جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

این پایان نامه به بررسی سندی و دلالت روایات تفسیری امامیه در ذیل آیات مهدویت در پنج جزء قرآن (جزءهای 21 تا 25) می‌پردازد. پژوهش درباره مهدی موعود (عجل الله تعالی فرجه شریف) و مباحث مرتبط، با تکیه بر سوره‌های «روم» تا «جاثیه» انجام شده است. این تحقیق بر اساس کتاب «المحجّه فی ما نزل فی القائم الحجه» اثر سید هاشم بحرانی و ترجمه فارسی آن به قلم سید مهدی حائری قزوینی شکل گرفته است. تحلیل سندی روایات به شناخت دقیق‌تر مهدی موعود (عجل الله تعالی فرجه شریف) کمک می‌کند و دلالت‌های تفسیری بر آیات مهدویت فهم بهتری از معانی قرآن فراهم می‌آورد. همچنین، استفاده از کتاب مذکور به پر بار شدن تحقیق می‌افزاید و این پژوهش به تبیین باورهای مهدوی و پاسخ به سؤالات موجود کمک می‌کند. روش تحقیق به صورت توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از ابزارهای کتابخانه‌ای انجام شده است. موضوعات اصلی تحقیق شامل بررسی کلیات تحقیق و مفاهیم بنیادین مانند سند، دلالت و روایت تفسیری و نیز، بررسی سندی روایات و شناخت راویان حدیث با استناد به منابع رجالی معتبر، و بررسی دلالی روایات و تطابق آن‌ها با متون تفسیری معتبر و اصول اعتقادی شیعه می‌باشد. و همچنین در تکمیل پایان نامه از نرم افزاهای حدیثی مانند جامع الاحادیث (نور)، درایه النور، جامع التفاسیر، جهت بیان بهتر مطالب و رساندن فحوای کلام استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که روایات تفسیری امامیه دلالت‌های عمیقی بر مفهوم مهدویت دارند و از نظر سندی نیز اعتبار بالایی برخوردارند. این روش علمی می‌تواند به تبیین بهتر باورهای مهدوی و پاسخ به شبهات موجود کمک کند. در نتیجه، ضرورت بحث مهدویت به وضوح نمایان می‌شود و این تحقیق به تبیین ارتباط آیات مهدویت با روایات تفسیری و تأثیر آن بر باورهای شیعه پرداخته و راهکارهایی برای تفسیر دقیق‌تر آیات مهدویت ارائه می‌دهد.

سوره انبیا یکی از سوره‌های مهم قرآن کریم است که شامل داستان‌های پیامبران و مسائل مربوط به نبوت و معاد و توحید می‌باشد. منابع تفسیری شیعه شامل تفاسیر برجسته‌ای همچون تفسیر نورالثقلین حویزی، تفسیر مجمع البیان علامه طبرسی و تفسیر البرهان علامه بحرانی است. این تفاسیر به دلیل استفاده از روایات اهل بیت (ع) و رویکردهای ادبی، فلسفی و کلامی دارای اهمیت ویژه‌ای هستند. حویزی در تفسیر نورالثقلین با دقت به معانی لغوی و نکات ادبی آیات پرداخته و روایات مأثور از اهل بیت (ع) را به عنوان مرجع اصلی مورد استفاده قرار داده است. علامه طبرسی در تفسیر مجمع البیان علاوه بر بررسی ادبی و لغوی، به روایات مأثور از اهل بیت (ع) و تأویل‌ها و تفاسیر معروف اهل سنت نیز پرداخته است. بحرانی در تفسیر البرهان با رویکردی فلسفی و کلامی به تفسیر آیات پرداخته و ارتباط این آیات با مسائل فلسفی و کلامی را مورد بررسی قرار داده است. به منابع تفسیری اهل سنت پرداخته می‌شود که شامل تفاسیر برجسته‌ای همچون تفسیر تفسیر القرآن العظیم ابن کثیر و تفسیر التفسیر الکبیر فخر رازی است. این تفاسیر با استفاده از روایات مأثور از صحابه و تابعین و همچنین روایات اسرائیلی، به تبیین آیات و روایات پرداخته و به مسائل فقهی و حقوقی نیز توجه ویژه‌ای دارند. نتایج این بررسی نشان می‌دهد که تفاوت‌های قابل توجهی در رویکردها و استفاده از منابع میان تفاسیر شیعه و اهل سنت وجود دارد. این تفاوت‌ها در نهایت به ایجاد رویکردهای متفاوت در تفسیر آیات قرآن کریم منجر شده است.

کتاب «به برهوت حقیقت خوش آمدید» اثری از اسلاوی ژیژک است که در سال 2002 منتشر شد. مطالعه ژیژک با تحلیل مارکسیستی و لاکانی از پاسخ های ایدئولوژیک و سیاسی به حملات تروریستی 11 سپتامبر 2001، تأثیرات مختلف روانکاوانه، پست مدرنیستی، زیست سیاسی و جهانی (مسیحی) را در چارچوب دیالکتیکی مارکسیستی گنجانده است. این مجموعه حاوی دیدگاه‌ها و بحث‌های مختلفی است در عرصه‌ی سیاست، به ویژه تحولات و وقایع اخیر در جهان امروز، از جمله حادثه یازدهم سپتامبر، ظهور تروریسم و گروه القاعده مداخله‌ی آمریکا در خاورمیانه و مناطق دیگر، که عمدتا بر اساس فلسفه‌ی سیاست معاصر و با دیدگاه انتقادی نگاشته شده است. نویسنده برای نمونه خاطرنشان می‌کند: "ما احساس می‌کنیم که آزادیم، چون آن‌چه نداریم همان زبان بیان ناآزاد بودنمان است. معنای این فقدان مرکب قرمز آن است که امروزه همه‌ی اصطلاحات کلیدی که برای نامیدن هم‌ستیزی حاضر "جنگ علیه تروریسم"، "دموکراسی و آزادی"، "حقوق بشر" و الی آخر به کار می‌گریم، اصطلاحاتی دروغین هستند و ادراک ما از وضعیت را در هاله‌ای از راز می‌پیچند، به جای این که به ما اجازه دهند به آن بیندیشیم". نویسنده هم‌چنین تاکید می‌کند: "در 11 سپتامبر این فرصت به آمریکا داده شد که دریابد جهانی که آمریکا بخشی از آن است چه نوع جهانی است. آمریکا می‌توانست از این فرصت استفاده کند، اما نکرد؛ به جای آن تاکید دوباره بر تعهدات ایدئولوژیک سنتی خود را انتخاب کرد: ما که آکنده از احساس مسئولیت و گناه در قبال جهان سوم گرفتار فقر بودیم، اکنون خود قربانی شده‌ایم...".

در این مقاله با تفکیک رویکرد و نظریۀ هرمنوتیکی از یکدیگر، ابتدا نظریۀ هرمنوتیکی فردریک شلایرماخر الاهی‌دان پروتستان سدۀ نوزدهم توضیح داده شده سپس با تکیه بدان، رویکرد هرمنوتیکی وی بیان و ارزیابی شده‌است. به باور وی، اولاً باید در فرایند فهم متن، علاوه بر متن به ذهنیت نویسنده هم توجه کرد وگرنه مفسر نمی‌تواند به فهم خویش از اثر نویسنده مطمئن شود. ثانیاً، افزون بر قواعد گرامری و زبانی، قواعد و روش‌هایی نیاز است تا مفسر به تعبیر وی، بتواند ذهنیت نویسنده را بازسازی کند ثالثاً وی معتقد بود که مفسر در بازسازی ذهنیت نویسنده باید پیشفرض‌های خویش را کنار بگذارد تا بتواند به فهم اثر نویسنده دست یابد رابعاً وی همچنان «روش» را راه دستیابی به ذهنیت نویسنده می‌داند و در نتیجه، دستیابی به فهم نهایی یعنی مقصود نویسنده را ممکن اما دشوار می‌شمرد. نظریۀ هرمنوتیکی شلایرماخر برغم نوآوری‌های قابل توجه مانند ۱) توجه به مفهوم فهم به‌مثابۀ هدف یک نظریۀ هرمنوتیکی ۲) ارائه نظریه‌ای درباره سرشت زبان، ۳) توجه به درهم تنیدگی زبان و اندیشه ۴) تاکید بر نقش ذهنیت نویسنده در فرایند فهم و ۵) ارائه روش‌هایی برای دستیابی به ذهنیت نویسنده، کوشیده‌است تا با تکیه بر امکان اپوخه کردن پیشفرض‌های مفسر در فهم متن 6) راه را برای بازتولید ذهنیت نویسنده باز و 7) از عینیت فهم به معنای امکان دستیابی به ذهنیت نویسنده در چارچوب سنت تاریخی وی دفاع کند. اما هرمنوتیست‌های پسامدرن مانند گادامر بر این باورند که اپوخه‌کردن پیشفرض‌های مفسر در فهم متن و در نتیجه، بازتولید ذهنیت نویسنده و دستیابی به فهم عینی یعنی ذهنیت نویسنده در چارچوب سنت تاریخی وی ممکن نیست.