جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

هدف تحقیق: امکان گفت و گوی ادیان بویژه اسلام با سایر ادیان از دیدگاه هانری کربن و ایزوتسو است. پرسشهای تحقیق: گفت و گوی حقیقی ادیان فرهنگ ها و تمدن ها از دیدگاه کربن و ایزوتسو در چه ساختاری قابل بررسی است‭ ؟‬روش تحقیق: توصیفی - تحلیلی. یافته های تحقیق: مهمترین دستاورد این پایان نامه آن است که رهیافت کربن و ایزوتسو در باب گفت و گوی ادیان فرهنگ ها و تمدن با تمسک بر اندیشه و تفکر فیلسوفان و اندیشمندان مسلمان و به خصوص ایرانی ممکن می گردد و در این میان تفکر کسانی چون ابن سینا سهروردی ابن عربی و ملاصدرا بسیار حائز اهمیت است

هدف این پژوهش تبیین و بررسی روش تفسیری قرآن به قرآن علامه طباطبایی و روش معناشناسی ایزوتسو است. در این پژوهش ابتدا به تبیین روش تفسیری قرآن‌به‌قرآن علامه طباطبایی و تبیین روش معناشناسی ایزوتسو و در ادامه به وجوه اشتراک، افتراق و نقاط ضعف و قوت این دو روش پرداخته شده است. بررسی تطبیقی روش‌ها و گرایش‌های تفسیری مفسران می‌تواند نتایج سودمندی ارائه دهد و الگوهای مناسبی را فرا روی پژوهش‌گران این عرصه نمایان سازد. مهم‌ترین نقطه‌ی اشتراک این دو روش این است که هدف هر دو از تفسیر، به‌سخن درآوردن خود قرآن است و یکی از مهم‌ترین تفاوت این دو روش، واژگانی بودن روش ایزوتسو می‌باشد در حالی‌که در روش علامه به تبیین کل آیه پرداخته ‌شده است. از مقایسه‌ی این دو روش در مقایسه با هم می توان نتیجه گرفت که با استفاده از تفسیر قرآن‌به‌قرآن صِرف و یا تفسیر بر اساس معناشناسی نمی توان به تفسیری جامع از آیات قرآن دست یافت که در این صورت ما در تفسیر به دو روش بررسی‌شده نیازمندیم.

شناخت معنای ظلم به نفس به تبیین روان‌شناختی از هویت دوگانه در انسان نیاز دارد که یکی از آن دو ظلم می‌کند و به آن رضایت دارد و به دیگری ظلم می‌شود و از آن ناراضی است. اجتماع این دوگانگی در وجود یک انسان برای قرآن‌پژوهان غیر مسلمان با اشکال مواجه شده است. برای حل مشکل، ایزوتسو معنای «ظلم به نفس» را به «ظلم به خدا» ارجاع کرده‌‌‌‌‌ و جورج حورانی، معنای ظلم به نفس را به خطا و آسیب به خود تأویل کرده و آیات قرآن را به این معنا دانسته است. هر دو دیدگاه برخلاف ظاهر آیات قرآن و دیدگاه اندیشمندان اسلامی است. در قرآن کریم، ظلم به نفس مستقل از ظلم به خدا شناخته شده است. آیات قرآن هم از دو نوع نفس در وجود انسان خبر داده‌اند که بیان‌کنندۀ هویت دوگانه انسان است. با الهام از آیات قرآن، اندیشمندان اسلامی به معنای این هویت دوگانه و نزاع درونی انسان اشاره کرده و به تبیین عقلانی از هویت دوگانه در وجود انسان پرداخته‌‌‌‌‌اند. با اثبات هویت دوگانه در وجود انسان، ظلم انسان به نفس خود، بدون نیاز به ارجاع یا تأویل‌گرایی فهم‌پذیر می‌شود و چالش خاورشناسان پاسخ می‌یابد.

ترجمه ماشینی: در این اثر عمیقاً آموخته شده، توشیهیکو ایزوتسو نظام های فکری متافیزیکی و عرفانی تصوف و تائوئیسم را با هم مقایسه می کند و کشف می کند که اگرچه از نظر تاریخی به هم مرتبط نیستند، اما این دو ویژگی ها و الگوهایی مشترک دارند که برای گفتگوی فراتاریخی مثمرثمر است. رویکرد اصیل و پیشنهادی او درهای جدیدی را در بررسی فلسفه و عرفان تطبیقی می گشاید. ایزوتسو با ابن عربی شروع می کند و مفاهیم اصلی هستی شناختی این چالش برانگیزترین متفکران اسلامی را تحلیل و جدا می کند. سپس، در بخش دوم کتاب، ایزوتسو توجه خود را به تحلیل مفاهیم موازی دو متفکر بزرگ تائوئیست، لائوتزو و چوانگ تزو معطوف می‌کند. تنها پس از آشکار ساختن ساختار بنیادی هر جهان بینی، ایزوتسو در بخش پایانی کتاب، تحلیل تطبیقی را آغاز می کند. او استدلال می کند که تنها بدین ترتیب می تواند مطمئن باشد که از مقایسه آسان و سطحی اجتناب می کند. ایزوتسو معتقد است که جهان بینی صوفیانه و تائوئیستی هر دو بر دو محور استوار است - انسان مطلق و انسان کامل - با یک سیستم کامل از تفکر هستی شناختی که بین این دو محور توسعه می یابد. ایزوتسو شباهت‌های این نظام‌های هستی‌شناختی را مورد بحث قرار می‌دهد و این فرضیه را مطرح می‌کند که الگوهای خاصی از تفکر عرفانی و متافیزیکی ممکن است حتی در میان سیستم‌هایی که هیچ ارتباط تاریخی آشکاری ندارند مشترک باشند. این نسخه دوم تصوف و تائوئیسم اولین چاپ در ایالات متحده است. نسخه اصلی که به زبان انگلیسی در ژاپن منتشر شد، توسط معدود محققان انگلیسی زبان که آن را به عنوان الگویی در زمینه فلسفه تطبیقی می دانستند، مورد توجه قرار گرفت. تصوف و دائوئیسم، با در دسترس قرار دادن مطالب جدید به زبان انگلیسی در هر دو طرف مقایسه، آرزوی انگیزشی ایزوتسو را "برای گشودن چشم اندازی جدید در حوزه فلسفه و دین تطبیقی" به خوبی برآورده می کند. توشیهیکو ایزوتسو، استاد بازنشسته در دانشگاه کیو ژاپن است: او یک مرجع جهانی در اندیشه اسلامی، به مدت ده سال در ایران تدریس کرد و در ترویج گفتگوی بین فرهنگی در فلسفه فعال بوده است. کار پروفسور ایزوتسو تلاشی پیشگام برای متمرکز کردن دغدغه های فلسفی مشترک دو نقطه عطف به ظاهر نامرتبط در اندیشه دینی است. روش او پیشنهادی است، تفسیر جدید و جسورانه است، و مطالب مورد استفاده برای تحقیقات بیشتر مهم است. کتاب او برای دانشجویان دین تطبیقی، فلسفه دین، مردم شناسی فرهنگی، اندیشه و دین آسیایی و مطالعات اسلامی و تائوئیست مفید است. -تو وی مینگ

یکی از پژوهش¬های پردامنه در سال¬های اخیر در میان تحقیقات معناشناسی، پژوهش¬های معناشناسانه بر اساس روش ایزوتسو بوده است، و تعداد پرشماری از مقالات بر اساس این متد چاپ شده است. امّا کمتر پژوهشی با هدف ریشه شناسی این روش مورد توجه قرار گرفته است. و بیشتر پژوهش¬های انجام شده در این زمینه نیز تنها به پیشنه معناشناسانه این روش بسنده نموده است از این رو این پرسشی بدون پاسخ باقی مانده است که این روش معناشناسی بر اساس کدام نظریه فلسفی بنا نهاده شده است؟ آیا دیدگاهی مدرن است یا پست مدرن؟ در این میان اهمیت پاسخ به این پرسش در آن است که مشخص می¬سازد پارادایم ایزتسو در طراحی این مدل چه چیزی بوده است و آیا این نگاه با آنچه خود قرآن در صدد بیان آن است مطابقت دارد یا این نظریه صرفا راهی برای پاسخگوئی معیارهای فلسفه غرب در برداشت از متون مقدسی مانند قرآن است. در این زمینه پژوهی¬ که بتوان به طور مستقیم به پاسخ پرسش مذکور پرداخته باشد نمی¬توان به دست آورد از این رو نوشتار مذکور متکفل پاسخ به این پرسش برآمده است. و نتیجه گرفته است روش ایزوتسو نه نگاهی صرفا مدرن و نه نگاهی مطلقا پست مدرن است. بلکه نگاهی التقاطی از هر دو فلسفه است که در هستی شناسی نگاه نسبی گرایانه پست مدرن را پذیرفته است و در روش شناسی از ساختارگرائی و کاربردگرائی فلسفه مدرن بهره گرفته است.

تمایز میان مفاهیم اعتقادی و دینی با مفاهیم اخلاقی در میان اندیشمندان مسلمان مسئله‎ای بدیهی به نظر می‎رسد؛ اما ایزوتسو با طرح نظریه شبکه معنایی مفاهیم دینی و اعتقادی این مسئله را با چالش مواجه کرده است. در این شبکه معنایی، مفاهیم دینی و اعتقادی با مفاهیم اخلاقی یکسان و در یک شبکه قرار دارند و گاهی نیز با یکدیگر مترادف شده‎اند. مفاهیم اخلاقی در این شبکه بر اساس تضاد بنیادین میان کفر و ایمان به دو طبقه کلی تقسیم شده اند و بر طبق آنها تمام انسان‎ها در آیات قرآن بر اساس تقسیم به دو گروه مومن و کافر، از هیچ صفت اخلاقی مشترک برخوردار نیستند. اولین انتقاد بر این نوع شبکه بندی، وجود انسان مسلمان به عنوان حد وسط است که از هر دو نوع فضایل اخلاقی نیک و بد برخوردار است. دیدگاه ایزوتسو اگر چه با ادعای انحصار به بافت درونی قرآن طرح شده، اما این ادعا با عبارات دیگر او و آیات دیگر و روایات دینی سازگار نیست و بر خلاف دیدگاه مشهور اندیشمندان اسلامی است که آن نیز مستند به بافت درونی متون دینی و از جمله قرآن است. مطابق با همین انتقادات رویکرد او در مورد صفت حلم و جاهلیت نیز با اشکالات متعدد مواجه می‎شود.