مفاهیم در ذهن هستند. یکی از تئوری‌های اصلی در این حوزه طرحواره‌های تصویری (حجمی، حرکتی، قدرتی) است که از جمله مهم‌ترین سازوکارها جهت دریافت مفاهیم پنهان قرآن و ابزاری جهت تحلیل معانی آن است. در پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و گردآوری اطلاعات به روش کتابخانه‌ای مفاهیم سورۀ حشر با سازوکار طرحواره‌های تصویری مورد بررسی قرار گرفته تا تاثیر و کاربرد انواع طرحواره‌های تصویری در مفهوم‌سازی مضامین آیات و درک کاملتر از مفاهیم انتزاعی بر مخاطب روشن گردد . یافته‌ها نشان داد در سورۀ حشر مفاهیم عذاب، عبرت، قرآن، فقر و... با طرحوارۀ حرکتی و جهنم، لجاجت، قلب، ایمان، حسد و... با طرحوارۀ حجمی و کفر، ایمان، ترک بخل، تقدیر و... با طرحوارۀ قدرتی و نیز برای بیان «فقر» در قالب دو طرحوارۀ حرکتی و قدرتی و «قرآن» در قالب دو طرحوارۀ حرکتی و حجمی استفاده ‌شده‌است. نتایج بیانگر آن است در این سوره هر سه نوع طرحواره به‌کار رفته‌است و طرحوارۀ حجمی از بالاترین بسامد و طرحوارۀ قدرتی از کمترین بسامد برخوردار است.
صفحات :
از صفحه 171 تا 211
مشخصات اثر
مؤلفه های فقر معنوی و عوامل آن با تکیه بر آیه 19 سوره مبارکه حشر
نویسنده:
زینب آزادبختی ، خلیل پروینی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
نسخه PDF مراجع
چکیده :
در طول تاریخ مخصوصاً در عصرکنونی نیازهای مادی و جسمانی انسان بیش‌تر مورد حمایت واقع شده و برعکس نیازهای معنوی او که جنبه مهم‌تر آن است مورد بی‌توجهی قرار گرفته و به فراموشی سپرده شده است. اگر آدمی از بُعد معنوی و روحانی وجود خویش غفلت نماید و حقیقت وجودی و اصالت خود را از یاد ببرد، دچار فقر ‌‌معنوی شده است. شناخت مسئله‌ی فقر معنوی و آگاهی از علل آن موجب می‌شود که آدمی با زمینه‌های آن به مقابله جدی برخیزد و کوتاهی در این امر مهم علاوه ‌بر اینکه جسم انسان را تهدید می‌کند، روح و روان او را نیز به مخاطره می‌اندازد. بدین منظور نوشتار حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر آیه 19 سوره مبارکه حشر ضمن تبیین مؤلفه‌های فقر معنوی، به مهم-ترین علل آن پرداخته است. یافته‏های تحقیق حاکی از آن است که مهم‌ترین مؤلفه‌های فقر معنوی عبارتند از: خودنایابی، خدانایابی، خرد‌گریزی و جهالت عملی و عوامل فقر معنوی عبارتند از: غفلت، عُجب و خودبینی، وابستگی به دنیا، محیط ناسالم و شیطان.
صفحات :
از صفحه 31 تا 69
مشخصات اثر
هنرسازه‌های مفید در سوره‌های الرحمن، حدید و حشر
نویسنده:
حسین کاشف بناب ، سیدفضل الله رضوی پور ،حسن محمدی ، جعفرنجف‌پور
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
نسخه PDF مراجع
چکیده :
هنرسازه های ادبی از مهم ترین مباحث مطرح در حوزه نقد ادبی، علی الخصوص علم بلاغت هستند که صورتگرایان روس نیز بدان‌ها توجه داشته‌اند. اصطلاح «هنرسازه» به مجموعه فنون بلاغی اطلاق می شود که در عربی با اصطلاح «الفنون الادبیه» شناخته می شود و در مطالعات فرمالیسم به جای «priem» روسی و «device» انگلیسی به کار گرفته می‌شود. این مقاله با رویکرد صورتگرایان روسی نوشته شده مبنی بر این که صورت گرایان روس معتقدند هنر در مرتبه نخست، موضوع سبک و تکنیک است؛ تکنیک علاوه بر اینکه شیوه است، موضوع هنر نیز هست؛ بنابراین «آنچه» نویسنده می گوید مهم نیست، بلکه اینکه «چگونه» می‌گوید اهمیت دارد. همچنین آنچه صورت گرایان روس در ادبیات و هنر قابل مطالعه و بررسی می دانند، فقط حوزه هنرسازه‌هاست و ارتباطی به مباحث دیگری ندارد. در این مقاله تلاش بر این است که میزان مفیدبودن هنرسازه‌ها در سه سوره الرحمن، حدید و حشر بررسی شود، سپس با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی به تبیین نقش این هنرسازه‌های بدیعی در به شگفتی آوردن مخاطب، با تکیه بر مقوله صورتگرایان روس پرداخته شود. مهم ترین نتیجه مقاله نشان می دهد بیشترین هنرسازه های به کاررفته در سه سوره یادشده، مفید هستند که با توجه به ویژگی‌های آنها، در حوزه های چهارگانه فرمالیسم روسی یعنی: ادبیت، فرم، جادوی مجاورت، و ساختار ساختارها، به شکل شگفت انگیزی نمایان می‌شوند و درنتیجه باعث جذب و به شگفتی‌آورنده شنونده و خواننده می شوند.
صفحات :
از صفحه 161 تا 190
مشخصات اثر
بررسی ابهام ها و شبهات مرتبط با صفات خداوند در آیات آخر سوره حشر
نویسنده:
نویسنده:فاطمه ملک محمدی؛ استاد راهنما:عبدالرسول هادیان شیرازی
نوع منبع :
رساله تحصیلی
کلیدواژه‌های اصلی :
صفات خدا , سوره حشر
چکیده :
آیات پایانی سوره حشر، «هجده» صفت از اوصاف الهی را بیان کرده است که در میان آن‌ها؛ ده صفت وجود دارد که در کتاب‌های تفسیری و هم‌چنین متکلمان به بررسی این اوصاف از جوانب مختلف پرداخته‌اند. اما نکته‌ای که وجود دارد این است که برای بسیاری از این اوصاف ابهام‌ها و شبهاتی به وجود می‌آید که جای بحث دارد. برخی ابهام‌ها که در این زمینه هست به خاطر واژه‌های همسان و جانشین آن‌هاست؛ مثل واژه‌های "خالق" و "باریء" که در نگاه اول به یک معنا هستند؛ ولی به هیچ وجه در آیات به جای هم‌دیگر به‌کار برده نمی‌شود؛ و کاربرد هر یک از این اوصاف در جای خود قابل توجه است. همین‌طور به دنبال هم آمدن سه واژه "خالق" ـ "باریء" و "مصور" در مراحل آفرینش دارای حکمت است. و هم‌چنین شبهه دیگر درباره‌ی صفت "ملک" که با توجه به این‌که "ملک" به معنای پادشاهی است و پادشاهی یعنی سلطه بر زیردست خود است، "ملک قدوس" این سلطه و زورگویی از خداوند؛ تبدیل به "ملک مطلق" که سزاوار پادشاهی خداوند است، می‌شود. هم‌چنین صفت "مهیمن" بودن او که اقوال مختلفی برای آن بیان شده و جا دارد به بررسی این صفت پرداخته شود. در بعضی موارد به خاطر نوع استناد آن به خداوند شبهه برای آن وجود دارد. مانند صفت "سلام" به گونه‌ای که اسناد سلام به خداوند جایز باشد. هم‌چنین پاسخ به شبهه اسناد "مؤمن" به خداوند و فرق آن با "مؤمن" بودن بندگانش که به معنای ایمان آورنده است. شبهه دیگر در مورد اوصاف "جبار" و "متکبر" است که در بعضی آیات به عنوان یک صفت مذموم و زشت شناخته شده است؛ ولی در سوره حشر به عنوان صفتی از اوصاف ممدوح خداوند معرفی می‌شود. در این نوشتار به رفع ابهام و پاسخ‌گویی به شبهات در مورد این صفات ده‌گانه خداوندی به روش کتاب‌خانه‌ای پرداخته می‌شود. کلید واژه: ابهام، شبهه، صفات خداوند، اسماء حسنی، سوره حشر
مشخصات اثر
تفسیر البیان الصافي لکلام الله الوافي المجلد 4 (الروم - عبس)
نویسنده:
محمد حسن قبيسي عاملي
نوع منبع :
کتاب , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
نسخه PDF فهرست معرفی کتاب
وضعیت نشر :
لبنان/ بیروت: مؤسسة البلاغ,
چکیده :
تفسير البيان الصافي لكلام الله الوافي، اثر شيخ محمدحسن قبيسى عاملى (متوفى قرن 15)، از تفاسير موجز و امروزى قرن اخير است كه به زبان عربى نوشته شده است. كتاب با مقدمه نويسنده آغاز و مطالب در پنج فصل، تنظيم شده است. نويسنده در اين كتاب، به تفسير مختصر و جزئى آيات پرداخته و در بعضى موارد، به‌مناسبت مطالب، مباحث موضوعى را نيز مطرح كرده است. در مقدمه، مطالب مفصلى پيرامون اهميت تدبر، جايگاه قرآن، دفاع از قرآن و مباحث بسيار متنوع در زمينه موضوعات مختلف قرآن بيان گرديده است. مفسر در آغاز كتاب، قرآن را به 7 دسته سوره‌ها تقسيم كرده و معتقد است اسامى و عناوين سوره‌ها، از اين هفت قسم خارج نيست: يا در زمينه كائنات و موجودات طبيعى است كه بيشترين سوره‌ها با اين عنوان آمده و 32 سوره را تشكيل مى‌دهد؛ يا در زمينه عقيده و مبدأ فكرى انسان است كه 29 سوره را تشكيل مى‌دهد، قهراً مباحث مجتمع و سياست و اصناف اجتماعى مانند احزاب، مؤمنون، شورى، نساء و صف را تشكيل مى‌دهد؛ يا در زمينه جامعه و طبقات اجتماعى و سياسى است كه 27 سوره هستند و يا تاريخ و فلسفه تاريخ، كه 17 سوره و اخلاق و سلوك 4 سوره و مسائل مادى و اقتصادى 4 سوره و عبادات و شعائر دينى مانند حج، سجده است كه 2 سوره مى‌باشد. در جلد چهارم، تفسير سوره‌هاى روم، لقمان، سجده، سبأ، فاطر، يس، صافات، ص، زمر، مؤمن، فصلت، شورى، زخرف، دخان، جاثيه، احقاف، محمد(ص)، فتح، ق، ذاريات، طور، نجم، قمر، الرحمن، واقعه، حديد، مجادله، حشر، ممتحنه، صف، منافقون، تغابن، طلاق، تحريم، ملك، قلم، حاقه، معارج، نوح، جن، مزمل، مدثر، قيامت، دهر، مرسلات، عم، نازعات و عبس جاى گرفته است.
مشخصات اثر
تفسير عبدالرزاق المجلد 3 (العنکبوت - الناس)
نویسنده:
عبدالرزاق بن همام صنعانی؛ محقق: محمود محمد عبده
نوع منبع :
کتاب , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
نسخه PDF فهرست معرفی کتاب
وضعیت نشر :
لبنان/ بیروت: دار‌الکتب‌ العلمیه‏‫,
کلیدواژه‌های اصلی :
کتب تفسیر شیعه امامیه
چکیده :
تفسیر ابن همام صنعانی اثـر‌ امـام حـافـظ کـبـیر ابوبکر عبدالرزاق بن همام بن نافع حمیری یمانی، از مفسران و محدثان امامیه و از اصحاب می‌باشد. این تفسیر، به صورت ناپیوسته، آیه‌هایی از هر سوره را به با آوردن یک یا چند نقل کوتاه تفسیر کرده است؛ مثلا در تفسیر سوره حمد، تنها یوم الدین را به روز جزا، و المغضوب علیهم را به یهود و الضالین را به نصاری تفسیر کرده است و بقیه سوره رها شده است. همچنین در هیچیک از دیگر سوره‌ها استیعاب نشده است و بیشتر جنبه توضیحی _در قالب جمله‌هایی کوتاه_ دارد تا تفصیل؛ چه رسد به تحقیق و نقد آراء. این همان شیوه تفسیر در قرن اول و دوم است که مفسران در آن دوره به مسائل یا مباحث متنوع نمی‌پرداختند. شیوه تفصیل و تنوع و نقد و ترجیح از قرن سوم آغاز شد و بهترین و جامع‌ترین تفسیر این دوره، تفسیر محمد بن جریر طبری است. در این تفاسیر، کاملا به مساله شان نزول و ناسخ و منسوخ توجه شده و نوعا تکیه بر روایات منقول از صحابه و تابعان است و امروزه از ارزش والایی برخوردار است؛ زیرا بسیاری از آیات با آگاهی از شان نزول قطعی آن که در تفسیر، نقش ارزنده‌ای را ایفا می‌کند قابل فهم است. در این تفسیر، احیانا به اسباب النزول آیه‌ها برخورد می‌کنیم، و کاملا مختصر و فشرده شکل گرفته است. این تفسیر در سه جلد، مکررا در بیرون به چاپ رسیده است: یک بار با تحقیق و استخراج عبدالمعطی امین قلعچی، بار دیگر با تحقیق و استخراج دکتر محمود عبده (به سال ۱۴۱۹ ق/ ۱۹۹۹ م) و همچنان در دست چاپ و تکثیر است. نسخه‌های متعددی از تـفـسـیـر ابـن همام امروزه در دست است، کهن‌ترین تفسیر شیعی مـی‌بـاشـد که از گزند حوادث در امان مانده و چند نسخه از این تفسیر در فهرست کتابخانه‌های مصر و هندوستان و عراق ذکر شده است. کـارل بـروکـلمان در تاریخ الادب العربی نسخه مصری را از فهرست تذکرة النوادر (۱۵) معرفی کرده است. فرات کوفی از علمای شیعه در عصر غیبت صغری در تفسیر آیه ۸۱ سوره طه و نیز در تفسیر آیات دیگر از مفسر نقل کرده است. و‌ ایـن تـفـسیر از جمله تفسیرهائی است که به شیوه روائی می‌باشد و روایات زیادی را از ابی عروة معمر بن راشد صنعانی بصری از اصحاب امام جعفر صادق (علیه‌السّلام) و دیگر اصحاب ائمه (علیهم‌السّلام) هنگام تفسیر آیات قرآن کریم نقل می‌نماید. این تفسیر چنانکه کارل بروکلمان اظهار می‌دارد در حیدرآباد دکن به چاپ رسیده است. در جلد سوم سوره های عنکبوت، روم، لقمان، سجده، احزاب، سبأ، فاطر، یس، صافات، ص، زمر، غافر، فصلت، شوری، زخرف، دخان، جاثیه، احقاف، محمد، فتح، حجرات، ق، ذاریات، طور، نجم، قمر، رحمن، واقعه، حدید، مجادله، حشر، ممتحنه، صف، جمعه، منافقون، تغابن، طلاق، تحریم، ملک، قلم، حاقه، معراج، نوح، جن، مزمل، مدثر، قیامت، انسان، مرسلات، نبأ، نازعات، عبس، تکویر، انفطار، مطففین، انشقاق، بروج، طارق، اعلی، غاشیه، فجر، بلد، شمس، لیل، ضحی، انشراح، تین، علق، قدر، بینه، زلزله، عادیات، قارعه، تکاثر، عصر، همزه، فیل، قریش، ماعون، کوثر، کافرون، نصر، تبت، إخلاص، فلق و ناس تفسیر شده است.
مشخصات اثر
تفسير البحر المحيط المجلد 8 (اول الزخرف - آخر الناس)
نویسنده:
محمد بن یوسف ابوحیان؛ محققان: عادل احمد عبدالموجود، علی محمد معوض
نوع منبع :
کتاب , حاشیه،پاورقی وتعلیق , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
نسخه PDF فهرست معرفی کتاب
وضعیت نشر :
لبنان/ بیروت: دار‌الکتب‌ العلمیه‏‫,
کلیدواژه‌های اصلی :
کتب تفسیر اهل سنت
چکیده :
تفسیر «البحر المحیط» اثر ابو حیان اندلسی به زبان عربی، در بردارنده تمامی قرآن و محور اصلی آن ادبی، لغوی و بلاغی می‌باشد. این تفسیر از جامع‌ترین تفاسیر مشتمل بر نکات ادبی شگفت و بدیع قرآن است و بحثهای فراوانی درباره بدایع قرآن دارد. امتیاز این تفسیر در اهمیت دادن به ابعاد ادابی، لغوی، نحوی و بلاغی است و مجموعه ارزشمندی از اشعار ناب و شواهد ادبی و اعرابی و قرائات و لهجه‌ها، را در خود جای داده است که از دانش و آگاهی گسترده مفسر در این زمینه حکایت می‌کند. البته پرداختن عمیق به مباحث نحوی (که ویژگی اصلی این کتاب است) چنان پر رنگ بوده که برخی گفته‌اند: بحر المحیط بیشتر از آنکه به تفسیر همانند باشد، کتابی نحوی می‌ماند مؤلف به معانی لغوی واژگان، اسباب نزول، ناسخ و منسوخ، قرائتهای وارده نیز عنایت دارد و در ذیل آیات احکام به مباحث فقهی هم پرداخته است. ابوحیان خود در مقدمه تفسیر روش آن را اینگونه توضیح می‌دهد: «روش من در این تفسیر، نخست پرداختن به معانی مفردات الفاظ، چه از لحاظ لغت و چه از لحاظ اعراب و بلاغت است، یعنی هر حالتی که لفظ قبل از ترکیب دارد. اگر کلمه‌ای دارای دو یا چند معنا بود، در موضع اول، آنها را بیان کرده، موارد بعد را به آن ارجاع می‌دهم. سپس به تفسیر آیات پرداخته، در صورت وجود شان نزول، آن را مطرح می‌نمایم. در پی آن به نسخ احتمالی و مناسبت و ارتباط با آیات پیشین و پسین اشاره می‌کنم. قراءات شاذ مستعمل و مشهور را ذکر و توجیه ادبی آن را متعرض می‌شوم. سپس اقوال مفسرین (از قدیم و جدید) را که در فهم معانی ظاهری و پنهان آیه، مؤثر است نقل نموده و در جهت آشکار ساختن کامل مفهوم آن از هیچ تلاشی فروگذار ننمودم. مشکلات اعراب و دقایق ادبی، از بدیع و بیان را توضیح... و دلائل آن را به کتب مفصل ارجاع داده‌ام. از تکرار مباحث پرهیز نموده، موارد آن را به مباحث قبل ارجاع می‌دهم. سپس اقوال فقهای مذاهب اربعه و دیگران را در احکام شرعیه تا آنجا که با الفاظ قرآنی مرتبط است، مطرح کرده، دلائل آن را جز در مواردی که حکم غریب یا خلاف مشهوری باشد، به کتب فقهی ارجاع داده‌ام. در خاتمه در برخی آیات، خلاصه‌ای از بحثهای بدیع و بیان را که از دیگران نقل نموده، با دیدگاه خود مطرح می‌نمایم و بنابر همین دیدگاه آیه را شرح می‌دهم. پس از آن اشاره‌ای به برخی کلمات صوفیه، که مناسب مدلول لفظی آیات بوده، نموده‌ام و از تاویلات ملحدین و دیگران که خلاف ظاهر قرآن باشد، پرهیز کرده‌ام.» ابو حیان با وجود تفصیل مباحث نحوی در تفسیر خود، به تفصیلهای مربوط به علوم مختلف برخی مفسرین انتقاد شدید دارد. مانند، نقد وی بر فخر رازی در تفصیل بحث اصولی (اصول فقه) نسخ ذیل آیه «ما ننسخ من آیة او ننسها»(بقره:۱۰۶). نکته قابل توجه ابو حیان در تفسیرش این است که با وجود اهتمام به مباحث نحو، اما هیچگاه نظرات نحویین را بر بلاغت قرآن ترجیح نداده و معتقد بود که بلاغت و بیان و نحو قرآن بالاتر و محکمتر از این است که آن را تماما در قالب اصول نحوی، نحویین، قرار دهیم. ایشان در مقدمه خود بر تفسیر می‌نویسد شایسته نیست که حکایات نامناسب و قصص تاریخی اسرائیلی را در تفسیر داخل کرد. با این وصف بحر المحیط از وجود اسرائیلیات مصون نمانده و برخی روایات جعلی منتسب به پیامبران (گر چه به شکل اندک) در این زمینه نقل شده است مانند قصه حجر موسی علیه‌السّلام ، داود و زوجه اوریا و قصه ارم ذات العماد. البته در برخی موارد به نقد آن نیز می‌پردازد مانند قصه هاروت و ماروت که بعد از نقل روایات به نقد آنها می‌پردازد. جلد هشتم به تفسیر سوره‌های زخرف، دخان، جاثیه، احقاف، محمد، فتح، حجرات، ق، ذاریات، طور، نجم، قمر، رحمن، واقعه، حدید، مجادله، حشر، ممتحنه، صف، جمعه، منافقون، تغابن، طلاق، تحریم، ملک، قلم، حاقه، معراج، نوح، جن، مزمل، مدثر، قیامت، انسان، مرسلات، نبأ، نازعات، عبس، تکویر، انفطار، مطففین، انشقاق، بروج، طارق، اعلی، غاشیه، فجر، بلد، شمس، لیل، ضحی، انشراح، تین، علق، قدر، بینه، زلزله، عادیات، قارعه، تکاثر، عصر، همزه، فیل، قریش، ماعون، کوثر، کافرون، نصر، تبت، إخلاص، فلق و ناس می‌پردازد.
مشخصات اثر
  • تعداد رکورد ها : 57