جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

"جواد طباطبایی"، نظریه پرداز و مورخ برجسته اندیشه سیاسی در ایران، نظریه‌ای بحث برانگیز درباره علل "زوال اندیشه سیاسی در ایران" را طی چند قرن بررسی کرده و آن را نه به عنوان تکرار یک نزاع از تفکر سیاسی میان اهل قلم یا سیاستمداران، بلکه به عنوان مجموعه‌ای سازمان‌یافته از افکار و ایده‌ها، ارائه کرده است. ایده‌های او پیرامون "زوال اندیشه سیاسی در ایران"، بر بحث‌های فکری در مورد مدرنیته و دموکراسی که در حال حاضر در ایران در جریان است، تأثیر گذاشته است. تحقیقات طولانی مدت "جواد طباطبایی" حول این سوال می‌چرخد که چه شرایطی مدرنیته را در اروپا ممکن کرد و منجر به نفی آن در ایران شد؟. او با اتخاذ یک رویکرد هگلی به این سوال پاسخ می‌دهد که خوانشی فلسفی از تاریخ را با این فرض که اندیشه فلسفی اساس و جوهر هر جامعه سیاسی و مبنای هر تحلیل انتقادی از آن است، امتیاز می‌دهد. این کتاب به طور انتقادی اندیشه‌های "جواد طباطبایی" را درباره بحران و انحطاط از طریق به چالش کشیدن شرح او از سنت ایرانی، اظهار می‌کند. وی در کتاب "زوال اندیشه سیاسی در ایران" به بررسی سقوط و نزول تدریجی فلسفه و تفکر سیاسی در ایران پرداخته و این امر را تا آغاز سلسله صفویه پیگیر می‌کند. او معتقد است که جریان فلسفه سیاسی به دلایل مختلف با فارابی آغاز و متوقف شد؛ نخستین دلیل این بود که رساله‌ی سیاسی ارسطو هرگز به عربی بازگردانی نشد و از این رو مسلمانان با آن آشنا نشدند. در این اثر علاوه بر انسجام درونی، فلسفه نظام‌مند "جواد طباطبایی" جایگاه قابل توجهی دارد و این ویژگی بر جذابیت کتاب "زوال اندیشه سیاسی در ایران" می‌افزاید.

"تاریخ فلسفه اسلامی" نوشته ی "هانری کربن" اثری است که چشم اندازی همه جانبه و فراگیر از "تاریخ فلسفه اسلامی" را در اختیار خوانندگان قرار می دهد. این اثر بسیار مهم "هانری کربن"، محقق اسلامی، فیلسوف و مورخ دین، تفسیر قطعی فلسفه ی اسلامی و سنتی از آغاز تا به امروز است. در این اثر معتبر ، "هانری کربن" مضامین مهم دیدگاه اعتقادی و عرفانی فلسفه اسلامی را از طریق مقایسه های موازی و در رابطه با عمیق ترین جریانات فلسفه غرب، روشن می سازد. "تاریخ فلسفه اسلامی" هم کتابی الهام بخش است و هم مرجعی ارزشمند و به خوانندگان این امکان را می دهد که عظمت این مجموعه از اندیشه ها را به خوبی دریابند. "هانری کربن" ، در مقایسه با سایر خاورشناسان ، این امتیاز را دارد که پیش از هر چیز دیگری یک دانشمند فلسفه است و این امر او را قادر می سازد تا عمق موضوع مورد بحث را بهتر از هر شخص دیگری مورد پوشش قرار دهد. همچنین با پرداختن به فلسفه ی تطبیقی ، تحلیل او، دامنه ی فلسفه اسلامی را با سوالات اولیه ی فلسفه ی تطبیقی معاصر پیوند داده و درک متفاوتی را درباره موضوعات متنوع ایجاد می کند. او به طرز ماهرانه ای تصویری خلاصه و اساسی از "تاریخ فلسفه اسلامی" را نشان می دهد و موفق شده چهره ها و ایده های اصلی و مهم را به خواننده ای که با مفاهیم چندان آشنا نیست، معرفی کند. به این ترتیب ، "تاریخ فلسفه اسلامی" یک اثر مقدماتی مفید برای هر خواننده ای است که تازه به فلسفه ی اسلامی ، تئوسوفی و گنوسیسم عرفانی علاقه مند شده است و می خواهد درباره شخصیت هایی مانند "ابن سینا" ، "ابن العربی" ، "سهروردی" و بسیاری دیگر، اطلاعات بیشتری کسب کند.

پژوهش حاضر درصدد بازخوانی روایت‌های مختلف تفکر سیاسی ایران‌شهری در تمدن اسلامی است. تفکر سیاسی و جلوه‌های گوناگون آن در دوران اسلامی- به‌ویژه قرون وسطی- مورد تاکید این تحقیق است. در این راستا، تفکر ایرانیان و جنبه‌هایی از تداوم تاریخی اندیشه سیاسی در ایران، و اندیشه سیاسی ایران‌شهری و عبارت کلیدی «فرّه ایزدی» در اندیشه سیاسی اسلامی مورد بحث قرار گرفته، و نظریه «تداوم فرهنگی ایرانی» مبنای نظری این پژوهش را تشکیل می‌دهد. سؤال اصلی پژوهش این است که «سازه‌های نظریه ایرانشهری سید جواد طباطبایی چه تأثیراتی بر اندیشه‌های دوره اسلامی داشته است؟». پاسخ احتمالی به این پرسش آن است که اندیشه ایران‌شهری درطول دوره‌های تاریخی ضمن تأثیرپذیری از اندیشه‌های اسلامی، بر حیات سیاسی و اجتماعی اندیشه‌های دوره اسلامی اثرگذار بوده و روند تکاملی خود را طی کرده است. اندیشه سیاسی ایرانشهری در دوران اسلامی به اشکال گوناگون بازتولید شده است و هر یک برداشت خاص خود را از مفهوم «خدای الهی» ارائه کرده‌اند. براساس نتایج تحقیق حاضر، پنج روایت فره ایزدی در تمدن اسلامی عبارتند از: حماسه، روایت فلسفی، نصایح روایی، روایت عرفانی و روایت نورانی.